Sáng sớm 6-2, ông Trần Khương Tuyến, 46 tuổi, trú thôn Đại Lộc, xã Cửa Việt (Quảng Trị) cùng nhiều bạn thuyền tất bật sửa soạn cho lễ cúng tất niên nơi cửa biển Cửa Việt.

Tạ ơn vì một năm bình an

Lễ cúng nơi cửa biển này trở thành nét văn hóa độc đáo, thông lệ hằng trăm năm qua của ngư dân nơi đây. 

Lễ được thực hiện theo hình thức cúng tập thể gồm nhiều thuyền trong tổ đội hoặc từng thuyền cá nhân. Chỉ khi hoàn thành lễ cúng tất niên trên biển, các gia đình mới được làm lễ tất niên tại nhà ở đất liền.

Theo ông Tuyến, lễ tất niên cửa biển là nét sinh hoạt tâm linh lâu đời của ngư dân vùng biển Cửa Việt, mang ý nghĩa tạ ơn biển cả đã cho một năm làm ăn thuận lợi, đồng thời cầu mong năm mới bình an.

Ông có 30 năm gắn bó với nghề biển, mỗi chuyến đi kéo dài 7 - 8 ngày vào mùa đông, mùa hè thường dài ngày gấp đôi. Tàu ông Tuyến thường có 4 - 5 bạn nghề, đánh bắt cách bờ 60 - 70 hải lý.

"Lễ cúng không đặt nặng mâm cao cỗ đầy, quan trọng là tấm lòng. Lễ vật thường gồm gà, heo, xôi chè, giấy tiền vàng bạc", ông Tuyến nói.

Điểm đặc biệt của nghi thức là việc cúng ngay tại cửa lạch - nơi tàu thuyền ra vào. Theo quan niệm của ngư dân, cửa lạch là "cửa ngõ làm ăn", nơi các thần linh trú ngụ.

Lễ cúng kết thúc năm đánh bắt

Nghi thức bắt đầu bằng lễ cáo đất trời, tổ tiên, thần biển và những ngư dân đã bỏ mình giữa trùng khơi. Mũi tàu hướng ra biển để rước thần linh, cầu cho toàn bộ tàu thuyền, ngư dân trong xã được bình an, biển được mùa, đồng thời nhắc nhở tinh thần đoàn kết, hỗ trợ nhau khi gặp hoạn nạn, thiên tai trên biển.

Lễ cúng kết thúc bằng việc thả một chiếc thuyền giấy xuống biển khơi. "Thế chiếc thuyền xuống dưới mặt nước để cầu cho ngư dân bên trên một năm vạn sự bình an. Khi tàu ra cửa lạch yên lành thì chuyến biển mới thuận lợi", ông Tuyến nói.

Ông Lê Ánh Hùng - Trưởng Phòng Văn hóa xã Cửa Việt - cho biết lễ tất niên cửa biển đã ăn sâu vào đời sống tâm linh của ngư dân Cửa Việt và các xã vùng biển. "Nghi thức tuy đơn giản, không cầu kỳ nhưng mang ý nghĩa an dân, củng cố niềm tin", ông Hùng nói.

Sau lễ, ngư dân nghỉ Tết, chờ khi thời tiết thuận lợi mới xuất bến chuyến biển đầu năm.

Xã Cửa Việt đang xây dựng đề án kinh tế biển, dự kiến thông qua vào tháng 4-2026. Năm 2025, sản lượng thủy sản đánh bắt đạt hơn 10.000 tấn, với 67 cơ sở chế biến thủy sản và nhiều loại hình dịch vụ hậu cần nghề cá. Xã có gần 540 tàu thuyền đánh bắt hải sản các loại.

Ngư dân Tam Quan trúng đậm cá ngừ chuyến biển đầu năm

Nhiều chuyến tàu đánh bắt cá ngừ đại dương của ngư dân ở phía đông Gia Lai (Bình Định cũ) về bờ trong niềm phấn khởi bởi chuyến biển đầu năm đã trúng mẻ cá lớn, mang lại thu nhập tốt.