Du lịch nông thôn TP.HCM: Gắn cảnh quan với giá trị bản địa và OCOP

Không thiếu cảnh đẹp, sản vật đặc trưng hay những không gian nông thôn giàu tiềm năng, nhưng làm thế nào để du khách muốn đến, ở lại và quay lại vẫn là câu hỏi lớn đối với du lịch nông nghiệp, nông thôn.

Ba chuyến khảo sát thực tế do Chi cục Phát triển nông thôn TP.HCM tổ chức từ ngày 9 đến 30-10 đã đưa hơn 300 lượt đại biểu, chuyên gia, doanh nghiệp lữ hành, cơ quan quản lý và các chủ thể OCOP đến với những mô hình du lịch khác nhau tại Xuân Sơn, Bình Khánh, An Thới Đông và Dầu Tiếng.

Điểm đáng chú ý không chỉ là số lượng mô hình được khảo sát, mà còn là cách tiếp cận, để đưa điểm đến, sản phẩm OCOP, tài nguyên thiên nhiên và hoạt động trải nghiệm vào cùng một hệ sinh thái du lịch, hướng đến hình thành những sản phẩm có khả năng khai thác thị trường thực tế.

Từ tài nguyên sẵn có đến sản phẩm du lịch có bản sắc

Sau mỗi chuyến Farmtrip, hội thảo chuyên đề được tổ chức nhằm trao đổi, phân tích những cơ hội và thách thức, đề xuất giải pháp phát triển nhóm sản phẩm OCOP du lịch cộng đồng và các mô hình du lịch nông nghiệp phù hợp với điều kiện thực tế của thành phố.

Hội thảo chuyên đề được tổ chức nhằm trao đổi, phân tích những cơ hội và thách thức, đề xuất giải pháp phát triển nhóm sản phẩm OCOP du lịch cộng đồng và các mô hình du lịch nông nghiệp phù hợp với điều kiện thực tế của thành phố

Theo bà Phạm Vũ Hồng Minh, Phó chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn TP.HCM, Farmtrip năm 2026 không chỉ nhằm giới thiệu những điểm đến tiềm năng, mà quan trọng hơn là tạo cơ hội để cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp du lịch và chủ thể OCOP cùng trực tiếp khảo sát, nhận diện lợi thế, hạn chế và khả năng kết nối của từng mô hình.

"Không phát triển du lịch nông thôn bằng cách nhân rộng những mô hình giống nhau, mà phải đánh thức giá trị riêng của từng vùng đất. Đó mới là nền tảng để sản phẩm OCOP có bản sắc và sức cạnh tranh", bà Minh nhấn mạnh.

Từ góc độ nghiên cứu, PGS.TS Ngô Thị Thu Trang, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Khoa học xã hội và Nhân văn, Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐHQG TP.HCM, cho rằng lợi thế của du lịch nông thôn không đơn thuần nằm ở cảnh quan hay cơ sở vật chất, mà còn ở những giá trị văn hóa, sinh kế, tri thức bản địa và cách cộng đồng tương tác với du khách.

Du lịch không nên làm biến dạng đời sống nông thôn, mà cần góp phần bảo tồn, làm giàu thêm những giá trị vốn có của vùng đất.

"Cảnh đẹp có thể khiến du khách đến một lần, nhưng bản sắc, câu chuyện và trải nghiệm chân thực mới khiến họ muốn quay trở lại", bà Trang chia sẻ.

Kết nối để OCOP không chỉ dừng ở chứng nhận

Thực tế khảo sát cho thấy, một số mô hình đã bước đầu kết hợp không gian cảnh quan với hoạt động trải nghiệm, lưu trú, nghỉ dưỡng và giới thiệu sản phẩm địa phương.

Tuy nhiên, để phát triển thành sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh, các mô hình vẫn cần được hỗ trợ về thiết kế trải nghiệm, chất lượng dịch vụ, truyền thông, nhân lực và kết nối doanh nghiệp lữ hành.

Các dại diện chính quyền địa phương tham gia chương trình đều đánh giá, Farmtrip là cơ hội để địa phương nhìn rõ hơn tiềm năng tài nguyên, đồng thời nhận diện những điều kiện còn thiếu để biến lợi thế sẵn có thành sản phẩm du lịch.

Việc kết nối với doanh nghiệp, chuyên gia và các đơn vị quản lý giúp địa phương có thêm cơ sở định hướng đầu tư, tránh phát triển tự phát hoặc chạy theo những mô hình đang thịnh hành.

Thực tế cho thấy, một trong những thách thức lớn của du lịch nông thôn là nguy cơ phát triển theo phong trào. Homestay, glamping, farmstay hay các điểm check-in có thể tạo sức hút ban đầu, nhưng nếu thiếu bản sắc và không gắn với tài nguyên thực tế, lợi thế cạnh tranh sẽ khó duy trì.

Ở góc độ chủ thể OCOP, giá trị của việc tham gia du lịch không chỉ là giới thiệu sản phẩm đến khách tham quan. Đó còn là cơ hội để đưa sản vật địa phương ra khỏi không gian sản xuất truyền thống, trở thành một phần của hành trình trải nghiệm.

Đại diện các doanh nghiệp lữ hành tham gia khảo sát cũng nhìn nhận, để đưa một điểm đến vào tour thương mại, yếu tố cảnh quan chỉ là điều kiện ban đầu. Doanh nghiệp cần những trải nghiệm đủ hấp dẫn, dịch vụ ổn định, lịch trình thuận tiện, giá cả hợp lý và khả năng phục vụ đoàn khách.

Ba chuyến Farmtrip đã khép lại, mở ra những kết nối thực chất sau khảo sát: doanh nghiệp lữ hành tìm được điểm đến mới, chủ thể OCOP có thêm thị trường, địa phương nhận diện được hướng khai thác phù hợp và người dân có thêm cơ hội cải thiện sinh kế.

Khi cảnh quan trở thành trải nghiệm, sản vật trở thành câu chuyện và người dân trở thành chủ thể hưởng lợi, du lịch nông thôn mới thực sự có cơ hội trở thành một động lực phát triển kinh tế bền vững của TP.HCM.