Phóng to

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp đoàn nghị sĩ Quốc hội Anh sang thăm VN (4-5-1957) - Ảnh tư liệu

Cà phê tỏa thơm ngào ngạt. Đồng chí Hồ Chí Minh tỏ vẻ hài lòng:

- Tôi xin được mời các đồng chí uống cà phê (Người nói, vừa tiếng Nga và tiếng Pháp. Khi bắt đầu nói nhanh, đồng chí Chủ tịch tự nhiên chuyển sang nói tiếng Pháp. Mà phải nói, nếu chúng tôi biết tiếng Trung Quốc, tiếng Anh và một số tiếng khác, Chủ tịch có thể tiếp chuyện với chúng tôi bằng những thứ tiếng ấy). Tôi tin các đồng chí không từ chối cà phê này, đây là cà phê VN, mà trên thế giới không có cà phê nào ngon hơn.

Tôi nói điều này không phải vì tôi là một người yêu nước. Nhưng trong đời tôi, tôi đã làm phụ bếp khá lâu và vì vậy xin lấy nghề nghiệp ra đảm bảo cà phê VN ngon nhất thế giới. Chỉ có điều phải biết cách pha - phải lọc qua phin... Như thế này này... - Chủ tịch vui vẻ giới thiệu cách làm - Và cho đường vừa phải... Cho phép tôi nhé? - Chủ tịch cho đường vào tách và lấy thìa khuấy.

- Ấy chết, đồng chí Hồ Chí Minh - tôi định cưỡng lại - cái này tôi xin tự làm lấy.

- Không, không. Cứ để tôi... Bây giờ đồng chí nếm thử xem. Thế nào? Đồng chí thấy chứ? đã bao giờ đồng chí được uống thứ cà phê tuyệt vời này chưa?

Quả thật chưa bao giờ tôi được uống thứ cà phê như thế này!

Nhưng đồng chí Hồ Chí Minh đột nhiên chuyển sang chuyện khác:

- Ấy vậy mà mấy ai đã biết cà phê VN thế nào. Còn ít người biết lắm. Rất ít!

Đồng chí đại sứ vội lên tiếng:

- Có điều xin Chủ tịch loại trừ chúng tôi ra. Chúng tôi không những chỉ biết mà còn đã mua của VN rồi.

Chủ tịch quay sang Lêônit Ivanôvich:

- Nhưng chúng tôi có thể sản xuất ra nhiều hơn nữa kìa! Và cái đó chúng tôi có đủ sức - điều tôi định nói tới là như vậy... Hay chuối... Các đồng chí ăn đi, xin mời!... Biết chuyên chở bằng cách nào để khi đến Matxcơva, hay Praha, hay Vacsava, đến khắp nơi nó vẫn tươi như thế này? - Người bóc vỏ một quả - Bằng máy bay ư? Máy bay thì đắt. Đường biển? Lâu quá. Bằng tàu hỏa? Vừa lâu vừa đắt... Mà kể ra thì chúng tôi có thể xuất cảng một số lượng chuối để có thể đủ cho tất cả mọi người ăn. Ấy nhưng, sao tôi lại đẩy các đồng chí sang đề tài kinh tế ngay như thế này! Các đồng chí là các nhà thơ, nhà văn kia mà...

Chuyện trò với đồng chí Hồ Chí Minh thật thoải mái, như thể anh đã quen biết Người suốt đời rồi.

Từ thơ ca, câu chuyện chuyển sang các đề tài của văn học nói chung.

Đồng chí Hồ Chí Minh bắt từng người chúng tôi phải hứa rằng thế nào chúng tôi cũng phải viết về VN.

- Thì hôm nay là ngày cuối cùng của các đồng chí ở đất nước chúng tôi, có đúng không? Nghĩa là các đồng chí đã nhìn thấy đất nước chúng tôi. Và thấy nhân dân chúng tôi. Ấy đấy, bây giờ các đồng chí viết đi! Đừng bỏ qua ngóc ngách gay cấn nào hết, đừng im lặng làm ngơ chuyện gì hết. Chúng tôi quả sống vẫn còn rất nghèo, điều đó không thể không đập vào mắt các đồng chí. Các đồng chí cứ viết cả về điều đó, đừng ngại. Nói thật, đó là sự giúp đỡ tốt nhất của bạn bè.

Văn học của chúng tôi, nghệ thuật của chúng tôi cũng luôn luôn tìm tòi những con đường để làm sao có thể kể một cách chân thực hơn và chân thành hơn cho nhân dân nghe về những mối lo âu và những suy nghĩ của nhân dân. Tất nhiên, ở chúng tôi cũng còn có những người trong giới văn học nghệ thuật mà điều này còn chưa thấm tới tâm can của họ, biết làm sao được, nhưng tôi muốn nói tới tuyệt đại đa số - và là điều quyết định! - phần lớn các nhà văn và các nhà công tác nghệ thuật của chúng tôi. Mà đó thật sự là những con người tiên tiến, những con người gắn bó chặt chẽ với nhân dân...

...Một lần nữa Chủ tịch mong muốn chúng tôi trở về sẽ viết về những điều đã thấy ở VN:

- Viết về mọi cái! Nếu các bạn thích cảnh trí lạ, mà các bạn thấy, hãy viết cả về nó; đó cũng là Tổ quốc của chúng tôi...