Câu chuyện một nam sinh ở Phú Quốc có hành vi siết cổ, đánh người thân trong gia đình đã được cơ quan chức năng làm rõ và có thông tin. 

Trường hợp của em nam sinh này một lần nữa khiến cộng đồng - đặc biệt các bậc làm cha mẹ - tiếp tục trăn trở trước một vấn đề không mới: đó là làm sao để giải quyết những cơn giận bùng phát như một ngọn lửa ở những đứa trẻ, dẫn đến những hành vi bạo lực?

Nếu vội cho rằng đứa trẻ là hư, bốc đồng hay quy tất cả cho "tuổi nổi loạn", rất có thể chúng ta chỉ đang thấy "phần ngọn" của vấn đề. Để một đứa trẻ biết cách kiềm chế cơn giận, tôn trọng người khác và giải quyết bất đồng, bài học ấy nên bắt đầu từ đâu?

Trẻ lớn lên từ những câu chuyện tử tế quanh mình

Trẻ không chỉ học từ sách giáo khoa, mà từ những gì nhìn thấy và thể nghiệm mỗi ngày. Đó là cách cha mẹ nói chuyện khi bất đồng, cách người lớn xin lỗi sau nóng giận, thái độ kính trên nhường dưới, hay cách cùng nhau giải quyết vấn đề thay vì lớn tiếng hay đổ lỗi. Những điều ấy lặp lại sẽ trở thành nếp sống và cách trẻ nhìn nhận thế giới.

Điều này càng đáng lưu ý khi trẻ ngày nay lớn lên trong môi trường số. Chỉ một chiếc điện thoại, trẻ có thể tiếp nhận vô số cách nói chuyện, tranh luận, ứng xử và giải quyết mâu thuẫn từ mạng xã hội, video ngắn hay những người mình theo dõi. 

Những gì trẻ tiếp nhận không phải lúc nào cũng đúng, nhưng đều có thể trở thành "chất liệu" để quan sát, bắt chước và hình thành cách ứng xử.

Một đứa trẻ ít trải nghiệm, vốn sống hạn chế sẽ khó phân biệt điều đáng học và điều cần tránh. Trong thời đại số, chúng ta không thể kiểm soát thay con mọi thông tin và tác động từ bên ngoài.

Vì thế, cha mẹ cần hiện diện trong đời sống tinh thần của con, không chỉ bằng việc kiểm soát con xem gì, mà bằng những cuộc trò chuyện có chất lượng. 

Cùng con đặt câu hỏi trước một câu chuyện: "Nếu là con, con sẽ làm gì?", "Theo con, người kia đang cảm thấy thế nào?", "Còn cách nào khác để giải quyết không?". Những câu hỏi ấy giúp trẻ tập nhìn vấn đề từ nhiều phía, biết thấu cảm và cân nhắc trước khi hành động.

Và khi người lớn hiện diện đúng lúc, những "chất liệu sống" bên ngoài có thể trở thành cơ hội để trẻ cọ xát, lĩnh hội và trưởng thành. Từ đó, trẻ biết điều gì nên tiếp nhận, điều gì cần hoài nghi và điều gì phải biết nói "không".

Muốn con tử tế, hãy bắt đầu từ trong gia đình

Làm giáo dục nhiều năm, tôi nhận thấy những bài học về giá trị sống, đặc biệt là sự tử tế không nhất thiết phải bắt đầu bằng một bài giảng. Nhiều khi, một bữa cơm không điện thoại, một câu chuyện trên mạng hay một tình huống xảy ra trong gia đình cũng đủ mở ra một bài học về cách sống.

Trong đời sống hiện đại, con người có nhiều cách để kết nối nhưng đôi khi lại ít thời gian thật sự hiện diện bên nhau. Có những gia đình ở cạnh nhau nhưng mỗi người một màn hình, có những điều muốn nói với nhau lại được thay bằng một tin nhắn hay một biểu tượng cảm xúc.

Trẻ có thể lớn lên trong một ngôi nhà đầy đủ tiện nghi nhưng vẫn thiếu những cuộc trò chuyện giúp hiểu mình và hiểu người.

Vì thế, không thể đợi đến khi con gây ra lỗi mới bắt đầu nói về đúng - sai, trách nhiệm hay lòng nhân ái. 

Muốn con biết cách đối xử với người khác, trước hết người lớn phải cho con được sống trong một môi trường mà ở đó con được đối xử tử tế. Người lớn biết dừng lại khi nóng giận, biết nhận lỗi khi sai, biết sửa sai thay vì tìm cách biện minh, biết chịu trách nhiệm với lời nói và hành động của mình.

Một đứa trẻ có thể nổi giận là điều bình thường. Bởi trẻ cũng có những thất vọng, tổn thương, bất lực và những cảm xúc chưa biết gọi tên hay diễn đạt thành lời. 

Chúng ta có thể giúp trẻ biết cách điều chỉnh khi tức giận: tức giận nhưng không làm đau người khác, có thể thất vọng nhưng không xúc phạm, có thể bất đồng nhưng không biến bất đồng thành đối đầu hay bạo lực.

Đồng thời, trẻ cũng cần được dạy cách tử tế với chính mình: biết nhận diện cảm xúc, biết nghỉ ngơi khi quá tải, biết tìm kiếm sự giúp đỡ và hiểu rằng mắc lỗi không có nghĩa mình là một người xấu. Kiểm soát cảm xúc không phải là kìm nén cảm xúc. Đó là khả năng nhận ra điều mình đang cảm thấy và lựa chọn cách hành động phù hợp.

Sau cùng, điều cha mẹ cần trao cho con trong thời đại số là một vốn sống tốt để con biết phân biệt đúng - sai, biết đối nhân xử thế và biết lựa chọn cách ứng xử ngay cả khi không có người lớn nhắc nhở.

Giáo dục con không phải cuộc "chạy nước rút" để sửa một hành vi. Đích đến của giáo dục không phải tạo ra một đứa trẻ chỉ biết vâng lời trước mặt người lớn, mà là biết kiềm chế, biết tôn trọng và sống tử tế trong mọi hoàn cảnh.

Thông tin chính thức về vụ nam sinh ở Phú Quốc siết cổ người thân trong gia đình

Cơ quan chức năng địa phương đã có báo cáo chính thức về vụ nam sinh lớp 7 ở đặc khu Phú Quốc (tỉnh An Giang) có hành vi dùng tay siết cổ người thân trong gia đình gây xôn xao dư luận.