Người có bệnh nền đừng chủ quan

Theo ghi nhận, phần lớn người bệnh thuộc nhóm cao tuổi hoặc có sẵn bệnh mạn tính, trong đó các triệu chứng ban đầu thường không rầm rộ, dễ khiến người bệnh chủ quan.

Nhiều trường hợp khởi phát chỉ với cảm giác mệt mỏi, đau đầu, sốt nhẹ hoặc ho thoáng qua. Tuy nhiên sau vài ngày, bệnh có thể tiến triển thành viêm phổi, khó thở, buộc phải nhập viện điều trị tích cực.

Một trường hợp được các bác sĩ chia sẻ là bệnh nhân ngoài 70 tuổi với bệnh nền tăng huyết áp. Trước khi nhập viện, bệnh nhân chỉ mệt mỏi, đau đầu và buồn nôn trong vài ngày.

Do không đo thân nhiệt, gia đình cho rằng người bệnh chỉ bị cảm thông thường. Khi vào viện, bệnh nhân đã xuất hiện suy hô hấp, cần hỗ trợ thở oxy; xét nghiệm xác định dương tính với vi rút cúm B, kèm viêm phổi.

Nặng nhất trong số các trường hợp đang điều trị là bệnh nhân cao tuổi ở Hà Nội, có tiền sử bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) nhiều năm.

Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng sốt cao, suy hô hấp nặng, phải thở máy.

Các bác sĩ nhận định cúm B trên nền bệnh phổi mạn tính nghi ngờ có bội nhiễm nấm xâm lấn, khiến điều trị phức tạp hơn.

Vì sao dễ biến chứng?

PGS Cao Hữu Nghĩa - Trưởng Bộ môn Khoa học y sinh, Viện Pasteur TP.HCM - cho biết cúm B là bệnh nhiễm vi rút đường hô hấp thường gặp.

Ở người khỏe mạnh, bệnh có thể tự khỏi sau vài ngày. Tuy nhiên ở người cao tuổi hoặc người có bệnh nền mạn tính, khả năng đáp ứng miễn dịch suy giảm khiến việc kiểm soát vi rút kém hiệu quả hơn.

"Ở người cao tuổi hoặc người có các bệnh mạn tính như đái tháo đường, bệnh phổi mạn tính hay tim mạch, nhiễm cúm không chỉ ảnh hưởng đến đường hô hấp.

Vi rút cúm còn tạo ra phản ứng viêm toàn thân, làm mất ổn định các bệnh nền sẵn có, từ đó làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, rối loạn đường huyết hoặc khởi phát các đợt cấp COPD", PGS Nghĩa phân tích.

Đáng lưu ý, cúm B không phải lúc nào cũng biểu hiện rầm rộ ngay từ đầu, khiến người bệnh dễ tự điều trị tại nhà và bỏ qua "thời điểm vàng" để được theo dõi y tế phù hợp.

Từ trước đến nay, nhân viên y tế thường "được học" và "được biết" cúm B thường nhẹ và ít gây thành dịch; nhưng rõ ràng với diễn tiến dịch tễ học phân tử gần đây cho thấy cúm B đã có những thay đổi về đặc tính gây bệnh, thay đổi di truyền của nhóm và phân nhóm vi rút cúm.

Sự xuất hiện của biến chủng A/H3N2 phân nhóm K (2023) hay cúm B hiện nay… là minh chứng điển hình cho sự thay đổi tính "kháng nguyên" của vi rút "luôn biến đổi" này.

Tiêm vắc xin cúm: Giảm nguy cơ

Các nghiên cứu y khoa cho thấy vắc xin cúm không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc cúm, mà quan trọng hơn là giảm tỉ lệ nhập viện, biến chứng viêm phổi và tử vong, nhất là ở người cao tuổi và người có bệnh nền.

Trong trường hợp vẫn mắc cúm sau tiêm, mức độ bệnh thường nhẹ hơn, hạn chế biến chứng hơn và thời gian hồi phục nhanh hơn so với người không tiêm.

Bên cạnh tiêm phòng, PGS Nghĩa cũng khuyến cáo người dân chủ động đi khám khi có triệu chứng cúm trên 1-2 ngày, không tự ý dùng thuốc kéo dài tại nhà, đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên để hạn chế lây nhiễm trong gia đình.

Người dân, đặc biệt là các nhóm có nguy cơ cao, cần theo dõi các triệu chứng nghi ngờ cúm như sốt, ho, đau họng, mệt mỏi, đau nhức cơ… và thăm khám kịp thời theo hướng dẫn, theo dõi của nhân viên y tế.

Trong bối cảnh vi rút cúm liên tục biến đổi, tiêm vắc xin cúm hàng năm chính là biện pháp phòng bệnh đơn giản, hiệu quả và chủ động nhất, giúp bảo vệ bản thân, gia đình và giảm gánh nặng cho hệ thống y tế.

Chủ động tiêm phòng không chỉ là lựa chọn cá nhân, mà còn là đầu tư cho sức khỏe lâu dài, đặc biệt khi bước vào độ tuổi hoặc nhóm nguy cơ cao.

Vi rút cúm mùa gồm nhiều chủng như H1N1, H3N2 và hai dòng cúm B. Các chủng này biến đổi liên tục, chủng lưu hành năm nay có thể không giống năm trước.

Khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho mùa cúm 2026 cũng cập nhật thành phần vắc xin để phù hợp với các chủng đang lưu hành. Đây là lý do vì sao người dân cần được tiêm vắc xin cúm nhắc hàng năm để duy trì miễn dịch bảo vệ tốt nhất.