Đào tạo giáo viên: Trường nào nên giữ, trường nào cần dừng?

Hiện nhiều trường đại học trên cả nước đang đào tạo giáo viên, từ các trường sư phạm chuyên biệt đến các đại học địa phương. Nhu cầu giáo viên khác nhau theo môn học, cấp học và địa phương, yêu cầu đặt ra là đào tạo đúng nhu cầu, đúng quy mô và bảo đảm chất lượng. 

Chỉ đạo mới của Phó thủ tướng Lê Tiến Châu đặt ra câu hỏi về những trường nên tiếp tục đào tạo giáo viên và những ngành cần được ưu tiên.

Nhiều trường đại học đang đào tạo giáo viên

Đào tạo giáo viên hiện không chỉ tập trung tại các trường mang tên "đại học sư phạm". Nhiều trường đại học địa phương, đại học đa ngành và một số trường tư thục cũng đang đào tạo một hoặc nhiều ngành thuộc lĩnh vực giáo viên.

Có thể phân thành một số nhóm trường đào tạo giáo viên. Nhóm các trường đại học sư phạm trọng điểm có Trường đại học Sư phạm Hà Nội và Trường đại học Sư phạm TP.HCM.

Nhóm các trường đại học sư phạm thuộc đại học vùng và các trường đại học đa ngành có đào tạo giáo viên gồm Trường đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên, Trường đại học Sư phạm - Đại học Huế, Trường đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng, Trường đại học Quy Nhơn, Trường đại học Vinh, Đại học Cần Thơ...

Bên cạnh đó là các trường đại học địa phương có đào tạo giáo viên như Trường đại học Quảng Nam, Trường đại học Phú Yên, Trường đại học Khánh Hòa, Trường đại học Đồng Tháp, Trường đại học Tiền Giang, Trường đại học Sài Gòn, Trường đại học Thủ Dầu Một, Trường đại học Trà Vinh, Trường đại học Bạc Liêu và Trường đại học Kiên Giang.

Mạng lưới này góp phần cung cấp nguồn nhân lực giáo dục tại chỗ cho các địa phương. Tuy nhiên yêu cầu thu gọn mạng lưới đào tạo giáo viên đang đặt ra bài toán đánh giá lại vai trò, năng lực và hiệu quả đào tạo của từng cơ sở.

Ngoài hệ thống công lập, một số trường đại học tư thục cũng tham gia đào tạo giáo viên, với các ngành như giáo dục mầm non và giáo dục tiểu học. Có thể kể đến Trường đại học Nguyễn Tất Thành và Trường đại học Đông Á…

Không nên hiểu cứng khái niệm trường không phải trường sư phạm

Theo PGS.TS Đỗ Văn Dũng - nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm kỹ thuật TP.HCM, khái niệm "trường không phải trường sư phạm" dễ bị hiểu cứng nếu chỉ căn cứ vào tên gọi. Đào tạo giáo viên có nhiều hướng, trong đó sư phạm phổ thông, sư phạm mầm non và sư phạm kỹ thuật, giáo dục nghề nghiệp có những yêu cầu khác nhau.

Đặc biệt, giáo viên công nghệ, kỹ thuật và giáo dục nghề nghiệp cần năng lực thực hành sâu, hệ thống xưởng, phòng thí nghiệm, thiết bị kỹ thuật, liên kết doanh nghiệp và khả năng cập nhật công nghệ mới. "Loại thứ ba không thể chỉ dựa vào trường sư phạm thuần", ông nói.

Cũng theo ông Dũng, việc thu gọn mạng lưới cần tập trung vào năng lực thực tế của từng cơ sở. Cắt những nơi mở ngành sư phạm không có đội ngũ, không có thực hành, không có chuẩn nghề; giữ và chuẩn hóa những nơi có năng lực kép, gồm kỹ thuật và nghiệp vụ sư phạm, với chuẩn đầu ra riêng và kiểm định riêng.

"Chất lượng cần được đánh giá bằng năng lực sau tốt nghiệp và khả năng đứng lớp, đồng thời việc thu gọn phải đi cùng đặt hàng đào tạo theo nhu cầu địa phương, chính sách thu hút giáo viên về vùng khó và bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho người có chuyên môn phù hợp từ các ngành khác. Đo chất lượng bằng năng lực sau tốt nghiệp và khả năng đứng lớp, không chỉ bằng số tiến sĩ hay số chương trình kiểm định", ông nhấn mạnh.

Với yêu cầu của Phó thủ tướng về việc tiếp tục rà soát, sắp xếp mạng lưới cơ sở đào tạo giáo viên theo hướng thu gọn đầu mối, theo các chuyên gia, vấn đề cần làm rõ là tiêu chí nào để xác định một cơ sở thuộc diện phải sắp xếp, dừng hoặc điều chỉnh đào tạo.

Các chuyên gia cho rằng một trường không mang tên "sư phạm" không đồng nghĩa chương trình đào tạo giáo viên của trường đó kém chất lượng. Việc sắp xếp mạng lưới vì vậy cần dựa trên năng lực, điều kiện đào tạo và chất lượng đầu ra, thay vì chỉ căn cứ vào tên gọi của cơ sở.

Trường nào nên tiếp tục đào tạo giáo viên?

PGS.TS Nguyễn Kim Hồng, nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm TP.HCM, cho rằng cần quy hoạch lại mạng lưới đào tạo giáo viên, trong đó Nhà nước tập trung đầu tư cho các trường sư phạm trọng điểm theo vùng.

Theo ông, việc xác định một cơ sở có nên tiếp tục đào tạo giáo viên hay không cần dựa trên nhiều yếu tố, gồm đội ngũ giảng viên, chương trình đào tạo, cơ sở vật chất, điều kiện thực hành, kết quả kiểm định và chất lượng đầu ra.

Với các trường đại học địa phương, cần tính đến khả năng cung cấp giáo viên cho địa bàn và khu vực lân cận. Những cơ sở có năng lực đào tạo, chương trình đáp ứng chuẩn đầu ra và liên kết tốt với trường phổ thông có thể tiếp tục được xem xét trong mạng lưới.

Ngược lại, những chương trình không bảo đảm điều kiện đào tạo hoặc chất lượng đầu ra chưa đáp ứng yêu cầu cần được rà soát. Vấn đề không nằm ở tên gọi của cơ sở, mà ở năng lực thực tế và hiệu quả đào tạo giáo viên.

Theo các chuyên gia, các trường cần chuyển từ tư duy "đào tạo những gì có thể đào tạo" sang "đào tạo theo nhu cầu của hệ thống giáo dục, địa phương và xã hội". Các trường không nhất thiết duy trì toàn bộ ngành đào tạo giáo viên đang có. Cơ cấu ngành cần gắn với nhu cầu thực tế theo địa phương, cấp học và môn học.

Các trường được yêu cầu phối hợp với địa phương xác định nhu cầu, ưu tiên những ngành và địa bàn khó tuyển dụng giáo viên. Chương trình đào tạo cũng cần gắn với yêu cầu của giáo dục phổ thông, chuyển đổi số, AI, STEM và ngoại ngữ.

Việc thu gọn mạng lưới vì vậy cần đi cùng với việc xác định lại vai trò của từng cơ sở, cơ cấu ngành đào tạo và tập trung nguồn lực cho những chương trình đáp ứng nhu cầu thực tế.

Trường ĐH Sư phạm TP.HCM tăng chỉ tiêu, tuyển sinh theo 4 phương thức

Tổng chỉ tiêu tuyển sinh đại học chính quy của Trường đại học Sư phạm TP.HCM tăng thêm 500 sinh viên so với năm ngoái, chủ yếu ở các ngành đào tạo giáo viên.