Lợi dụng quyền quản trị hội nhóm cưỡng đoạt tài sản

Ngày 7-4, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hải Phòng cho biết vừa bắt Vũ Tùng Lâm (36 tuổi, Giám đốc Công ty TNHH truyền thông và sự kiện VIETCOMMS) và Nguyễn Văn Tài (34 tuổi, Phó giám đốc) để điều tra hành vi cưỡng đoạt tài sản.

Lâm và Tài bị cáo buộc đã lợi dụng quyền quản trị các hội nhóm Facebook có hàng trăm nghìn thành viên, cả hai cho đăng tải thông tin tiêu cực để ép chủ doanh nghiệp ký hợp đồng quảng cáo truyền thông hoặc hỗ trợ xử lý khủng hoảng truyền thông với Công ty VIETCOMMS.

Mức giá doanh nghiệp phải chi trả từ 30 đến 60 triệu đồng/năm. Do lo sợ hình ảnh thương hiệu bị bôi nhọ và ảnh hưởng đến doanh thu, nhiều chủ cơ sở dù bức xúc vẫn phải ký hợp đồng và chuyển tiền cho nhóm của Lâm. Chỉ sau khi tiền được thanh toán, các bài viết tiêu cực trên các hội nhóm do Lâm và Tài quản lý mới được gỡ bỏ.

Tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm

Công an TP Hà Nội cho biết gần đây lực lượng chức năng phát hiện nhiều hội, nhóm trên các nền tảng mạng xã hội hoạt động với nội dung liên quan đến "tín dụng đen", "bùng nợ", "vỡ nợ làm liều"... tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, gây mất an ninh trật tự.

Các hội nhóm này thường hoạt động dưới dạng kín, thu hút số lượng lớn thành viên tham gia, chia sẻ các nội dung xoay quanh việc vay tiền qua các ứng dụng tín dụng đen, cách thức "né nợ", "xù nợ", thậm chí trao đổi kinh nghiệm thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật nhằm có tiền tiêu xài.

Đáng chú ý, thành phần tham gia không chỉ là những người gặp khó khăn về tài chính, thu nhập thấp, mà còn có cả thanh thiếu niên thiếu hiểu biết pháp luật, dễ bị lôi kéo, kích động. Nhiều trường hợp sau khi vay tiền với lãi suất cao, mất khả năng chi trả đã nảy sinh ý định phạm tội như trộm cắp, cướp giật tài sản, lừa đảo chiếm đoạt tài sản...

Công an cho hay thực tế cho thấy đã xảy ra không ít vụ việc nhiều nghi phạm quen biết nhau qua các hội nhóm "vỡ nợ làm liều", sau đó rủ rê, móc nối thực hiện hành vi phạm tội, gây hậu quả nghiêm trọng cho xã hội.

Xác lập nguyên tắc "trách nhiệm gắn với danh tính"

Phó tổng thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia cho rằng định danh chủ quản hội, nhóm trên mạng xã hội được xem là bước then chốt để thiết lập quản trị số minh bạch, nâng cao trách nhiệm và tăng hiệu quả xử lý vi phạm.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Vũ Duy Hiền, Phó tổng thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, cho rằng việc xác thực định danh chủ quản các hội, nhóm trên mạng xã hội không chỉ là một biện pháp kỹ thuật hay hành chính đơn thuần, mà thực chất là một bước hoàn thiện quan trọng trong kiến trúc quản trị quốc gia trên không gian số.

Theo ông Hiền, trước hết, quy định này góp phần thiết lập nguyên tắc "trách nhiệm gắn với danh tính" - một nguyên tắc cốt lõi trong mọi mô hình quản trị hiện đại. Khi mỗi cộng đồng số đều có chủ thể đứng ra chịu trách nhiệm rõ ràng, không gian mạng sẽ dần chuyển từ trạng thái ẩn danh, phân tán sang trạng thái có tổ chức, có kiểm soát và có chuẩn mực vận hành tương tự đời sống thực.

Ở cấp độ vận hành, việc định danh sẽ tạo ra áp lực trách nhiệm trực tiếp đối với người quản trị. Họ không chỉ là người điều hành nội dung, mà trở thành chủ thể chịu trách nhiệm pháp lý và xã hội đối với toàn bộ hoạt động của cộng đồng. Điều này thúc đẩy nâng cao chất lượng kiểm duyệt, chuẩn hóa quy tắc vận hành và giảm thiểu các hành vi phát tán thông tin sai lệch, độc hại.

Ở góc độ hệ sinh thái thông tin, đây là một cơ chế giúp hình thành "lớp lọc niềm tin" (trust layer) trên mạng xã hội. Người dùng không chỉ tiếp cận thông tin dựa trên mức độ lan truyền, mà còn có thể đánh giá dựa trên độ minh bạch và uy tín của chủ thể vận hành. Đây là yếu tố rất quan trọng để nâng cao chất lượng thông tin và hạn chế các nội dung gây nhiễu loạn xã hội.

Đặc biệt, ông Hiền cho hay về phương diện an ninh mạng, định danh chủ quản giúp thu hẹp đáng kể "vùng xám trách nhiệm" - nơi lâu nay các hành vi vi phạm như lừa đảo, thao túng dư luận, phát tán thông tin sai sự thật thường lợi dụng để hoạt động. Khi có danh tính rõ ràng, việc truy vết xử lý và phối hợp giữa các bên liên quan sẽ nhanh hơn, chính xác hơn và giảm đáng kể độ trễ trong ứng phó.

"Từ góc nhìn của hiệp hội, đây là một bước đi cần thiết để tiến tới xây dựng không gian mạng có trách nhiệm, có chuẩn mực và có khả năng tự điều chỉnh cao hơn trong dài hạn", Phó tổng thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia nói.

Bước tiến phù hợp với xu thế quản trị số hiện đại

Theo ông Hiền, quy định xác thực định danh chủ quản các hội, nhóm trên mạng xã hội góp phần chuẩn hóa mô hình quản lý không gian mạng theo hướng tương đồng với quản lý xã hội thực, nơi mọi tổ chức đều phải có đại diện pháp lý rõ ràng. Đây là nền tảng để xây dựng một hệ thống quản trị số có tính kỷ cương, minh bạch và có khả năng kiểm soát rủi ro hiệu quả hơn.

Ở tầm vĩ mô, đây sẽ là một công cụ chính sách quan trọng để nâng cao hiệu lực quản lý hành chính trong môi trường số, tăng cường bảo vệ người dân trước các rủi ro trên mạng, góp phần xây dựng không gian mạng an toàn, ổn định và đáng tin cậy.

"Từ góc độ Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, chúng tôi đánh giá đây là một bước tiến phù hợp với xu thế quản trị số hiện đại, đồng thời tạo tiền đề cho việc hình thành hệ sinh thái số có trách nhiệm - nơi mỗi chủ thể đều có vai trò, nghĩa vụ và cam kết rõ ràng đối với cộng đồng và xã hội", ông Hiền nhấn mạnh.