Sau bài viết đường làm gần 30 năm trước có "con lươn" 13m, khi mở rộng, phần đất này được thu hẹp để thành mặt đường mà không phải giải phóng mặt bằng hai bên, nhiều độc giả và người dân địa phương bày tỏ thích thú trước cách làm có tầm nhìn xa. Đó là tuyến đường Hùng Vương ở khu vực Tam Kỳ (TP Đà Nẵng).

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Lê Trí Tập, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam thời điểm tỉnh được tái lập năm 1997, cho biết đây là chủ trương đã được tính toán từ những ngày đầu xây dựng đô thị Tam Kỳ.

Từ bài học giải phóng mặt bằng

Trước khi làm Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam sau ngày tái lập tỉnh, ông Lê Trí Tập từng giữ chức Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng.

Thời gian làm việc tại Đà Nẵng, ông Lê Trí Tập chứng kiến nhiều khó khăn khi mở rộng các tuyến đường nội đô như Hoàng Diệu, Quang Trung... Việc giải tỏa nhà dân, đền bù đất đai, di dời cây xanh vừa tốn kém vừa mất nhiều thời gian.

Từ kinh nghiệm đó, khi bắt tay xây dựng và quy hoạch Tam Kỳ, ông cho rằng phải làm quy hoạch giao thông trước một bước, tránh tình trạng đô thị phát triển rồi mới tìm cách mở đường.

Thời điểm ấy, một đơn vị quy hoạch của Trung ương đang làm việc tại Đà Nẵng. Ông Tập đã mời đơn vị này vào Tam Kỳ khảo sát, nghiên cứu và quy hoạch các tuyến đường.

Từ đó các tuyến đường được xác định rõ lộ giới. Người dân, cơ quan, đơn vị xây dựng công trình cũng có cơ sở để thực hiện theo quy hoạch, hạn chế việc đường sá sau này mở rộng lại phải "đụng" vào nhà dân.

Trong quy hoạch đó, đường Hùng Vương được xác định là trục trung tâm lớn nhất chạy từ quốc lộ 1 vào khu hành chính mới. Ông Tập đã chủ trương quy hoạch lộ giới tuyến đường này rộng tới 40m.  

Tuy nhiên tỉnh Quảng Nam mới tái lập, điều kiện kinh tế còn khó khăn nên không thể đầu tư ngay toàn bộ mặt cắt đường. Giải pháp đưa ra là làm phần đường cần thiết cho nhu cầu đi lại trước mắt, còn quỹ đất ở giữa được giữ lại.

"Mình nghèo thì làm vừa đủ để đi, sau này có tiền thì mở rộng, chỉ cần gỡ con lươn ra, ép vào là được, không đụng hai bên, không đụng nhà dân", ông Lê Trí Tập chia sẻ.

Tính cả chuyện tháo dỡ từng khối bê tông

Câu chuyện "để dành đường" không chỉ dừng ở việc chừa quỹ đất. Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam lúc đó tính đến phương án sau này phải tháo dỡ dải phân cách để mở rộng mặt đường.

Vì vậy phần bê tông bảo vệ dải phân cách không làm theo kiểu đổ nguyên khối kết hợp sắt thép cố định, mà được yêu cầu làm thành các cấu kiện lắp ghép.

"Đổ bê tông cứng ngắc sau này muốn mở rộng phải đập, rất lãng phí. Hồi đó tôi yêu cầu làm lắp ghép. Sau này muốn mở rộng thì gỡ từng khối ra, rồi làm lại", ông Tập giải thích.

Tư duy quy hoạch dài hạn thời điểm đó không chỉ thể hiện ở tuyến Hùng Vương. Khu vực trung tâm Tam Kỳ khi ấy còn khá thưa thớt, nhiều nơi vẫn là ruộng. Trong đó phía trước trụ sở UBND tỉnh Quảng Nam cũ sau này trở thành quảng trường 24/3 cũng là đất ruộng.

Khi quy hoạch khu vực này, ông Tập tính toán công năng của quảng trường theo hướng có thể sử dụng cho nhiều mục đích, vừa là nơi vui chơi, sinh hoạt văn hóa, tổ chức các sự kiện, vừa tính đến khả năng trở thành bãi đáp trực thăng khi cần thiết.

Tính toán đó đã phát huy tác dụng ngay trong trận lũ lịch sử năm 1999, khi trực thăng của Trung ương bay vào Tam Kỳ hạ cánh tại khu vực quảng trường để phục vụ công tác ứng cứu.

Gần 30 năm sau ngày những con đường đầu tiên được mở, Tam Kỳ đã có nhiều thay đổi. Tuyến Hùng Vương đang được mở rộng, những khoảng đất từng bị cho là "quá khổ" nay trở thành phần đất giúp bổ sung làn xe.

Ở tuổi 87, khi được hỏi cảm xúc trước việc người dân hôm nay đánh giá cao tầm nhìn của những người làm đường năm xưa, ông Tập chỉ nhẹ nhàng cho rằng việc những tính toán trước đây trở thành hiện thực là điều đáng mừng.

Hàng ngàn người dự kỷ niệm 120 năm Phủ lỵ Tam Kỳ

Ấn tượng với thông điệp "Chung một cội nguồn - Khát vọng tương lai", lãnh đạo TP Đà Nẵng mong vùng đất Tam Kỳ kế thừa di sản, biến truyền thống thành động lực, xây dựng Tam Kỳ ngày càng văn minh, giàu đẹp…