Một nhà máy năng lượng tái tạo không chỉ cung cấp điện, mà còn kích hoạt chuỗi cung ứng, tạo việc làm, thu hút vốn FDI công nghệ cao và giảm chi phí y tế - môi trường cho xã hội.

Theo nghiên cứu của IRENA và ILO, tăng trưởng công suất năng lượng tái tạo đi kèm với tăng trưởng việc làm, đặc biệt trong xây dựng, lắp đặt, sản xuất thiết bị và bảo trì.

Tại Việt Nam, lợi ích kinh tế từ điện sạch đã hiện hữu. Công suất điện mặt trời đạt khoảng 18,6 GW vào năm 2023. Lũy kế quý 1-2025, sản lượng điện hệ thống đạt xấp xỉ 72,2 tỉ kWh, trong đó năng lượng tái tạo huy động được khoảng 11,51 tỉ kWh, tương đương 16%.

Không chỉ vậy, mỗi dự án điện sạch còn mang lại thu nhập trực tiếp cho địa phương, cải thiện cơ sở hạ tầng, đồng thời thúc đẩy công nghiệp phụ trợ như sản xuất khung giá đỡ, thiết bị cơ khí, vận tải và logistics.

Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư (trước đây) - Bộ Tài chính (hiện tại), nếu phát triển đúng hướng, năng lượng tái tạo có thể đóng góp 70 - 80 tỉ USD mỗi năm vào GDP.

Nguồn vốn đầu tư vào năng lượng sạch không chỉ nằm trong phạm vi dự án, mà còn lan tỏa thành hệ sinh thái công nghiệp - thương mại, giúp tăng thu ngân sách và đa dạng hóa nền kinh tế địa phương. Đây là hiệu ứng số nhân cho phát triển kinh tế xanh.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay là sự thiếu nhất quán và ổn định trong chính sách. Việc thay đổi cơ chế giá, chậm thanh toán hoặc thủ tục nghiệm thu phức tạp đang triệt tiêu lợi thế cạnh tranh.

Từ góc độ hoạch định chính sách, bảo vệ nhà đầu tư điện sạch nên được coi là một chính sách công chiến lược. Đây là giải pháp hiệu quả hơn so với trợ cấp trực tiếp kéo dài.

Một khung pháp lý minh bạch, hợp đồng mua bán điện (PPA) rõ ràng và thời gian hoàn vốn hợp lý sẽ giúp Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn với các quỹ đầu tư xanh quốc tế.

Ngoài ra, cần thiết kế cơ chế tài chính hỗ trợ tạm thời như bảo lãnh thanh toán, quỹ xúc tiến đầu tư xanh hoặc chia sẻ rủi ro. Những công cụ này không mang tính bao cấp, mà giúp dự án vượt qua giai đoạn hoàn vốn ban đầu - rào cản lớn nhất với doanh nghiệp nhỏ và nhà đầu tư mới.

Khi thị trường trưởng thành, các hỗ trợ này có thể dần rút đi mà không làm giảm sức hấp dẫn.

 Song song, một lộ trình chuyển giao kỹ thuật và đào tạo nhân lực chất lượng cao là cần thiết. Điều này giúp Việt Nam vừa tiêu thụ công nghệ vừa tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Khi nhân lực và doanh nghiệp trong nước làm chủ công nghệ, lợi ích kinh tế không dừng ở vận hành dự án, mà còn nhân rộng thành tác động lan tỏa toàn nền kinh tế xanh.