Ấn Độ Dương: GPS và thiết bị gây nhiễu

Vũ khí bí mật của bọn cướp biển trên Ấn Độ Dương là "tàu mẹ", thường là tàu buôn hoặc tàu cá lớn bị chúng bắt giữ. 

"Tàu mẹ" bảo đảm nhiều chức năng như căn cứ di động tạm thời để ẩn náu và cất giữ xuồng nhỏ; kho dự trữ lương thực tiếp tế, xăng dầu và chiến lợi phẩm đồng thời là nơi xuất phát các phi vụ cướp tàu. Ngoài ra, bọn cướp biển còn khai thác máy ra đa, hệ thống định vị và thiết bị liên lạc có sẵn trên "tàu mẹ" để săn lùng mục tiêu tốt hơn.

"Tàu mẹ" đã giúp bọn cướp biển mở rộng phạm vi hoạt động xa bờ nhằm tránh tàu tuần tra hải quân. Vào tháng 5-2024, Công ty an ninh hàng hải Seagull Maritime (Anh) ghi nhận đã có báo cáo phát hiện bọn cướp biển sử dụng "tàu mẹ" hoạt động cách đất liền Somalia tới khoảng 1.000km.

Trang web Ship Universe (Mỹ) đánh giá cướp biển Somalia hiện nay đã biết điều chỉnh chiến lược, sử dụng công nghệ và tin tức tình báo để tấn công tàu thuyền chính xác. 

Xuồng cao tốc của chúng tiếp cận mục tiêu nhanh chóng và khó bị phát hiện trên ra đa do kích thước nhỏ. Nếu bị phát hiện sớm, xuồng cao tốc vẫn có thể dễ dàng thu hẹp khoảng cách với tàu mục tiêu. Khi đã tiếp cận tàu, chúng sẽ dùng móc câu hoặc thang leo lên tàu.

Ông Mohamed Muse Abulle - phó giám đốc tình báo lực lượng cảnh sát biển Puntland (Somalia) - nhận xét bọn cướp biển trên Ấn Độ Dương đã sử dụng công nghệ hệ thống định vị toàn cầu (GPS) hiện đại để theo dõi hoạt động của tàu thương mại trong thời gian thực. Ông giải thích: "Công nghệ mới đã giúp chúng lên kế hoạch tấn công xa bờ dễ dàng hơn".

Cướp biển có thể sử dụng thiết bị gây nhiễu hệ thống thông tin liên lạc của tàu thương mại để thủy thủ đoàn không thể gọi lực lượng hải quân trợ giúp. Hệ thống cảnh báo an ninh tàu (SSAS) trên tàu bị tấn công tuy vẫn hoạt động được nhưng do bị gây nhiễu nên thời gian phản ứng của thủy thủ đoàn chắc chắn sẽ chậm hơn. 

Lúc đó cướp biển sẽ có thời gian chiếm quyền kiểm soát tàu và hàng hóa trên tàu, đồng thời chuyển hướng tàu đi tới các cảng do chúng kiểm soát. Mục đích chính của chúng là bắt giữ thuyền viên làm con tin đòi tiền chuộc. Tiền chuộc hiện nay đã tăng đáng kể, trong nhiều trường hợp tiền chuộc lên tới 1 triệu USD/con tin.

Nói chung cướp biển trên Ấn Độ Dương thường tấn công tàu vào ban đêm. Chúng có thể áp dụng chiến thuật sử dụng nhiều xuồng cao tốc cùng lúc bao vây tàu mục tiêu khiến thủy thủ đoàn rất khó phòng thủ cùng lúc từ nhiều hướng. 

Đôi khi chúng ngụy trang tàu của chúng như tàu đánh cá hoặc tàu buôn để dễ dàng tiếp cận mục tiêu mà không gây nghi ngờ. Hiện nay chúng còn biết sử dụng các phương pháp tin học để thu thập thông tin về hoạt động của tàu thương mại, hàng hóa chở trên tàu và các hệ thống an ninh, nhờ đó tăng tỉ lệ tấn công thành công nhiều hơn.

Các cơ quan an ninh tin rằng bọn cướp biển Somalia có được công nghệ GPS cùng vũ khí hiện đại từ phiến quân Houthi ở Yemen. Một số tên còn được huấn luyện ở Yemen để nâng cao kỹ năng quân sự. 

Ngày 12-12-2025, cảnh sát biển Puntland đã bắt giữ một tàu nhỏ chở bột hóa chất dùng để chế tạo thiết bị nổ có sức công phá lớn. Hai công dân Yemen và năm người Somalia đi trên tàu đã bị giữ. Cảnh sát nghi ngờ bọn cướp biển câu kết với bọn khủng bố.

Đại Tây Dương: tổ chức thành các đội chiến đấu

Trên tạp chí The Maritime Executive (Mỹ), chuyên gia an ninh hàng hải người Pháp François Morizur đánh giá trong những năm gần đây cướp biển trên Đại Tây Dương đã thay đổi phương thức hoạt động. 

Trước năm 2010, bọn cướp biển vịnh Guinea chỉ hoạt động cách bờ dưới 30 hải lý. Sau khi tàu thuyền sợ cướp đã khôn ngoan di chuyển xa bờ hơn, bọn chúng hiện đã sử dụng "tàu mẹ" làm căn cứ nổi hoặc tăng công suất xuồng cao tốc đi xa tới 100-120 hải lý mà không cần "tàu mẹ". Ngoài ra chúng còn cải thiện sức chịu đựng, khả năng di chuyển an toàn và biết khai thác các phương tiện thông tin liên lạc tốt hơn.

Cơ quan Phòng chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc ghi nhận nhiều nhóm cướp biển Nigeria đã lập căn cứ giáp Cameroon. Các nhóm hoạt động trên bán đảo Bakassi (giữa Nigeria và Cameroon) có cơ cấu tổ chức rất chặt chẽ. Một nhóm gồm gần 270 tay súng do một tên tự xưng là "vua biên giới" chỉ huy. Nhóm được tổ chức thành chín đội chiến đấu với mỗi đội khoảng 30 tên.

Cướp biển trên Đại Tây Dương thường sử dụng xuồng cao tốc có khả năng chạy qua mặt tàu buôn, điện thoại vệ tinh để phối hợp giữa các nhóm tấn công, thiết bị GPS để xác định vị trí và theo dõi tàu mục tiêu cùng thiết bị nhìn ban đêm. 

Phương tiện lên tàu của chúng cũng phát triển nhanh chóng. Trong vụ tấn công tàu MT Scarabe vào ngày 25-3-2020 ngoài khơi Nigeria, chúng có khả năng thang nhôm dài 10m từ xuồng cao tốc để leo lên tàu.

TS Raoul Sumo Tayo - nhà nghiên cứu cấp cao thuộc dự án Tăng cường năng lực châu Phi về đấu tranh chống tội phạm xuyên quốc gia - giải thích các nhóm cướp biển này sẵn sàng mở rộng phạm vi hoạt động ra ngoài căn cứ địa đến tận các vùng biển xa xôi ngoài khơi Guinea Xích đạo, São Tomé, Príncipe và Gabon. Ngoài ra chúng còn hoạt động dọc vùng biển Tây Phi để tiếp cận các khu vực tàu thuyền nhộn nhịp nhằm bắt cóc thuyền viên đòi tiền chuộc.

Khi không đi cướp ngoài biển khơi, chúng tổ chức bắt cóc người địa phương ở các vùng rừng ngập mặn và trên đất liền. Mỗi tổ khoảng 10 tên trang bị súng AK-47 hoặc súng máy PKM 7.62. Nói chung một phi vụ thường hoàn thành chỉ trong vòng chưa đầy năm phút. Chúng giam giữ con tin tại các khu rừng ngập mặn hẻo lánh ở Nigeria hoặc các ngư trường trên bán đảo Bakassi nên con tin muốn trốn cũng cực kỳ khó khăn.

Theo TS Tayo, tiền chuộc sẽ được chia chác giữa bọn đầu sỏ, nhà tài trợ, trưởng nhóm, nhà đàm phán, các thành viên trong nhóm cướp biển, lính canh trại và những tên hỗ trợ trên đất liền.

*****************

Nigeria là ví dụ điển hình về quốc gia đầu tư cơ sở hạ tầng công nghệ phòng chống cướp biển. Thiết bị âm thanh, camera hồng ngoại, UAV... được sử dụng.

>> Kỳ tới: Từ súng âm thanh đến vệ tinh chống cướp biển

Cướp biển lại hoành hành - Kỳ 1: Tàu thuyền nín thở qua eo biển Singapore

Sau 10 năm yên ắng, nạn cướp biển đã bùng phát trở lại. Eo biển Singapore trở thành tuyến đường thủy nguy hiểm nhất thế giới. Cướp biển vịnh Guinea gia tăng bắt cóc.