Đưa sách Việt ra thế giới, mở rộng không gian đọc cho người dân

Nhân kỷ niệm 74 năm Ngày Truyền thống ngành xuất bản, in và phát hành sách Việt Nam (10-10-1952 - 10-10-2026), sáng 30-9, đoàn công tác do ông Nguyễn Ngọc Hồi - Phó chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM - làm trưởng đoàn đến thăm, chúc mừng các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực xuất bản, in và phát hành sách.

Tại các buổi làm việc, ông Nguyễn Ngọc Hồi trao đổi với đại diện các đơn vị về những hướng phát triển mới của ngành, trong đó có ứng dụng công nghệ, xây dựng sản phẩm mới, phát triển không gian đọc, mở rộng thị trường và đưa sách Việt Nam ra nước ngoài.

Ứng dụng AI, mở thêm cách kể chuyện bằng sách  

Tại buổi làm việc, ông Thái Ngọc Quý - Phó giám đốc Nhà xuất bản Trẻ - cho biết tính đến tháng 9-2026, đơn vị vẫn duy trì được đà tăng trưởng trong hoạt động phát hành, trong đó số lượng sách tái bản tăng hơn 13% so với cùng kỳ. 

Về kết quả này, ông Nguyễn Ngọc Hồi đánh giá cao kết quả hoạt động của Nhà xuất bản Trẻ trong bối cảnh thị trường xuất bản gặp nhiều khó khăn. Ông nhận xét các tác phẩm của đơn vị được đầu tư công phu về nội dung, hình thức, tạo thuận lợi cho việc tiếp cận độc giả.

"Đây là một nỗ lực lớn, rất đáng biểu dương. Mong sớm đơn vị ổn định về mặt tổ chức, các bạn sẽ tiếp tục phát huy tính năng động và sáng tạo của mình" - ông Hồi nói.

Ông đề xuất Nhà xuất bản Trẻ cần tiếp tục phát huy lợi thế về nội dung, đồng thời chủ động tìm kiếm những phương thức mới để đưa sách đến với độc giả. 

Một trong những hướng được ông đề cập là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động xuất bản.

Theo ông Hồi, những công cụ AI hiện nay có thể mở ra khả năng phát triển các sản phẩm sách sinh động hơn, trong đó có sách video.

Những nội dung đã được xuất bản cũng có thể tiếp tục được khai thác bằng hình ảnh, âm thanh và bối cảnh trực quan, tạo thêm một hình thức tiếp cận bên cạnh sách in và sách nói.

Mở rộng không gian đọc cho thiếu nhi 

Tại Nhà xuất bản Kim Đồng, trọng tâm trao đổi xoay quanh nhóm độc giả thiếu nhi và việc xây dựng những không gian giúp trẻ tiếp cận sách ngay từ nhỏ. Ông Nguyễn Ngọc Hồi cho rằng đây là nhóm độc giả có nhu cầu lớn, đồng thời cần những phương thức tiếp cận phù hợp với đặc điểm của trẻ em.

Trong buổi làm việc, ông Hồi chia sẻ trải nghiệm về một mô hình thư viện dành cho trẻ nhỏ ở nước ngoài. Những em bé chỉ mới vài tháng tuổi cũng được gia đình đưa tới thư viện. Không gian tại đây được thiết kế để trẻ vui chơi, quan sát và làm quen với sách, qua đó hình thành sự gắn bó với việc đọc ngay từ những năm đầu đời.

Từ câu chuyện này, ông Hồi đặt vấn đề về việc phát triển những không gian tương tự tại TP.HCM. Phụ huynh hiện nay có nhu cầu tìm những địa điểm để con em vui chơi, học hỏi và tiếp cận kiến thức, do đó các xuất bản có thể tham gia bằng nội dung, sách và các hoạt động trải nghiệm gắn với sách.

Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cũng đề xuất Nhà xuất bản Kim Đồng tổ chức thêm các cuộc thi viết, sáng tác dành cho thiếu nhi, tạo cơ hội để trẻ em thể hiện suy nghĩ và câu chuyện của mình. 

Các hoạt động này có thể gắn với không gian đọc, thư viện, trường học hoặc những chương trình dành cho độc giả nhỏ tuổi.

Tìm cách đưa sách đến gần hơn với người đọc

Tại buổi làm việc với Công ty CP Văn hóa Phương Nam, ông Nguyễn Ngọc Hồi trao đổi về việc các đơn vị phát hành cần tiếp tục tìm cách đưa sách đến gần người đọc trong bối cảnh thị trường có nhiều thay đổi.

Ông Nguyễn Hữu Hoạt - Phó chủ tịch HĐQT Công ty CP Văn hóa Phương Nam - nhận xét thị trường sách đang có nhiều thay đổi, trong đó tỉ trọng doanh số sách trong tổng doanh số tại nhà sách có xu hướng giảm. Do đó, doanh nghiệp phải tính toán lại cách vận hành và tìm hướng thích ứng với nhu cầu của thị trường.

Từ thực tế đó, Công ty CP Văn hóa Phương Nam đặt mục tiêu tiếp tục tham gia mô hình đưa sách đến các khu dân cư. Thay vì chỉ xây dựng những nhà sách lớn, có thể phát triển những điểm bán sách nhỏ gắn với khu dân cư.

Mô hình này có thể giúp người dân tiếp cận sách thuận tiện hơn. Người dân có thể đặt trước sách cần tìm, sau đó nhận tại điểm bán hoặc được giao đến nhà.

Trao đổi với đại diện Phương Nam Books, ông Nguyễn Ngọc Hồi cho biết TP.HCM đang hướng tới việc mở rộng các không gian đọc tại nhiều khu vực và đây cũng là cơ hội để các đơn vị phát hành phát triển những mô hình phù hợp.

Bên cạnh thị trường trong nước, ông Hồi cũng đề nghị đơn vị quan tâm hơn đến việc đưa sách Việt Nam ra nước ngoài. Theo ông, sách có thể mở thêm thị trường cho các đơn vị phát hành, đồng thời góp phần giới thiệu văn hóa Việt Nam với độc giả quốc tế.

TP.HCM đang tiếp tục mở rộng hoạt động đưa sách về gần hơn với người dân

TP.HCM định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng thị trường xuất khẩu, đưa sách Việt và văn hóa Việt Nam đến gần hơn với độc giả quốc tế.