Để trẻ em không thành 'cái thớt' của người lớn

24/05/2020 11:38 GMT+7

TTO - Thời gian qua có nhiều vụ trẻ em bị bạo hành, do chính cha mẹ đẻ hoặc cha mẹ kế gây nên. Trao đổi với Tổ ấm, Thạc sĩ tâm lý Đặng Hoàng An - giảng viên Trường đại học Sư phạm TP.HCM - nhấn mạnh về những hậu quả con trẻ có thể gặp phải.

Để trẻ em không thành cái thớt của người lớn - Ảnh 1.

Minh họa ĐẶNG HỒNG QUÂN

Thạc sĩ tâm lý Đặng Hoàng An nói:

- Hậu quả trước mắt mà chúng ta dễ dàng nhận thấy đó là về mặt thể xác: nhẹ thì các em có thể trầy xước, bầm dập, chảy máu..., nặng hơn là những thương tích đau đớn, thậm chí có những trường hợp nguy kịch về tính mạng.

Nhưng một trong những hậu quả ảnh hưởng mãi về sau là những tổn thương về mặt tinh thần. Khi sống trong môi trường gia đình bạo hành, các em sẽ không thể tránh khỏi việc phải tiếp xúc, làm quen và tiêm nhiễm nếp sống bạo lực. Có em sẽ trở nên cục cằn, thô lỗ, nóng nảy và hung bạo. Cũng có em cảm thấy sợ hãi, ám ảnh trước những lời nói lớn tiếng hay hành động mang tính vũ lực.

Nỗi thống khổ và sự ám ảnh, sợ hãi ấy có thể đeo đẳng khiến con cái lo sợ, thiếu tự tin, học hành sút kém, trở nên trì độn. Có em rơi vào tình trạng hoảng loạn, lo sợ bị bỏ rơi, mất niềm tin vào cuộc sống. Thế rồi, các bạn nhỏ dần thu mình lại, gặp những sang chấn tâm lý khác như trầm cảm, suy nghĩ tiêu cực và thậm chí tìm đến cái chết. Có em sẽ không thoát khỏi những hình ảnh tiêu cực ấy và sự bạo hành đó vô hình trung để lại dấu vết trên vỏ não, dẫn đến không ít trường hợp hoặc trở thành "bản sao" méo mó về nhân cách như chính cha mẹ mình hoặc ghê sợ, khinh ghét cuộc sống hôn nhân.

* Có nhiều hậu quả để lại cho trẻ, vậy tại sao vẫn có chuyện bạo hành chính con ruột của mình?

- Sở dĩ có chuyện bạo hành chính con ruột của mình là vì: khi con người quá tức giận về điều gì đó thì cơ chế hưng phấn - ức chế của hệ thần kinh có sự thay đổi khiến chúng ta khó kiểm soát từ lời nói, cảm xúc cho đến hành vi.

Bên cạnh đó, xét ở một góc độ nào đó, mỗi người đều có cái tôi cá nhân, và lẽ đương nhiên khi mâu thuẫn diễn ra ai cũng cố chứng tỏ mình đúng. Nếu như mâu thuẫn gia đình được đẩy lên đỉnh điểm mà không có phương án giải quyết ổn thỏa thì một số trường hợp lựa chọn tác động lên đối tượng thứ ba - "sản phẩm kết tinh" của hai vợ chồng (con cái).

Và, suy cho cùng trẻ chưa đủ sức lực và kỹ năng để ứng phó trước những tình huống bạo hành gia đình. Thế nên trẻ rất dễ bị bạo hành, là "cái thớt" để người lớn trút giận khi xảy ra xung đột.

Để trẻ em không thành cái thớt của người lớn - Ảnh 2.

Thạc sĩ tâm lý Đặng Hoàng An

Cha mẹ cần dạy cho con rằng không ai được quyền đụng chạm vào các vùng nhạy cảm trên cơ thể của con. Bên cạnh đó, cũng nên hướng dẫn con khi gặp phải trường hợp bị bắt nạt, bạo lực hay lạm dụng, con cần tránh đi đâu, báo cho ai. Thường xuyên trò chuyện cùng con cũng như quan sát những thay đổi về tâm sinh lý của con trẻ để có sự can thiệp kịp thời.

ThS Đặng Hoàng An


* Nếu đi bước nữa, người cha hoặc mẹ cần làm gì để chu toàn cho con của mình một cuộc sống an vui nhất có thể?

- Trước khi bắt đầu mối quan hệ mới, người cha hoặc mẹ cần tìm hiểu đối phương thật kỹ lưỡng thông qua việc tìm hiểu quan điểm sống của họ về hôn nhân sau đổ vỡ, đặc biệt là vấn đề con riêng. Chúng ta nhìn cách họ đối xử với mọi người xung quanh, hơn hết là cảm nhận tình cảm họ dành cho con bạn. Dĩ nhiên là không được nóng vội, đốt cháy giai đoạn. Đồng thời, cha hoặc mẹ đừng quên lắng nghe tâm tư của con trẻ về việc đi bước nữa.

Khi về sống với "người mới", người lớn cần ngồi lại nói chuyện, chia sẻ thẳng thắn để thiết lập những quy ước trong việc chăm sóc, nuôi dạy con. Nếu phát hiện hành vi bạo hành hay xâm hại con trẻ, việc đầu tiên cần làm là giải cứu đứa trẻ. Tùy trường hợp có thể đưa con đi khám sức khỏe để có sự trợ giúp kịp thời. Nếu hành vi nguy hiểm vượt quá khả năng, phải báo ngay cho cơ quan chức năng can thiệp sớm để tránh hậu quả đáng tiếc.

* Sau ly hôn, có những bậc cha mẹ sử dụng con cái làm "vũ khí" để trả đũa, ép buộc người kia, gây những tổn thương ngầm, anh có lời khuyên nào trong trường hợp này?

- Điều tôi mong mọi người hướng đến đầu tiên là khi có bất kỳ mâu thuẫn nào diễn ra dù lớn hay nhỏ, người trong cuộc cần giữ sự bình tĩnh nhất có thể. Có như vậy, chúng ta mới phần nào tiết chế được cảm xúc, lời nói và cả hành động để tránh những tổn thương không đáng có. 

Tiếp theo là cần "cái đầu lạnh" để đủ sáng suốt phân định rằng trẻ em vô can, vô tội, để giải quyết được nội tình của cuộc hôn nhân thì chỉ người lớn mới có thể làm được. Đồng thời, cần "trái tim nóng" để đặt mình vào vị trí của đối phương, vị trí của trẻ để cảm nhận và tránh những lời nói không hay, những hành động không đúng vô tình làm giọt nước tràn ly. 

Cuối cùng, chúng ta cần học và tập cách di chuyển cảm xúc sao cho tránh việc lạm dụng và di chuyển cảm xúc tiêu cực lên trực tiếp con trẻ.

Con trẻ cần được chăm sóc cả trí lẫn tâm Con trẻ cần được chăm sóc cả trí lẫn tâm

TTO - Tổ ấm cuối tháng 4 này có cuộc trao đổi với TS xã hội học Phạm Thị Thúy về việc vun bồi trái tim lẫn trí não cho con. TS Thúy nhấn mạnh ý thức chuẩn bị chu đáo trước khi có con của cha mẹ chính là món quà quý cho con và cho chính họ.

LƯU ĐÌNH LONG thực hiện
Bình luận (0)
    Xem thêm bình luận
    Bình luận Xem thêm
    Bình luận (0)
    Xem thêm bình luận