Cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến bị cáo buộc gây thất thoát, lãng phí 803 tỉ đồng tại dự án xây dựng cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức. Hai cấp dưới của bà bị cáo buộc "ép" doanh nghiệp chi tổng số tiền hơn 100 tỉ đồng.

Ngày 25-3, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, 67 tuổi, bị Viện KSND tối cao truy tố về tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí. Bà Tiến bị khởi tố hồi tháng 7-2025, hiện bị áp dụng biện pháp ngăn chặn bảo lĩnh.

Hai cựu giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm Bộ Y tế là Nguyễn Chiến Thắng và Nguyễn Hữu Tuấn bị cáo buộc vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí và nhận hối lộ tổng số tiền hơn 100 tỉ đồng từ các nhà thầu. Bảy người còn lại bị truy tố hai tội danh khác nhau.

Gây thất thoát số tiền đặc biệt lớn

Dự án đầu tư xây dựng mới cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức được phê duyệt năm 2014 với tổng mức đầu tư gần 10.000 tỉ đồng. Quy mô mỗi dự án 1.000 giường bệnh, thực hiện từ năm 2014 - 2019 và sau đó gia hạn hai lần, đến hết năm 2024.

Kết quả điều tra xác định, khi dự án đang chọn 10 gói thầu xây lắp, với các nhà thầu liên hệ và được giúp đỡ, bà Tiến sẽ trao đổi để họ trực tiếp làm việc, thống nhất với ông Thắng. Còn các nhà thầu liên hệ trực tiếp với ông Thắng thì ông xin ý kiến bà Tiến.

Theo cáo trạng, trong quá trình triển khai dự án, bà Nguyễn Thị Kim Tiến cùng một số cá nhân tại Bộ Y tế, Ban Y tế trọng điểm và các đơn vị có liên quan đã có hành vi vi phạm pháp luật dẫn đến dự án đình trệ, kéo dài, không đạt được mục tiêu đã đề ra. Hai dự án phải dừng thi công gần bốn năm, gây hậu quả thất thoát, lãng phí số tiền đặc biệt lớn cho ngân sách nhà nước.

Cụ thể, trước khi Ban Y tế trọng điểm được thành lập, bà Tiến đi dự khánh thành một bệnh viện quốc tế. Sau đó bộ trưởng Bộ Y tế khi ấy trao đổi với ông Thắng rằng Công ty VK Vương quốc Bỉ thiết kế bệnh viện đẹp, hiện đại nên "anh xem có thể thuê thực hiện hai dự án bệnh viện của mình".

Đến khi Ban Y tế trọng điểm được thành lập ba ngày, ông Thắng nhận được văn bản từ Công ty VK giới thiệu năng lực, kinh nghiệm đề nghị được chỉ định làm đơn vị thiết kế chính cho hai bệnh viện. 

Mặc dù công ty không cung cấp hồ sơ, tài liệu chứng minh năng lực, nhưng do được bà Tiến "gợi ý" từ trước nên ông Thắng đã giao cấp dưới lập tờ trình triển khai các thủ tục chỉ định.

Mặc dù không được Thủ tướng phê duyệt cho phép thuê tư vấn nước ngoài, ông Thắng vẫn ký các tờ trình để bà Tiến ký quyết định cho phép thuê tư vấn nước ngoài. 

Trên cơ sở phương án thiết kế kiến trúc của hai dự án được duyệt, ông Thắng chỉ đạo cấp dưới hợp thức hồ sơ chỉ định thầu không đúng quy định, gây thất thoát tài sản nhà nước 70,2 tỉ đồng. Trách nhiệm chính theo Viện KSND thuộc về bà Tiến, ông Thắng cùng một số cán bộ liên quan.

Ông Thắng còn chỉ đạo cấp dưới tham mưu để Ban Y tế trọng điểm có tờ trình đề nghị Bộ Y tế phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu hai dự án. Tuy tờ trình đề nghị thiếu căn cứ không phân chia các gói thầu theo tính chất kỹ thuật, trình tự thực hiện, bảo đảm tính đồng bộ của dự án song vẫn được ký phê duyệt.

Mặc dù các hạng mục công trình chưa đủ điều kiện để thi công, chủ đầu tư và nhà thầu vẫn tiến hành khởi công, trái quy định, dẫn đến công tác quản lý chất lượng trong quá trình thi công gặp khó khăn. Mặc dù ngân sách đã giải ngân 50% tổng vốn đầu tư, những sai phạm này dẫn đến dự án bị đình trệ, dừng thi công gần bốn năm gây hậu quả lãng phí tài sản nhà nước hơn 733 tỉ đồng.

Viện kiểm sát cáo buộc, quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao, cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến có hành vi sai phạm trong việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu nước ngoài lập dự án, lập phương án thiết kế kiến trúc và sai phạm trong việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu hai dự án. 

Sai phạm của bà Tiến dẫn đến hai dự án bị đình trệ, kéo dài, không đạt được mục tiêu đề ra, cùng với cán bộ cấp dưới gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước số tiền hơn 803 tỉ đồng.

Nhà thầu tố bị "ép" chi hơn 100 tỉ đồng

Đáng chú ý, quá trình điều tra vụ án, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an nhận được đơn tố giác tội phạm của 10 nhà thầu. Đơn tố giác có nội dung giống nhau, việc ông Nguyễn Chiến Thắng yêu cầu các nhà thầu phải chi "hoa hồng" tương ứng với 5% giá trị gói thầu khi được thanh toán, tạm ứng.

Do muốn được ông Thắng tạo điều kiện, không gây khó khăn trong quá trình thi công, thanh quyết toán nên các nhà thầu phải thực hiện theo yêu cầu trên. Sau khi ông Thắng nghỉ hưu, Nguyễn Hữu Tuấn lên thay làm giám đốc ban thì thông lệ chi "hoa hồng" này vẫn được duy trì.

Các nhà thầu thực hiện 10 gói thầu xây lắp của hai dự án đã trực tiếp đưa tiền cho ông Nguyễn Chiến Thắng tổng số 88,4 tỉ đồng, cáo trạng nêu.

Từ tháng 9-2017, sau khi ông Thắng nghỉ hưu, bị can Nguyễn Hữu Tuấn lên làm giám đốc ban, dù không trực tiếp thỏa thuận với các nhà thầu nhưng vẫn "tiếp tục vận hành cơ chế nhận tiền". Tuy nhiên, do gặp khó khăn trong việc triển khai thực hiện nên mới có ba nhà thầu đưa cho Nguyễn Hữu Tuấn tổng số tiền 12,1 tỉ đồng. Những lần nhà thầu đưa tiền hầu hết được thực hiện tại phòng làm việc của hai cựu giám đốc ban.

Cấp dưới khai đưa 20 tỉ đồng, bà Tiến khai chỉ nhận 7,5 tỉ đồng

Theo cáo trạng, quá trình điều tra ông Thắng thừa nhận việc thỏa thuận và nhận tiền từ các nhà thầu. Ông Thắng khai sau khi nhận 88,4 tỉ đồng từ các nhà thầu, đã chi cho bà Nguyễn Thị Kim Tiến, khi đó là Bộ trưởng Bộ Y tế, 12,9 tỉ đồng và 100.000 USD.

Ông Thắng khai chi cho Nguyễn Hữu Tuấn 3,47 tỉ đồng, đưa cho Trần Văn Sinh, cựu Trưởng Phòng kỹ thuật dự toán Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, 2,97 tỉ đồng.

Theo cáo trạng, ông Thắng đã đưa 2 triệu USD tương đương hơn 46 tỉ đồng cho Lê Thanh Thiêm, Giám đốc Công ty TNHH Sao Nam Sông Hồng, để nhờ tác động đoàn kiểm tra của Ủy ban Kiểm tra Trung ương nhằm được bỏ qua sai phạm, không bị kỷ luật. Tuy nhiên, Thiêm đã không đưa tiền cho cá nhân, tổ chức nào mà chiếm đoạt số tiền này.

Ông Thắng còn khai chi chúc Tết lãnh đạo Bộ Y tế 500 triệu đồng, chi cho một số cá nhân tại Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm 5,5 tỉ đồng, chi cho các cá nhân tại một số bộ ngành tổng cộng 2,4 tỉ đồng...

Còn ông Nguyễn Hữu Tuấn khai sau khi nhận 12,17 tỉ đồng từ ba nhà thầu, đã sử dụng chi cho cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến 5 tỉ đồng. Chi chung cho các hoạt động của Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm gần 6 tỉ đồng và sử dụng cá nhân hơn 1,2 tỉ đồng. Ông cũng thừa nhận nhiều lần được Nguyễn Chiến Thắng đưa tổng số tiền 2,47 tỉ đồng.

Tại cơ quan điều tra, bà Nguyễn Thị Kim Tiến thừa nhận nhiều lần được ông Thắng đưa tiền, tổng số 2,5 tỉ đồng. Cựu bộ trưởng có một lần nhận từ Nguyễn Hữu Tuấn 5 tỉ đồng. Bà khẳng định không được cấp dưới cho biết về nguồn gốc của số tiền này. 

Cơ quan điều tra đã tiến hành đối chất giữa bà Tiến và cấp dưới, các bên giữ nguyên lời khai về số tiền đã đưa và nhận.

Nhà thầu khai bị ép chi tổng 100 tỉ, bà Nguyễn Thị Kim Tiến nói chỉ được cấp dưới đưa 7,5 tỉ

Theo cáo trạng, hai lãnh đạo Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm nhận hơn 100 tỉ từ các nhà thầu, đưa cho cựu Bộ trưởng 20,4 tỉ. Còn bà Nguyễn Thị Kim Tiến khai chỉ nhận 7,5 tỉ và không biết nguồn gốc số tiền này.