Theo Hãng tin AFP, ngày 22-6, Phó tổng thống Mỹ JD Vance thông báo Iran đã đồng ý mời thanh sát viên hạt nhân của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) trở lại nước này.

Đột phá mới trong đàm phán hạt nhân

Phát biểu với báo chí tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock (Thụy Sĩ) - nơi diễn ra các hoạt động đàm phán giữa Mỹ và Iran, ông Vance gọi quyết định của Tehran là "cột mốc quan trọng" và là "bước đầu tiên" hướng tới việc phi hạt nhân hóa vĩnh viễn Iran.

Ông Vance đánh giá vòng đàm phán tại Thụy Sĩ đã tạo "nền móng rất tốt cho một thỏa thuận cuối cùng thành công", song thừa nhận hai bên vẫn còn nhiều vấn đề cần trao đổi.

Phó tổng thống Mỹ ví von: "Có thể nói thỏa thuận cuối cùng như một ngôi nhà. Những gì chúng tôi đã làm được mới là đặt nền móng cho ngôi nhà, chứ chưa dựng lên điều gì".

Ông Vance cũng khẳng định eo biển Hormuz "đang mở", với hàng triệu thùng dầu thô và khí đốt lưu thông qua đây trở lại.

Reuters dẫn dữ liệu theo dõi tàu biển và phân tích từ Kpler cho biết trong ngày 22-6 đã có bốn tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) do Qatar kiểm soát tiến vào vùng Vịnh và đi qua eo biển Hormuz.

Cùng lúc, hai siêu tàu chở dầu - loại có sức chở tới 4 triệu thùng dầu thô - cũng tiến vào vùng Vịnh, trong đó một chiếc phát tín hiệu cho biết điểm đến là cảng Basra của Iraq.

Cũng trong ngày 22-6, hai tàu chở dầu thô nhỏ hơn, chở tổng cộng gần 2 triệu thùng dầu, đã rời eo biển Hormuz để ra vịnh Oman.

Đại diện Nhà Trắng đồng thời cam kết nếu các tài sản bị đóng băng của Iran được giải tỏa, Washington sẽ bảo đảm được dòng tiền này "không tài trợ cho khủng bố" mà dùng để giúp người dân Iran.

Mỹ miễn trừ trừng phạt với hoạt động mua bán dầu Iran

Cùng ngày 22-6, Bộ Tài chính Mỹ thông báo đã cấp một giấy phép chung cho Iran, cho phép các hoạt động sản xuất, cung ứng và bán dầu thô cùng các sản phẩm hóa dầu, xăng dầu có nguồn gốc Iran đến hết ngày 21-8.

Giấy phép cũng cho phép nhập khẩu dầu thô và các sản phẩm này vào Mỹ, nhưng không áp dụng cho các giao dịch liên quan đến Triều Tiên hay Cuba.

Theo bản ghi nhớ được Mỹ và Iran ký hồi tuần trước, Washington đồng ý cấp các miễn trừ cho hoạt động xuất khẩu dầu thô, sản phẩm dầu mỏ và các chế phẩm của Iran, cùng toàn bộ dịch vụ liên quan như giao dịch ngân hàng, bảo hiểm và vận tải.

Trong nhiều năm qua, Mỹ đã ban hành mạng lưới chằng chịt nhiều lệnh trừng phạt chống lại các hoạt động trên của Iran.

Giới chức Mỹ cũng công bố một số điều khoản liên quan đến hạt nhân khác. Trong đó Iran đồng ý sẽ pha loãng kho uranium đã làm giàu của mình, với phương án tiềm năng là "pha loãng tại chỗ dưới sự giám sát của IAEA".

Theo ước tính gần nhất của IAEA, Iran có khoảng 440kg uranium làm giàu ở mức 60% - được xem là rất gần ngưỡng có thể chế tạo bom hạt nhân.

Tehran đã ngừng hợp tác với IAEA sau đợt tấn công của Israel và Mỹ hồi tháng 6-2025. Từ đó đến nay, các thanh sát viên chưa tiếp cận được số nhiên liệu này. Ông Vance cho biết các cuộc trao đổi về việc đưa thanh sát viên trở lại có thể bắt đầu ngay trong tuần, thậm chí "ngay trong hôm nay".

Phía Iran hiện chưa xác nhận những phát biểu trên của ông Vance.

Người Israel bi quan với thỏa thuận Mỹ - Iran, ông Netanyahu 'mất điểm'

Phần lớn người dân Israel cho rằng Iran là bên giành được nhiều lợi thế hơn sau cuộc xung đột ở Trung Đông và thỏa thuận hòa bình sơ bộ với Mỹ.