Theo báo Straits Times ngày 25-5, các tập đoàn công nghệ lớn như Huawei, Alibaba, ByteDance và nhiều start-up trí tuệ nhân tạo (AI) của Trung Quốc gần đây đã đẩy mạnh tiếp xúc với sinh viên và nghiên cứu sinh tại những trường đại học hàng đầu của Singapore, đồng thời đưa ra các mức đãi ngộ cao để thu hút họ về làm việc.

Mô hình đào tạo khép kín

Việc Singapore trở thành điểm đến lý tưởng của các công ty AI không phải là kết quả xuất hiện trong thời gian gần đây. Suốt nhiều năm qua, quốc đảo này đã theo đuổi cách tiếp cận khá đặc biệt khi không xem AI đơn thuần là một ngành công nghệ mới, mà thay vào đó là một phần trong chiến lược phát triển quốc gia dài hạn thông qua Chiến lược AI quốc gia 2.0 (NAIS 2.0).

Với tầm nhìn đó, Singapore không chỉ dừng lại ở việc thu hút doanh nghiệp đến xây dựng cơ sở hạ tầng công nghệ, mà hướng tới việc tạo ra thế hệ nhân lực đủ khả năng vận hành và thúc đẩy phát triển toàn bộ hệ sinh thái AI.

Tư duy chiến lược này được hiện thực hóa rõ nét trong hệ thống giáo dục. Trong suốt một thập niên qua, các trường đại học tự chủ tại Singapore đã tuyển trung bình khoảng 6.000 nghiên cứu sinh tiến sĩ mỗi năm trong các lĩnh vực STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học). Đáng chú ý, khoảng hai phần ba trong số này là sinh viên quốc tế với một nửa đến từ Trung Quốc.

Điều này là minh chứng minh cho nỗ lực chủ động "gạn đục khơi trong" của Singapore khi thu hút nhân lực trẻ tài năng của thế giới đến đây học tập và nghiên cứu, thay vì chỉ bó hẹp trong nguồn lực nội địa.

Tuy nhiên, yếu tố tạo nên sự khác biệt của Singapore lại nằm ở cách họ gắn chặt quá trình đào tạo với nhu cầu thực tế của thị trường.

Thay vì tách biệt hai yếu tố này ra, Singapore xây dựng mối liên kết khá chặt chẽ giữa trường học, trung tâm nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ. Sinh viên nước này không chỉ học về thuật toán, mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) hay khoa học dữ liệu trong lớp học, mà còn có cơ hội tham gia nghiên cứu, thực tập và tiếp cận trực tiếp với những dự án thực tế từ doanh nghiệp.

Mô hình này hiện tiếp tục được mở rộng khi ngày càng nhiều tập đoàn công nghệ tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển nhân lực.

Theo kênh truyền hình CNA của Singapore, OpenAI mới đây đã công bố khoản đầu tư 234 triệu USD nhằm phát triển hệ sinh thái AI tại đảo quốc này, cũng như dự kiến mở rộng phòng thí nghiệm AI ứng dụng đầu đầu tiên bên ngoài nước Mỹ.

Công ty dự kiến mở rộng đội ngũ kỹ thuật và phối hợp với cơ sở giáo dục để xây dựng chương trình đào tạo cũng như nghiên cứu AI.

Trong khi đó, Oracle đặt mục tiêu đào tạo khoảng 10.000 sinh viên và người lao động Singapore trong các lĩnh vực liên quan đến AI, điện toán đám mây và khoa học dữ liệu trước năm 2027.

Nhìn từ các động thái trên, có thể thấy đảo quốc sư tử đang cố gắng xây dựng chuỗi phát triển nhân lực khép kín - nơi việc học tập, nghiên cứu và tuyển dụng liên kết chặt chẽ với nhau.

Thay vì rơi vào kịch bản ra trường rồi mới loay hoay thích ứng với thị trường lao động, sinh viên có thể tiếp cận doanh nghiệp, tham gia dự án thực tế và tích lũy kinh nghiệm ngay trong quá trình học.

Chính cách tiếp cận này đang giúp Singapore tạo ra nguồn nhân lực chất lượng, thích nghi nhanh với nhu cầu từ thị trường AI.

Điểm chạm làm nên "thỏi nam châm" Singapore

Những khoản đầu tư vào giáo dục, nghiên cứu và hệ sinh thái công nghệ không chỉ giúp Singapore tăng số lượng lao động AI, mà còn tạo ra dạng nhân lực khác biệt với cách đào tạo kỹ thuật truyền thống.

Trong kỷ nguyên AI phát triển như vũ bão, doanh nghiệp không chỉ cần những người có khả năng xây dựng thuật toán hay viết mã.

Khi công nghệ bắt đầu được đưa vào thực tiễn các ngành như tài chính, y tế, sản xuất hay dịch vụ, nhu cầu của thị trường ngày càng chuyển sang nhóm lao động có thể kết hợp kiến thức chuyên môn với khả năng ứng dụng AI vào các vấn đề thực tế.

Singapore gọi đây là nhóm nhân tài AI song ngữ - những người vừa có kiến thức chuyên môn trong lĩnh vực của mình, vừa có khả năng sử dụng tốt AI. Chính "điểm chạm" này đã biến nhân lực nước này thành thỏi nam châm thu hút các tập đoàn quốc tế.

Theo báo cáo Singapore Digital Economy 2025, khoảng 3/4 người lao động tại quốc gia này tham gia khảo sát đã sử dụng AI trong công việc hằng ngày, trong khi tỉ lệ việc làm công nghệ yêu cầu kỹ năng AI tăng từ 11% (năm 2019) lên 14% (năm 2024).

AI tại Singapore đang dần chuyển dịch từ một kỹ năng chuyên biệt sang năng lực phổ thông của lực lượng lao động.

Trong bối cảnh đó, nhu cầu từ phía Trung Quốc góp phần làm nổi bật giá trị của nguồn nhân lực được đào tạo tại Singapore.

Theo dự báo của McKinsey, Bắc Kinh có thể thiếu khoảng 4 triệu nhân sự AI vào năm 2030 khi nhu cầu chuyển đổi số tăng vọt ở mọi ngành nghề.

Khoảng trống này khiến cuộc cạnh tranh giành nhân tài AI ngày càng khốc liệt, buộc các doanh nghiệp phải mở rộng phạm vi tuyển dụng ra thị trường quốc tế, trong đó có Singapore - nơi tập trung nguồn sinh viên và nghiên cứu sinh AI được đào tạo chất lượng cao.

Sau cùng, điều các doanh nghiệp tìm kiếm không chỉ là những bằng cấp học thuật thuần túy, mà là kinh nghiệm cọ xát từ thực tế và năng lực ứng dụng AI để tối ưu hóa hiệu suất công việc. Đây cũng chính là thế hệ nhân lực mà Singapore đang cố gắng đào tạo.

Kỹ sư có kỹ năng sử dụng AI tại Singapore nhận lương cao hơn tới 25%

Kỹ sư phần mềm có kỹ năng sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) tại Singapore đang nhận mức lương cao hơn từ 13-25% so với những người không có kỹ năng này.