Chiều 7-8, Quốc hội thảo luận hội trường về dự thảo nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Thử nghiệm thì pháp luật phải chấp nhận khả năng kết quả không đạt như kỳ vọng?

Thảo luận, nhiều đại biểu tiếp tục tập trung làm rõ ranh giới giữa rủi ro khách quan và hành vi vi phạm, đồng thời đề nghị hoàn thiện các cơ chế bảo vệ người dám nghĩ, dám làm. 

Đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm (Lâm Đồng) cho hay pháp luật hình sự hiện hành đã thừa nhận trường hợp rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ mới khi người thực hiện tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật và áp dụng đầy đủ các biện pháp phòng ngừa. 

Việc dự thảo mở rộng cách tiếp cận đối với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước.

Đại biểu cũng đề nghị điều 6 cần làm rõ ba nhóm tiêu chí gồm động cơ, mục đích; quá trình ra quyết định; đặc biệt nguyên tắc đánh giá trách nhiệm tại thời điểm ra quyết định.

"Một quyết định đổi mới có thể thất bại, nhưng thất bại không mặc nhiên đồng nghĩa với có lỗi. Ngược lại, nếu biết rõ nguy cơ gây thiệt hại nhưng vẫn cố ý quyết định, bỏ qua cảnh báo, vượt thẩm quyền, che giấu thông tin hoặc có động cơ vụ lợi thì không thể lấy danh nghĩa đổi mới sáng tạo để miễn trách nhiệm", ông Liêm nêu quan điểm.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (Đà Nẵng) băn khoăn: "Nếu chúng ta đọc kỹ sẽ thấy khi chúng ta cho rằng đây là tội phạm nhưng lại quy định được miễn trách nhiệm hình sự nếu không tham nhũng, không vụ lợi, vì lợi ích chung... thì tôi tự hỏi: hành vi như vậy mà vẫn coi là tội phạm?".

Theo ông Ngọc, đây là vấn đề rất lớn trong tư duy lập pháp. Ông cho rằng nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện như không tham nhũng, không vụ lợi, vì lợi ích chung, mang lại hiệu quả kinh tế, không có thất thoát... mà vẫn bị coi là hành vi vi phạm pháp luật thì sẽ rất khó tạo động lực cho người thực thi.

"Không tham nhũng, không vụ lợi, vì lợi ích chung, mang lại hiệu quả kinh tế, không có thất thoát... mà vẫn coi là tội phạm, rồi bây giờ lại bàn đến chuyện miễn trách nhiệm hình sự... Nếu quy định như thế này thì làm sao người ta dám làm?", đại biểu nói.

Từ đó, ông đề nghị nhân dịp tổng kết pháp luật cần rà soát lại toàn bộ các hành vi đang được coi là nguy hiểm cho xã hội để loại bỏ những hành vi thực chất không còn phù hợp cho là tội phạm; đồng thời tích hợp nhiều nội dung của nghị quyết vào Bộ luật Hình sự để tránh phải liên tục ban hành các nghị quyết đặc thù cho từng lĩnh vực.

Sau thí điểm sẽ xem xét có thể mở rộng hoặc thu hẹp phạm vi

Giải trình việc chưa mở rộng phạm vi điều chỉnh để áp dụng đối với tất cả các hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, Đại tướng, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho hay Kết luận số 04 của Trung ương khóa XIV chỉ cho phép ban hành nghị quyết đặc thù của Quốc hội để xử lý vi phạm, vụ việc trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

"Do vậy, cơ quan chủ trì soạn thảo chúng tôi đang chấp hành chủ trương của Trung ương và phạm vi điều chỉnh của nghị quyết chỉ áp dụng để xử lý đối với các vi phạm trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chưa áp dụng đối với các hoạt động khác", ông Quang nói.

Theo Bộ trưởng Bộ Công an, đây là nghị quyết đặc thù, mang tính chất thí điểm. Sau khi thi hành sẽ tổng kết, báo cáo cấp có thẩm quyền để xem xét có thể mở rộng hoặc thu hẹp phạm vi của nghị quyết. Đồng thời, những vấn đề đang được xây dựng trong các bộ luật sẽ tiếp tục được nghiên cứu, tiếp thu để bổ sung trong quá trình xây dựng pháp luật.

Về đề nghị tích hợp nội dung nghị quyết vào Bộ luật Hình sự, Đại tướng Lương Tam Quang cho biết nghị quyết được xây dựng nhằm giải quyết những vướng mắc cấp bách của thực tiễn và dự kiến có hiệu lực ngay sau khi Quốc hội thông qua, trong khi Bộ luật Hình sự sửa đổi sẽ được xem xét theo lộ trình sau.

"Chính vì vậy, nghị quyết này sẽ có hiệu lực thi hành sớm hơn để áp dụng vào thực tiễn. Do đó, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị Quốc hội thông qua nghị quyết tại kỳ họp này", Bộ trưởng nêu rõ. Đồng thời cho biết cơ quan chủ trì cũng đã nghiên cứu để tích hợp các nội dung của nghị quyết vào dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Bộ trưởng Lương Tam Quang trình cơ chế đặc thù xử lý vi phạm liên quan kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân

Nghị quyết này quy định cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý các hành vi vi phạm pháp luật liên quan kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.