Doanh nghiệp gia đình bền vững bắt đầu từ tri thức

Doanh nghiệp gia đình không cần tới công nghệ đắt đỏ để phát triển bền vững - Ảnh: Pexels

Bền vững không bắt đầu từ ngân sách lớn

Đối với nhiều doanh nghiệp gia đình tại Việt Nam hoạt động dưới mô hình vừa và nhỏ (DNVVN), phát triển bền vững thường bị xem là mục tiêu đầy tốn kém do hạn chế về nguồn lực và tài chính.

Tuy nhiên, theo tiến sĩ Phạm Minh Chí, giảng viên về Kinh doanh và Công nghệ tại Đại học RMIT, tăng trưởng bền vững không nhất thiết bắt đầu từ ngân sách lớn.

Nghiên cứu có tên "Exploring knowledge management enablers towards attaining sustainability goals in Vietnamese family businesses" (tạm dịch: Khám phá các yếu tố thúc đẩy quản trị tri thức nhằm đạt mục tiêu phát triển bền vững tại các công ty gia đình ở Việt Nam) của TS. Chí, xác định năng lực lãnh đạo, văn hóa tổ chức, chia sẻ tri thức và công nghệ số dễ tiếp cận là những yếu tố then chốt giúp thúc đẩy tính bền vững.

"Chúng tôi tìm hiểu cách các doanh nghiệp gia đình Việt Nam sử dụng tri thức - những gì họ biết, bao gồm kinh nghiệm, chuyên môn, thông tin, công nghệ, cũng như tri thức từ nhân viên, khách hàng và thị trường - để hoạt động bền vững hơn", TS Chí chia sẻ.

Công nghệ dễ tiếp cận mở đường

Một trong những phát hiện đáng chú ý nhất của nghiên cứu là cách tiếp cận đi ngược lại quan niệm thông thường về chuyển đổi số.

Thay vì phụ thuộc vào các hệ thống quản trị tốn kém, doanh nghiệp gia đình trong nghiên cứu sử dụng hiệu quả những công cụ số quen thuộc như Zalo, Facebook, email, ổ lưu trữ dùng chung và các phần mềm văn phòng để trao đổi, tổ chức thông tin và hỗ trợ hoạt động thường nhật.

Các công nghệ phổ thông này chính là bước khởi đầu thực tế. Khi các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), nền tảng thương mại điện tử và giải pháp kinh doanh số ngày càng dễ tiếp cận, doanh nghiệp có thêm cơ hội đổi mới và vận hành bền vững hơn.

Dù vậy, TS. Chí nhấn mạnh: "Công nghệ không tự tạo ra tính bền vững. Giá trị của công nghệ phụ thuộc vào lãnh đạo, những người thúc đẩy đổi mới sáng tạo và văn hóa doanh nghiệp khuyến khích mọi người chia sẻ, sử dụng tri thức".

Chìa khóa từ lãnh đạo và văn hóa chia sẻ

Doanh nghiệp gia đình sở hữu những lợi thế riêng mà nhiều tổ chức lớn khó nhân bản theo. Niềm tin, lòng trung thành và mối quan hệ gần gũi giúp nhân viên thoải mái trao đổi ý tưởng, chia sẻ chuyên môn và phối hợp trong nhiều vai trò khác nhau.

Kết hợp với dàn lãnh đạo mạnh sẽ tạo ra môi trường cho phép tri thức lưu chuyển thuận lợi hơn, giúp doanh nghiệp phản ứng nhanh trước kỳ vọng của khách hàng và thị trường thường xuyên biến động.

Tuy nhiên, việc phụ thuộc quá nhiều vào các hệ thống phi chính thức cũng tiềm ẩn rủi ro như sai sót của con người, thông tin phân mảnh, mất dữ liệu và các vấn đề về an ninh mạng.

Sự linh hoạt và lòng tin là nền tảng tốt ban đầu, nhưng khi quy mô mở rộng, doanh nghiệp buộc phải từng bước chuẩn hóa bằng các quy trình số bài bản.

Nghiên cứu của TS. Chí cũng đề cập đến một trong những thách thức lớn nhất của doanh nghiệp gia đình: sự kế thừa.

Theo vị chuyên gia, thế hệ kế tục cần được tiếp cận tri thức ẩn của người sáng lập như kinh nghiệm, mối quan hệ, các giá trị nền và khả năng phán đoán tích lũy từ nhiều năm vận hành doanh nghiệp.

Ngược lại, người đi trước cũng cần trao cơ hội để thế hệ trẻ phát huy thế mạnh riêng, nhất là trong ứng dụng công nghệ mới, tư duy phát triển bền vững và khai phá các thị trường mới nổi.

Xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ vững mạnh hơn

Nghiên cứu cũng cho thấy chuyển đổi theo hướng bền vững không phải là trách nhiệm của riêng doanh nghiệp.

Trong khuôn khổ dự án Aus4Skills Australian Alumni Grants, TS. Chí và nhóm nghiên cứu đã phát triển một giải pháp dựa trên nền tảng đám mây nhằm hỗ trợ chia sẻ thông tin và tri thức giữa các DNVVN.

TS. Chí kiến nghị cần sự chung tay từ nhiều phía: các trường đại học đóng vai trò chuyển giao nghiên cứu thành công cụ đào tạo thực tế; các hiệp hội doanh nghiệp làm cầu nối kết nối chuyên gia và nhà cung cấp giải pháp.

Đồng thời, các chính sách hỗ trợ của Nhà nước sẽ thúc đẩy việc phát triển các giải pháp quản trị có chi phí hợp lý, phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp.

TS. Chí kỳ vọng nghiên cứu sẽ khuyến khích chủ doanh nghiệp nhìn nhận tri thức như một trong những tài sản chiến lược có giá trị nhất của mình.

"Bằng cách quản trị tri thức hiệu quả, doanh nghiệp gia đình có thể bảo tồn truyền thống, đồng thời tiếp tục đổi mới, duy trì năng lực cạnh tranh và tạo ra những đóng góp tích cực cho người lao động, cộng đồng và môi trường".