Ngày cuối tuần, Lê Đức Anh - một bạn trẻ 9X, cựu sinh viên ngành thiết kế đồ họa FPT Arena - đón tôi theo lịch hẹn trước tại phòng tráng rọi phim tư gia Darkroom ở đường Trường Chinh, phường Tây Thạnh (TP.HCM). 

Chiếc máy ảnh chụp phim Chamonix 57W-d to đùng bằng gỗ tếch và chụp bằng nút bấm dây kiểu cổ điển từ thời nhiếp ảnh ra đời trên thế giới (cuối thế kỷ 18) của Đức Anh như đưa tôi lên chuyến xe ngược thời gian trở về thời "ông bà ta".

Trong buồng tối có gì mà mê?

Darkroom rộng 10m², giữ nhiệt độ mát 20^oC, bao gồm khu vực rửa phim với lỉnh kỉnh nhiều lọ hóa chất chuyên dụng ngành ảnh nhập từ nước ngoài, các khay đựng nước thuốc tráng phim - rọi ảnh, bàn đèn kiểm tra phim, hai hệ thống máy chụp rọi phim ra giấy ảnh...

Sau khi chụp hai bức ảnh mới toanh ngoài trời bằng phim Delta 100 khổ lớn 5x7cm trên máy ảnh cổ điển Chamonix, Đức Anh hướng dẫn tôi cách tháo rời phim bỏ vào tank tráng (tức khay tối đựng phim), pha loãng dung dịch thuốc đúng tỉ lệ đổ vào tráng phim với thời gian tính chính xác đến từng giây (chính xác là 10 phút 30 giây). Sau đó tôi được dùng chính bàn tay của mình "nâng niu" rửa lại tấm phim bằng nước xả từ vòi cho sạch cặn, bụi bẩn nếu có trên bề mặt phim.

Kế đến là công đoạn kiểm tra nét hình, những vết xước nếu có... trên bàn đèn bằng ống nhòm hoặc thấu kính phóng đại. Sau đó phim được treo dưới máy quạt mini để hong, sấy cho khô. Đức Anh đặt tấm phim âm bản đã khô lên máy rọi ảnh và in thử bức ảnh nhỏ để test các thông số đậm, nhạt trước khi chính thức in hình lên giấy ảnh 20x25cm thông dụng. Cậu tắt đèn để Darkroom chuyển thành "phòng tối" đúng nghĩa, chỉ còn chút ánh đỏ từ đèn an toàn (safelight) để tránh cháy phim.

Tôi được hướng dẫn trực tiếp thực hiện thao tác dùng kẹp rửa giấy ảnh lần lượt qua ba khay đựng hóa chất và nước được pha sẵn theo quy trình công dụng khác nhau. Thú vị nhất là tâm trạng "nín thở" quan sát hình ảnh dần dần hiện lên khi lắc lư giấy ảnh nằm trong khay nước dung dịch để kích hoạt các phản ứng hóa học.

Giấy ảnh được chuyển sang khay nước bảo vệ bề mặt lớp hình tốt nhất rồi thêm khay nước thường là có thể an toàn dùng tay chà nhẹ trên mặt giấy ảnh cho sạch tạp chất phủ trên bề mặt. Đặt lên kệ phơi ảnh là bước cuối cùng để chiêm ngưỡng thành quả.

Nghề chơi cũng lắm công phu, những bức ảnh đầu chúng tôi tự tay rọi không mấy đạt: tấm thì xỉn màu quá, tấm thì ngả đen quá, tấm lại không nổi bật đường nét tương phản sắc độ như ý... Chúng tôi kiên trì chỉnh đi chỉnh lại các thông số trong quá trình rọi ảnh vài lần và cũng phải hao phí mất bốn tấm giấy thì mới ra được hai tấm có cấp độ màu chất lượng ưng bụng nhất. "Xem như đây là giá phải trả để có bài học kinh nghiệm" - Đức Anh cười nói.

Tráng rọi phim như... "thiền định"

Có nghề nghiệp chính là chuyên viên hậu kỳ hình ảnh (photo retouch) cho một công ty quốc tế nên đối với Đức Anh việc tráng, rọi phim đơn thuần là niềm đam mê, thú vui giải trí trong cuộc sống. 

Anh chia sẻ: "Tôi bị hấp dẫn bởi quy trình tráng phim thủ công công phu, đòi hỏi am hiểu và kinh nghiệm từ việc cân đối tỉ lệ thuốc, chỉnh nhiệt độ và canh thời gian chuẩn xác. Bạn phải đặt hết tâm huyết vào từng công đoạn trong khi chưa thể biết được kết quả làm ra sẽ như thế nào, từ đó mang lại cảm giác vừa hồi hộp, phấn khích lại vừa hạnh phúc".

Có bức ảnh chân dung con trai sơ sinh Đức Anh tự chụp, tráng và rọi ra giấy ảnh theo định dạng bạch kim độc bản siêu bền nhưng phải trải qua hàng chục lần "thất bại" khiến bà xã "than trời". Bù lại, tấm ảnh rọi sau cùng thành công mỹ mãn khiến cả gia đình nội ngoại đều khen ngợi.

Tăng Thụy Nhật Linh, 27 tuổi, làm nghề chụp ảnh tự do ở phường An Lạc (TP.HCM) cho biết bạn theo học công đoạn tráng rọi phim vì "món" này đòi hỏi kỹ thuật chính xác, sự khéo léo, tỉ mỉ, nhẫn nại cao.

Nhật Linh tiết lộ: "Khâu khó nhất, mệt mỏi và căng thẳng là rọi hình vì chỉ có thể rọi và điều chỉnh từng tấm ảnh độc bản trong một không gian tĩnh lặng khác xa sự huyên náo bên ngoài. Nhưng đây cũng chính là khâu giúp tôi rèn tính đam mê, thẩm mỹ thị giác, chấp nhận thử nghiệm, yếu điểm hạn chế và cả sự thất bại để bản thân tiến bộ hơn".

Có những ngày Nhật Linh tráng rọi ảnh trong phòng tối kéo dài đến 10-12 tiếng mới xong việc, "mỏi chân, mỏi lưng và mệt rụng rời nhưng vui vì làm được điều mình thích, khám phá tính cách nội tâm của mình và cũng là những giây phút sống chậm quý giá giữa đời sống xã hội nhộn nhịp".

Vũ Ngọc Tú, cựu sinh viên ngành cơ khí Trường ĐH Giao thông vận tải (Hà Nội) và làm nghề tráng rọi ảnh phim từ năm 2009 đến nay, cho biết anh đã và đang góp phần dạy nghề, đào tạo cho nhiều bạn trẻ, sinh viên học sinh.

Ngọc Tú nói: "Tiêu chí của tôi là các bạn có chút năng khiếu, tính tình cẩn thận, kiên nhẫn, có trách nhiệm... sẽ học được nghề này. Điều thuận lợi bây giờ là các bạn trẻ chỉ cần pha chế thuốc tráng rọi đúng công thức và làm đúng quy trình là có thể trải nghiệm việc tạo ra tấm ảnh độc bản do chính mình chụp, tráng rọi "từ A đến Z".

Tại phòng lab 47Plus của Vũ Ngọc Tú ở TP.HCM thường xuyên có khoảng 7-8 bạn trẻ làm nhân viên phụ trách dịch vụ tráng rọi phim cho khách. Bạn Lâm Nhung - sinh viên năm 4 khoa quan hệ công chúng Trường ĐH Văn Lang - cho biết đã chuyên tráng, scan phim màu 35mm tại 47Plus được một năm, có khi phải làm tăng ca khi số lượng cuộn phim khách gửi đến nhờ tráng tăng đột biến quá nhiều như đợt cao điểm Tết Bính Ngọ vừa rồi.

Lâm Nhung vui vẻ kể: "Làm nghề này còn có lợi ích kép thú vị là vừa có tiền mang về cho mẹ vừa được "du lịch qua ảnh" khi ngắm vô số ảnh đẹp khắp nơi từ những cuộn phim do khách chụp gửi đến nhờ tráng mỗi ngày. Một niềm vui nữa là mỗi khi thấy khách hàng sau thời gian kiên nhẫn chờ đợi nhận lại ảnh phim họ chụp tuyệt đẹp trong niềm hạnh phúc vỡ òa".

Người trẻ hoài cổ mê máy ảnh phim

TTO - Máy ảnh phim chỉ dành cho những người thật sự mộng mơ. Họ sẵn lòng đổi thời gian để bắt được những hạt màu độc đáo nhất.