Đánh thức tiềm năng quế Trà Leng

Những cánh rừng quế ở xã Trà Leng (TP Đà Nẵng) từ lâu được đồng bào miền núi xem như "của để dành" cho con cháu khi là cây trồng chủ lực mang lại sinh kế cho người dân. Cây quế còn gắn với ký ức, văn hóa và cả niềm tự hào của nhiều thế hệ người Ca Dong, Xê Đăng.

Tuy nhiên dù có nhiều lợi thế về giống cây, điều kiện tự nhiên và giá trị dược liệu, cây quế nơi đây hiện vẫn chưa tạo ra giá trị tương xứng với tiềm năng.

Tại hội thảo "Quế Trà Leng - Hương quế gọi về đại ngàn" diễn ra ở Đà Nẵng ngày 15-5, nhiều diễn giả và lãnh đạo địa phương đã cùng tham luận để tìm hướng phát triển bền vững cho cây quế Trà Leng.

Ông Nguyễn Thế Phước - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Trà Leng - cho biết cây quế từ lâu đã gắn bó mật thiết với đời sống của người dân địa phương. Trong các lễ hội truyền thống, trong phong tục cưới hỏi hay những bài thuốc dân gian đều có sự hiện diện của cây quế.

Tuy nhiên bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát triển cây quế vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức như quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, liên kết chuỗi giá trị chưa bền vững, công nghệ chế biến còn hạn chế, việc xây dựng, quảng bá và định vị thương hiệu "quế Trà Leng" vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và giá trị vốn có.

PGS.TS Võ Văn Minh, Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng, cho rằng giá trị lớn nhất của quế vùng Trà Leng không nằm ở sản lượng đại trà mà ở tính đặc hữu, chất lượng tinh dầu, chỉ dẫn địa lý và câu chuyện văn hóa.

Ông Minh cho rằng trong bối cảnh phát triển xanh và kinh tế sinh học, quế vùng Trà My, Trà Leng cần được nhìn nhận như một tài nguyên sinh thái - văn hóa - lịch sử đặc hữu, thay vì chỉ là một loại lâm sản truyền thống.

Định hướng phát triển theo “không gian kinh tế quế”

Theo TS Vũ Thị Bích Hậu - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Đà Nẵng - trong nhiều năm qua, quế Trà My chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ cây lâm nghiệp có giá trị kinh tế.

Tuy nhiên trong bối cảnh hiện nay, cần tiếp cận cây quế với tầm nhìn rộng hơn, vừa là tài nguyên sinh học đặc hữu, vừa là nguồn dược liệu quý, vừa là tài sản văn hóa - sinh thái gắn với sinh kế cộng đồng miền núi.

Theo định hướng quy hoạch, vùng quế Trà My phấn đấu đạt quy mô khoảng 10.000ha đến năm 2030, trong đó ổn định vùng nguyên liệu khoảng 7.500ha và trồng mới khoảng 2.500ha. Đây là quy mô đủ lớn để hình thành vùng dược liệu và hương liệu có khả năng cạnh tranh nếu được tổ chức theo chuỗi giá trị đồng bộ.

Hiện nay diện tích quế toàn vùng khoảng 3.000ha, mới đạt khoảng 30% quy mô định hướng. Dù vậy công tác bảo tồn giống bước đầu đạt kết quả nhất định thông qua việc công nhận cây trội, chuyển hóa rừng giống và phát triển các mô hình nhân giống. Một số sản phẩm từ quế như tinh dầu quế, bột quế, sản phẩm thủ công mỹ nghệ… cũng đã được công nhận OCOP.

Trong giai đoạn mới, quế Trà My cần được phát triển theo tư duy “không gian kinh tế quế” thay vì chỉ xem đây là một loài cây lâm nghiệp đơn thuần. Cây quế sẽ đóng vai trò trung tâm kết nối nhiều lĩnh vực như phát triển vùng nguyên liệu, dược liệu, chế biến tinh dầu, thủ công mỹ nghệ, du lịch sinh thái, văn hóa bản địa, kinh tế cộng đồng và bảo vệ rừng.

Cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và khai thác bền vững tài nguyên bản địa. Đồng thời cũng phù hợp với định hướng phát triển miền núi của TP Đà Nẵng trong giai đoạn mới.

Đề xuất quy hoạch Đà Nẵng theo mô hình 'thành phố 20 phút'

Đây là ý tưởng được đưa ra tại Hội thảo ý tưởng quy hoạch chung TP Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn đến 2075. Đại biểu cho rằng cần phải xác định trung tâm hành chính TP Đà Nẵng mới đặt ở đâu.