Sau hơn 6 tháng thực hiện Nghị quyết số 02 của Ban Chấp hành Đảng bộ TP.HCM về xây dựng thành phố không ma túy vào năm 2030, nhiều kết quả nổi bật đã đạt được. Đằng sau đó là sự chuyển biến quan trọng về phương thức phòng, chống loại tội phạm này.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, Trung tá Phạm Ngọc Tuấn Dũng - Phó trưởng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an TP.HCM (PC04) - chia sẻ về những thay đổi trong cách làm để hướng đến mục tiêu này.

Xác định người dân là trung tâm của công tác phòng ngừa

* Xin ông cho biết lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an TP.HCM đã và đang làm gì để góp phần thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 02 của Ban Chấp hành Đảng bộ TP.HCM?

- Ngay sau khi Nghị quyết số 02 được ban hành, PC04 xác định đây là định hướng chiến lược nhằm thay đổi toàn diện cách tiếp cận trong phòng, chống ma túy trên địa bàn.

Qua thực tiễn chúng tôi nhận thấy nếu chỉ triệt phá đường dây thì khó tạo chuyển biến bền vững. Đặc điểm của tội phạm ma túy là khi một đường dây bị triệt xóa, đường dây khác sẽ nhanh chóng xuất hiện nếu địa bàn còn người sử dụng và còn điều kiện để tội phạm hoạt động.

Chính vì vậy, điều đầu tiên PC04 tham mưu Ban giám đốc Công an Thành phố là đổi mới tư duy phòng, chống ma túy.

Cụ thể, phải đấu tranh quyết liệt với "nguồn cung", đồng thời quản lý chặt "nguồn cầu". Không chỉ xử lý tội phạm mà còn phải chuyển hóa địa bàn. Không chỉ lực lượng công an mà cả hệ thống chính trị và toàn xã hội đều phải vào cuộc.

Trên cơ sở đó, PC04 tham mưu triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: thành lập Ban Chỉ đạo 26 các cấp, xây dựng cơ chế chỉ đạo thống nhất từ thành phố đến cơ sở.

Đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp giữa công an với các sở, ngành, Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể và chính quyền địa phương trong phòng ngừa, quản lý người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy.

Một điểm mới là chúng tôi xác định người dân phải là trung tâm của công tác phòng ngừa. Khi người dân nhận diện đúng nguy cơ, chủ động tố giác tội phạm, quản lý tốt con em trong gia đình và cùng xây dựng địa bàn an toàn, hiệu quả sẽ khác hẳn.

Đó cũng là lý do PC04 đặc biệt quan tâm công tác truyền thông. Bên cạnh các mô hình tuyên truyền trực tiếp tại khu dân cư, trường học, doanh nghiệp, chúng tôi tập trung phát triển fanpage "Phòng, chống ma túy Công an Thành phố Hồ Chí Minh" theo hướng gần gũi, hiện đại, phù hợp với thanh thiếu niên.

Song song với công tác phòng ngừa, PC04 cũng tham mưu đổi mới mạnh mẽ công tác điều tra theo phương châm "lần theo dòng chảy ma túy".

Nghĩa là từ một người sử dụng, một điểm bán lẻ hay một tụ điểm nhỏ, đều phải mở rộng điều tra để xác định đối tượng cung cấp, tổ chức, đường dây phía sau. Chúng tôi không đặt mục tiêu khám phá thật nhiều vụ nhỏ, mà hướng tới bóc gỡ toàn bộ đường dây, triệt tiêu điều kiện để tội phạm tiếp tục hoạt động.

* Sau khi Nghị quyết 02 được triển khai, Công an TP.HCM đã tổ chức ngay cao điểm 45 ngày đêm phòng, chống ma túy. Thưa ông, nhìn lại đợt cao điểm này, đâu là những kết quả nổi bật nhất?

- Chúng tôi cho rằng kết quả lớn nhất không nằm ở những con số đấu tranh, xử lý, mà ở sự chuyển biến về phương thức phòng, chống ma túy trên toàn địa bàn.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Công an Thành phố khám phá 4.064 vụ án ma túy, bắt giữ 10.304 người, tăng lần lượt 55,41% và 43,73% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng rất lớn, phản ánh sự quyết liệt của toàn lực lượng trong triển khai Nghị quyết 02.

Tuy nhiên, theo tôi, điều đáng chú ý hơn là những kết quả này không đến từ việc tăng cường bắt giữ đơn thuần, mà từ sự thay đổi trong cách làm.

Qua đợt cao điểm, lần đầu tiên chúng ta tổ chức tổng rà soát trên diện rộng đối với người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và các đối tượng có nguy cơ. Kết quả phát hiện, xử lý 16.759 người, tăng hơn 63% so với cùng kỳ.

Trong đó đã xử lý hình sự 989 người; lập hồ sơ đưa đi cai nghiện bắt buộc hơn 11.200 người; lập hồ sơ quản lý mới hơn 3.500 người sử dụng trái phép chất ma túy.

Trước đây, nhiều đối tượng còn nằm ngoài diện quản lý. Sau rà soát, lực lượng công an đã có cơ sở dữ liệu đầy đủ hơn để quản lý, giáo dục, xử lý và tổ chức đấu tranh.

Không thể phòng, chống tội phạm ma túy bằng tư duy cũ

* Qua thực tiễn đấu tranh, ông đánh giá tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy trên địa bàn TP.HCM hiện nay có những diễn biến gì đáng chú ý?

- Chúng tôi nhận thấy tội phạm ma túy hiện nay thay đổi rất nhanh, cả về phương thức hoạt động lẫn cách tiếp cận người sử dụng.

Trước đây, hoạt động mua bán và tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy thường tập trung ở quán bar, karaoke hoặc các tụ điểm công khai. Hiện nay chúng chuyển mạnh sang hoạt động khép kín hơn.

Chúng lợi dụng căn hộ cho thuê, homestay, nhà ở riêng lẻ; sử dụng ứng dụng nhắn tin mã hóa, mạng xã hội để liên lạc, giao dịch và thuê dịch vụ giao hàng nhằm che giấu hành vi.

Một xu hướng khác mà chúng tôi rất quan tâm là sự thay đổi trong đối tượng sử dụng ma túy. Qua rà soát 6 tháng đầu năm, toàn lực lượng đã phát hiện, xử lý 16.759 người nghiện và người sử dụng trái phép chất ma túy, tăng hơn 63% so với cùng kỳ.

Điều đó phản ánh áp lực rất lớn với công tác quản lý xã hội. Đồng thời cho thấy khi triển khai quyết liệt các giải pháp của Nghị quyết số 02, những đối tượng trước đây còn "ẩn" trong cộng đồng đã từng bước được phát hiện, đưa vào diện quản lý.

Điều lo ngại hiện nay không chỉ là số lượng người sử dụng, mà là cách tội phạm đang lôi kéo giới trẻ. Ma túy không còn xuất hiện dưới những hình thức dễ nhận biết như trước. Các đối tượng liên tục thay đổi cách ngụy trang, pha trộn vào nhiều sản phẩm tưởng chừng vô hại.

Đáng chú ý nhất hiện nay là tình trạng etomidate bị pha trộn trong dung dịch thuốc lá điện tử (pod chill).

Bên cạnh đó, các chất ma túy tổng hợp và chất hướng thần mới cũng liên tục thay đổi thành phần hóa học để né tránh sự kiểm soát của cơ quan chức năng.

Điều này đòi hỏi lực lượng chuyên trách phải thường xuyên cập nhật phương thức, thủ đoạn mới. Công tác tuyên truyền cũng phải thay đổi: không chỉ nói về tác hại của ma túy, mà còn phải giúp người dân nhận diện thủ đoạn ngụy trang mới của tội phạm.

* Như ông đã nói, tội phạm ma túy đang thay đổi rất nhanh, cả về phương thức hoạt động lẫn cách tiếp cận người sử dụng. Là lực lượng trực tiếp đấu tranh, đơn vị đã có sự chuẩn bị như thế nào để chủ động ứng phó, thưa ông?

- Tội phạm ma túy luôn thay đổi nhanh hơn những gì chúng ta nhìn thấy. Chính vì vậy, PC04 xác định không thể chống tội phạm ma túy bằng tư duy cũ.

Trước hết, chúng tôi tiếp tục tham mưu triển khai quyết liệt Nghị quyết 02, lấy phòng ngừa làm nền tảng, quản lý địa bàn làm trọng tâm, đấu tranh làm mũi nhọn và chuyển đổi số làm động lực nâng cao hiệu quả công tác.

Một trọng tâm khác là nâng cao chất lượng công tác nghiệp vụ cơ bản. Chúng tôi sẽ cùng công an cấp xã thường xuyên rà soát, cập nhật, làm sạch dữ liệu theo tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống". Dữ liệu càng chính xác, công tác chỉ đạo, điều hành và tổ chức đấu tranh càng hiệu quả.

Song song đó, PC04 tiếp tục thực hiện phương châm "lần theo dòng chảy ma túy". Chúng tôi xác định giữa người sử dụng trái phép chất ma túy, đối tượng bán lẻ và đường dây mua bán ma túy luôn tồn tại mối quan hệ chặt chẽ.

Khi dựng được toàn bộ mối quan hệ này sẽ nhận diện được cả đường dây, xác định đúng đối tượng chủ mưu, cầm đầu để tập trung bóc gỡ.

Cùng với đó là tăng cường các giải pháp phát hiện tội phạm trên không gian mạng, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ dự báo, nhận diện xu hướng tội phạm.

Tuy nhiên, chúng tôi cũng muốn nhấn mạnh: không lực lượng nào đủ sức giải quyết triệt để vấn đề ma túy nếu chỉ hoạt động đơn lẻ.

Kinh nghiệm từ thực tiễn triển khai Nghị quyết số 02 cho thấy ở đâu cấp ủy, chính quyền quan tâm, các sở, ngành, đoàn thể vào cuộc, người dân đồng hành cùng lực lượng công an thì ở đó hiệu quả phòng, chống ma túy rõ rệt hơn, địa bàn được giữ vững hơn.

* Xin cảm ơn ông!

TP.HCM và hành trình hướng đến ‘Thành phố không ma túy’

Tại hội nghị quán triệt triển khai Nghị quyết 02 và sơ kết 6 tháng đầu năm 2026 của Ban Chỉ đạo 26 TP.HCM ngày 10-8, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang khẳng định thành phố không ma túy phải bắt đầu từ các xã phường không ma túy, các xã phường không ma túy phải bắt đầu từ các khu ấp, từng gia đình bình yên và an toàn.