Các hóa chất này có thể tiếp tục lưu chuyển trong chuỗi thức ăn và tồn tại trong không gian kín, khiến con người vẫn có nguy cơ phơi nhiễm, theo trang ScienceAlert ngày 27-8.

Nhóm hóa chất được đề cập là PBDE, từng được sử dụng phổ biến để giảm khả năng bắt lửa của vật liệu.

PBDE được thêm vào vật liệu xây dựng, thiết bị điện tử, ô tô, máy bay, đồ nội thất, vải và vật liệu đệm. Tuy nhiên, từ thập niên 1990, các nhà khoa học bắt đầu phát hiện chúng có khả năng tích tụ trong môi trường và cơ thể người.

Một nghiên cứu tại Thụy Điển cho thấy PBDE xuất hiện trong sữa mẹ, với nồng độ tăng nhanh trong giai đoạn 1972 - 1997.

Những phát hiện tương tự góp phần thúc đẩy Mỹ và châu Âu cấm hoặc hạn chế nhiều dạng PBDE từ đầu những năm 2000.

Trong nghiên cứu đăng trên tạp chí Environmental Research, các nhà khoa học rà soát 181 công trình được bình duyệt về ô nhiễm PBDE tại châu Âu.

Kết quả cho thấy hóa chất này vẫn được phát hiện ở nhiều môi trường khác nhau, từ văn phòng tại Tây Ban Nha đến vùng tuyết phủ xa xôi trên núi cao ở Slovakia.

Nồng độ ngoài trời nhìn chung thấp hơn trong nhà, trong khi những khu vực chịu tác động công nghiệp mạnh như thành phố, nhà máy và bãi chôn lấp thường có mức ô nhiễm PBDE cao hơn.

Một số dạng PBDE chiếm ưu thế tùy môi trường. BDE-209 thường được phát hiện nhiều trong trầm tích và bùn thải nước thải, còn BDE-47 và BDE-99 phổ biến hơn trong không khí và đất.

Nhiều nghiên cứu cho thấy lượng PBDE trong không khí và đất đang giảm, có thể nhờ tác động của các lệnh cấm. Tuy nhiên, tốc độ phân hủy chậm khiến những hóa chất này vẫn tồn tại lâu dù chúng đã bị hạn chế.

Một nghiên cứu năm 2024 cũng phát hiện PBDE trong cá ở Mỹ dù chất này bị cấm 20 năm trước.

Các vật liệu cũ là một nguồn phát thải đáng kể. Đồ nội thất, thiết bị điện tử, sản phẩm tái chế, bãi rác và các dòng chất thải có thể tiếp tục giải phóng PBDE. Hóa chất có thể di chuyển từ sản phẩm vào bụi, từ bụi đến nước thải, bùn thải rồi đất, cuối cùng đi vào chuỗi thức ăn dưới nước.

Nhóm nghiên cứu cảnh báo vấn đề có thể trở nên phức tạp hơn khi kinh tế tuần hoàn phát triển, bởi việc mua bán đồ cũ, tái chế hoặc tái sử dụng vật liệu có thể vô tình đưa các chất ô nhiễm "cũ" trở lại chuỗi sản xuất.

Dù bằng chứng về tác động sức khỏe lâu dài của PBDE ở người vẫn chưa đủ để khẳng định quan hệ nhân quả, một số nghiên cứu từng liên hệ phơi nhiễm với các vấn đề về gan, tuyến giáp, ung thư và sức khỏe sinh sản.

‘Cửa sổ vũ trụ’ Atacama bị ô nhiễm ánh sáng đe dọa

Sa mạc Atacama - nơi có bầu trời đêm lý tưởng cho thiên văn - đang bị ánh sáng từ đô thị, công nghiệp lấn tới, đe dọa các đài quan sát tỉ USD.