Phóng to

Nền đất của khu tái định cư Nguyễn Lương Bằng cao gần bằng tầng 1 của lớp học

TTCN - Năm năm trở lại đây những cụm từ như “đền bù giải tỏa”, “phân lô đất nền” hay “bố trí tái định cư” đã trở nên quá quen thuộc với người Đà Nẵng. Cơn lốc đô thị hóa đã khiến hơn 61.000 hộ dân nội, ngoại thành thay đổi chỗ ở của mình trong chóng vánh.

Và cứ ngỡ chỉ có khu vực dân cư, ruộng đồng mới nằm trong vòng ngắm qui hoạch để khai thác quĩ đất. Thế nhưng giờ đây ngay cả những khu vực công cộng vốn rất cần sự bảo vệ, chăm sóc như sân trường, bãi biển, bến xe cũng lần lượt bị “xẻ” ra từng lô nhỏ.

“Xẻ thịt” khuôn viên trường

Đứng trên cao nhìn xuống, khuôn viên Trường THPT Nguyễn Trãi (phường Hòa Khánh Bắc, quận Liên Chiểu, TP Đà Nẵng) chẳng khác gì một chiếc bánh qui vuông đã bị cắt vỡ mất một góc lớn. Bức tường rào cao 3m xây bằng bêtông và đá kiên cố chạy dọc dài đã xé toang không gian của ngôi trường cấp III thành hai khu vực riêng biệt trông vô cùng nhức mắt. Trước kia nơi đây là một trong những khu nghĩa địa đầu tiên của TP Đà Nẵng.

Sau ngày giải phóng, UBND tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng (cũ) đã quyết định trưng dụng hơn 30.000m² đất tại đây để xây dựng Trường Nguyễn Trãi. Từ một khu đất lạnh lẽo, người dân vùng Hòa Khánh, Xuân Thiều cùng các thầy cô nhà trường ngày qua ngày khai hoang, di dời mồ mả, làm tường rào, phòng ốc tạm bợ để đón con em trong vùng về học.

Từ chỗ chỉ có vài trăm học sinh, đến nay Trường Nguyễn Trãi đã qui tụ hơn 1.700 học sinh của quận Liên Chiểu và một phần của huyện Hòa Vang về học. “Dẫu cơ ngơi không bề thế như các trường nội thành nhưng được cái rộng rãi, yên tĩnh, lại nhiều cây xanh nên rất phù hợp cho môi trường sư phạm. Ây vậy mà...”, cô giáo Nguyễn Thị Kim Anh - phó hiệu trưởng - bỏ nửa chừng câu nói. Thông tin một phần đất của nhà trường sẽ bị thu hồi sử dụng vào một mục đích khác đã khiến hơn 90 thầy cô giáo của trường cùng hàng nghìn phụ huynh... hết sức phân vân.

Cách đây chừng hai năm Trường Nguyễn Trãi đã được ngành giáo dục đề nghị nâng cấp, xây mới với tổng kinh phí dự trù khoảng 21 tỉ đồng. Chờ mãi không thấy động tĩnh, trong khi 16/28 phòng học đã bắt đầu xuống cấp. Đùng một cái, cuối năm 2004, UBND TP Đà Nẵng có quyết định điều chỉnh tổng mặt bằng chi tiết Trường Nguyễn Trãi và chỉ đúng bốn tháng sau đó, ngày 21-4-2005, UBND TP Đà Nẵng đã ra quyết định thu hồi 10.307m² đất thuộc diện tích của nhà trường để làm khu tái định cư Nguyễn Lương Bằng (nằm trên quốc lộ 1A - một địa điểm thuận lợi cho việc kinh doanh đất làm nhà ở).

Một bảng qui hoạch chi tiết về phân lô đất nền được dựng lên. 66 lô đất vuông vắn được các nhà hoạch định địa ốc vạch ra trông vô cùng bắt mắt, duy chỉ có cảnh quan của ngôi trường vốn đã xuống cấp do thấp trũng đã khó nhìn nay lại càng khó nhìn hơn. “Bức tường cao dựng lên vô tình che khuất luôn cả bộ mặt ngôi trường” - cô giáo Kim Anh than thở.

Quả thật, nếu nhìn từ phía mặt tiền của khu tái định cư - quốc lộ 1A vào khó ai có thể nhận ra được Trường Nguyễn Trãi nằm ở đâu. Ngay sau khi thu hồi đất, đơn vị thi công đã bắt tay ngay vào việc san lấp mặt bằng với cao trình gần 2,5m so với sân trường. Vì thế, chỉ sau một trận mưa, toàn bộ họng cống từ trên cao đã dồn nước xuống sân trường, biến sân chơi lẫn sân học của hơn 1.700 học sinh thành “biển nước”. Nhiều ngày liền trong cơn bão số 8 vừa qua, cô trò Trường Nguyễn Trãi đã phải dắt díu nhau lội bì bõm vào lớp học.

Vậy khi có quyết định thu hồi đất, nhà trường có phản ứng gì? Nghe hỏi, cô giáo Kim Anh cho biết: “Chúng tôi đã kiến nghị nhưng không được, vì vậy giờ đây điều mà nhà trường mong mỏi nhất là diện tích bị thu hồi đó sẽ được dùng vào mục đích xây dựng các công trình công cộng. Thế nhưng ý nguyện đó đã bị gạt bỏ khi tại đây 66 nền đất đã được phân lô”. Người dân ở Xuân Thiều nói: “Xưa nay chỉ nghe chuyện hiến đất xây trường, dựng chùa chứ mấy ai nghe chuyện lấy đất trường làm nhà ở đâu".

Vội vã di dời bến xe

Phóng to

Vào những ngày cuối tháng mười đầu tháng 11-2005, khi cả thành phố Đà Nẵng đang phải gồng mình chống đỡ cơn bão số 8 đổ bộ vào vịnh Đà Nẵng, những cán bộ, giới lái xe lẫn người đi đường lại phải âm thầm di chuyển bến xe trung tâm từ nội ô ra ngoại thành Đà Nẵng theo công văn chỉ đạo của cấp trên.

Khó miêu tả được niềm vui của người Đà Nẵng khi biết bến xe trung tâm sẽ được di dời ra ngoại ô với cơ sở hạ tầng khang trang, rộng rãi, sẽ được bố trí tái định cư trên nền đất bến xe cũ rộng 27.000m². Thế nhưng những điều đã và đang xảy ra tại hai khu vực bến xe mới và cũ này trong suốt hơn một tháng qua đã khiến dư luận hết sức bức xúc.

Theo lời một lãnh đạo bến xe trung tâm, ngay sau khi có quyết định di chuyển toàn bộ bến xe vào ngày 20-10 thì hạn cuối trao trả mặt bằng là 31-10. “Chúng tôi ra đi trong những ngày Đà Nẵng đang mưa bão”. Thế nhưng đó cũng không phải là điều bức xúc. Cái bức xúc nhất của các cán bộ quản lý, người đi đường lẫn giới tài xế là chuyện hạ tầng của bến xe mới hết sức lem nhem.

Hệ thống cống thoát nước chưa được xây dựng đã khiến cả bến xe trở thành một hồ nước lớn ngay ngày đầu tiếp nhận. Ngay cả tuyến đường dẫn vào bến cũng chỉ là tuyến phụ độc đạo vừa được hoàn tất dưới dạng cấp phối, chính vì vậy nơi đây đã trở thành “chảo” bụi kinh khủng trong những ngày nắng ráo. Nhiều hạng mục quan trọng của khu vực bến xe như hệ thống cấp xăng, tường rào, nhà vệ sinh, hệ thống chữa cháy... chưa được đầu tư xây dựng.

Chính vì vậy nên hầu hết tài xế lẫn khách đi đường đã chối từ bến xe. Đây chính là hệ quả của nạn xe dù bến cóc bùng phát tại TP Đà Nẵng trong suốt thời gian qua. Điều trớ trêu là trong khi hạ tầng bến xe mới được xây dựng với tiến độ ì ạch thì tại khu đất của bến xe cũ, nhiều tốp công nhân đã phải thi công liên tục ngày đêm để kịp tiến độ yêu cầu của chủ đầu tư. Và điều mà nhiều người dân Đà Nẵng tiên đoán trước khi bến xe cũ di dời đã diễn ra.

Một tấm bảng màu xanh thông báo bán đấu giá các nền đất khu vực này đã được dựng lên. Theo bảng thông báo này, Trung tâm Giao dịch bất động sản Đà Nẵng sẽ tiến hành phiên đấu giá 20 lô đất đầu tiên, trong đó 19 lô (5m x 20m) có giá khởi điểm 18 triệu đồng/m², một lô đất ở vị trí ngã ba có giá khởi điểm 19,8 triệu đồng/m². Người ta ước tính số tiền thu được từ khai thác quĩ đất tại bến xe cũ này chí ít cũng không dưới 38 tỉ đồng.

Phân lô cả bãi biển tuyệt đẹp...

Trong con mắt của những nhà khai thác du lịch, tuyến đường du lịch ven biển Sơn Trà - Điện Ngọc nối Đà Nẵng với Hội An sẽ là điểm đến lý tưởng của du khách trên con đường di sản miền Trung. Thế nhưng khi tuyến đường vừa hoàn tất cũng là lúc một loạt nhà hàng nằm sát mép biển cách chân sóng không quá 40m đã sừng sững mọc lên bất chấp dư luận. Một chủ hộ nhà hàng tại đây khi được hỏi đã thản nhiên cho biết: “Gia đình đã bỏ ra 18 tỉ đồng để đầu tư kinh doanh nhà hàng, trong đó tiền đất chiếm 15 tỉ đồng. Cuối năm nay nhà hàng sẽ khai trương đón khách”.

Đầu năm 2005, Ban quản lý dự án Sơn Trà - Điện Ngọc có tờ trình đề nghị phê duyệt tổng mặt bằng qui hoạch hai khu đất dịch vụ nhà hàng ven biển thuộc phường Phước Mỹ, quận Sơn Trà. Ngày 17-2-2005, TP Đà Nẵng ra quyết định phê duyệt tổng mặt bằng nói trên với tổng diện tích 37.000m² phân thành 37 lô. Sau đó, ngày 30-5-2005, UBND TP Đà Nẵng lại có thêm quyết định phê duyệt tổng mặt bằng qui hoạch chi tiết khu nhà hàng ven biển số 2 mở rộng lên thêm 2.075m².

Bãi biển Phước Mỹ đang bị “xé nhỏ” để xây dựng nhà hàng, quán nhậu đã khiến nhiều người thất vọng. Thế nhưng mọi chuyện rồi cũng qua, các nhà hàng cứ thế mà hoàn thiện. Nhiều người tâm huyết với sự nghiệp qui hoạch Đà Nẵng cho rằng nếu thông tin này đến sớm hơn với ông tổng biên tập tạp chí Forbes - một tạp chí kinh tế hàng đầu thế giới, thì không biết ý định bình chọn bãi biển Đà Nẵng là một trong sáu bãi biển hấp dẫn nhất hành tinh có còn là hiện thực!