Tại chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp ở Phú Thọ, ThS Phạm Thanh Hà - Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Quản lý đào tạo Trường ĐH Ngoại thương - nói sự xê dịch của các ngành đào tạo trong các năm gần đây cho thấy chúng ta không nên chạy theo các ngành 'hot'. Thay vào đó, các bạn nên theo đuổi các lĩnh vực liên ngành, tích lũy nhiều kỹ năng để thích ứng trong bất cứ hoàn cảnh nào.

Tích lũy kỹ năng để thích ứng

Chia sẻ quan điểm trên, TS Lê Anh Đức - Trưởng Phòng Quản lý đào tạo Trường ĐH Kinh tế quốc dân - cho biết xu hướng đào tạo liên ngành đang được nhiều cơ sở đào tạo triển khai. Ví dụ trong khối kinh tế có các ngành ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học dữ liệu…

"Khi có tích lũy các kiến thức liên ngành, xuyên ngành, sinh viên tốt nghiệp dễ dàng chọn việc phù hợp với nhu cầu nhân lực hơn là tập trung vào một chuyên ngành như trước đây", ông Sơn chia sẻ.

Nói về một ngành luôn "hot" trong nhiều thập niên nhưng cũng luôn khó là ngành đào tạo sức khỏe, PGS.TS Lê Đình Tùng - Phó hiệu trưởng Trường ĐH Y Hà Nội - cho rằng không ai học một cách nhàn nhã mà có thể giỏi và trở thành người giỏi trong các ngành nghề, với nghề y càng không thể nhàn nhã!

"Nếu đã yêu nghề y, đừng sợ học nhiều, học khổ vì chỉ khi nỗ lực các em mới đủ giỏi để tự tin bước vào một nghề đặc thù chăm sóc sức khỏe cho mọi người", TS Tùng tư vấn.

Một nghề đang "hot" khác là vi mạch bán dẫn được nhiều thầy trong ban tư vấn cho rằng ngành đang cần nhiều nhân lực chất lượng cao trong tương lai, được nhiều trường đào tạo. Tuy nhiên chuỗi vi mạch bán dẫn bao gồm nhiều lĩnh vực và không chỉ học "thiết kế vi mạch" mà có thể học nhiều ngành gần trong lĩnh vực kỹ thuật công nghệ.

Điểm chung của khối ngành này là áp lực học tập cao, yêu cầu năng lực, kỹ năng cũng cao. Do đó không thể nhắm mắt lao vào ngành "hot" mà phải lượng sức, hiểu mình, hiểu ngành để có thể theo đuổi trên chặng đường dài.

AI "chiếm chỗ", các ngành đào tạo có thay đổi?

Trước câu hỏi "Có thể học hai ngành hay hai trường cùng thời gian không?", TS Nguyễn Thị Quỳnh Hoa - Trưởng Phòng quản lý đào tạo Trường ĐH Hà Nội - cho biết nhiều trường hiện cho phép sinh viên học song ngành.

Ngoài ra, các bạn có thể học chương trình đào tạo chính quy của một trường và học thêm chương trình không chính quy một ngành khác. Tuy nhiên các bạn phải biết sắp xếp kế hoạch, thời gian, sức khỏe và cả tài chính để có thể đảm bảo yêu cầu và chất lượng của việc học song song như thế.

"AI chiếm chỗ, các ngành ngôn ngữ sẽ thế nào?", một học sinh hỏi. Trả lời, TS Quỳnh Hoa nói AI không thể thay thế hoàn toàn con người mà chỉ là công cụ hỗ trợ. Theo cô Hoa, mặc dù AI tác động đến mọi ngành nghề, trong đó có ngành ngôn ngữ, nhưng nếu sinh viên có kiến thức nền tảng, kỹ năng tốt và biết ứng dụng thành thạo công nghệ thông tin nói chung, và AI nói riêng, cơ hội cho các bạn vẫn rộng mở.

Các chuyên gia tư vấn tuyển sinh khuyên thay vì sợ AI, các học sinh đang đứng trước ngưỡng cửa đại học nên xem việc ứng dụng AI một cách hiệu quả là điều kiện bắt buộc để có thể làm chủ thay vì lệ thuộc. "AI sẽ chỉ giúp chúng ta đạt hiệu quả hơn, thành công hơn trong công việc, đừng quá lo lắng", TS Quỳnh Hoa bày tỏ.

Ngành học... khó tốt nghiệp nhưng không lo thất nghiệp

Trong khi đó tại chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp tại hai Đắk Lắk, Khánh Hòa,  nhiều học sinh quan tâm đến các ngành được đánh giá có nhu cầu nhân lực cao trong thời gian tới, nổi bật là tự động hóa, kỹ thuật ô tô, kiểm toán, pháp luật và kỹ thuật hạt nhân.

Học sinh Trần Gia Phú (Trường THPT Nguyễn Trãi, phường Tuy Hòa, tỉnh Đắk Lắk) cho biết học khá toán và vật lý nhưng băn khoăn khi chọn ngành tự động hóa vì chưa biết cơ hội việc làm ra sao. Giải đáp, PGS.TS Bùi Hoài Thắng - Trưởng Phòng Đào tạo Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM) nói tự động hóa gắn chặt với sản xuất công nghiệp, nhất là trong bối cảnh doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, robot và trí tuệ nhân tạo (AI).

"Đây không phải là ngành dễ học, sinh viên phải có tư duy logic tốt, khả năng tự học cao và sẵn sàng cập nhật công nghệ liên tục. Nếu chọn chỉ vì nghe lương cao hay đang "hot" thì rất dễ bỏ cuộc giữa chừng", ông Thắng nói.

TS Phan Văn Huệ - Hiệu trưởng Trường ĐH Xây dựng Miền Trung - cho rằng với tự động hóa, việc sinh viên tiếp cận môi trường sản xuất thực tế sớm rất quan trọng, giúp các bạn hình dung rõ công việc tương lai, rèn kỹ năng nghề, nâng cao khả năng tìm việc sau tốt nghiệp.

Bổ sung, TS Nguyễn Trung Nhân - Trưởng Phòng Đào tạo Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM - nói đây là ngành đậu vào đã khó, mà học để tốt nghiệp đúng tiến độ còn khó hơn. 

Phần lớn thời gian học tập của sinh viên gắn với phòng thí nghiệm và thực hành, làm việc với máy móc, thiết bị, hệ thống điều khiển đòi hỏi kiến thức kỹ thuật vững và kỹ năng thực hành cao nhưng "sinh viên tốt nghiệp thường có cơ hội việc làm và mức thu nhập cao hơn mặt bằng chung do nhu cầu nhân lực lớn mà nguồn cung hạn chế".

Bạn Lê Anh Tuấn (Trường THPT Lê Hồng Phong) nói hơi lăn tăn về cơ hội việc làm của ngành kỹ thuật ô tô. Trong khi học sinh Trần Phạm Hoàng Bảo (Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng) lo ngại về mức độ an toàn cũng như việc làm của ngành kỹ thuật hạt nhân.

Trao đổi, ThS Phùng Quán - Trưởng Phòng Tổ chức - Hành chính, chuyên gia tư vấn tuyển sinh Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM) - nói kỹ thuật hạt nhân là lĩnh vực có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn nhưng không đồng nghĩa với nguy hiểm nếu đào tạo bài bản và vận hành đúng quy trình.

Chương trình đào tạo kỹ thuật hạt nhân hiện theo hướng đa ngành, mở rộng phạm vi ứng dụng. "Sinh viên tốt nghiệp có thể làm việc trong y học hạt nhân, chiếu xạ trong khám chữa bệnh, kiểm định công nghiệp, an toàn bức xạ... thay vì chỉ là nhà máy điện hạt nhân", thầy Quán nói.

Về dài hạn, TS Nguyễn Trung Nhân cho rằng điện hạt nhân là một trong những nền tảng quan trọng với quốc gia hướng đến phát triển bền vững. "Việt Nam đẩy mạnh các lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, AI, trung tâm dữ liệu lớn, nhu cầu về nguồn điện ổn định ngày càng tăng, kéo theo nhu cầu nhân lực được đào tạo bài bản để bảo đảm an toàn và vận hành hiệu quả", ông Nhân nhấn mạnh.

Chọn ngành nào cho tương lai? Hàng ngàn học sinh Ninh Bình đi nghe tư vấn tuyển sinh

Từ sáng sớm 25-1, hàng ngàn học sinh đã đổ về Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, tỉnh Ninh Bình để tìm hiểu thông tin tuyển sinh của các trường đại học năm 2026, nhờ các chuyên gia gỡ rối trong việc chọn ngành, chọn trường.