Cô gái Nhật Bản được lấy tên cho ngôi trường mới sau sáp nhập

Sáng 9-11, trùng ngày mùng 1-10 âm lịch, thầy Trà Văn Nhì, Phó hiệu trưởng Trường tiểu học Junko (xã Điện Bàn Tây, TP Đà Nẵng), mua bánh, thắp hương lên gian thờ Takahashi Junko đặt trang nghiêm trong phòng truyền thống nhà trường.

Nén hương thơm như lời tri ân gửi đến một cô gái Nhật Bản không thể đặt chân trở lại Việt Nam, nhưng đã để lại nơi đây một câu chuyện khiến nhiều thế hệ học trò, thầy cô và người dân xúc động.

Giữ lại một cái tên, giữ lại một nghĩa tình

Càng đặc biệt hơn, khi thực hiện chủ trương sáp nhập 3 trường tiểu học thành một, địa phương quyết định giữ tên Junko cho ngôi trường mới. Với thầy Nhì, đó không chỉ là niềm vui mà còn là sự tiếp nối một nghĩa tình đã bền bỉ suốt hơn 30 năm.

Thầy Nhì kể khi địa phương lấy ý kiến về việc đặt tên trường sau sáp nhập, nhiều thế hệ giáo viên, học sinh và người dân đều đồng tình lấy tên Trường tiểu học Junko. Bởi cái tên ấy không đơn thuần gắn với một ngôi trường, mà còn là biểu tượng của tình hữu nghị Việt Nam - Nhật Bản, được vun đắp từ một ước nguyện đẹp đẽ.

"Junko không phải người Việt Nam, nhưng cô đã góp phần xây dựng một ngôi trường trên quê hương chúng tôi. Tôi mong cái tên ấy sẽ được giữ mãi, để các thế hệ học sinh biết và trân trọng câu chuyện phía sau", thầy Nhì chia sẻ.

Từ ngày thành lập, Trường tiểu học Junko luôn nhận được sự quan tâm của gia đình cô gái, Đại học Meiji Gakuin, Hiệp hội Junko tại Nhật Bản. Nhiều đoàn khách, Tổng Lãnh sự quán Nhật Bản tại Đà Nẵng thường xuyên đến thăm trường, trao học bổng, hỗ trợ cơ sở vật chất, tài trợ hàng tỉ đồng để xây dựng phòng học, bê tông hóa sân trường…

Thầy Nhì cho biết trong tháng 11 này, Hiệp hội Junko cùng Tổng Lãnh sự quán Nhật Bản tại Đà Nẵng - dự kiến ký kết tài trợ hơn 300 triệu đồng xây dựng thư viện tại 3 cơ sở của trường sau sáp nhập.

Nhờ sự quan tâm, đồng hành ấy, nhà trường từng bước phát triển, đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 vào năm 2024.

Ông Võ Như Phong, Chủ tịch UBND xã Điện Bàn Tây, cho biết trong quá trình sáp nhập trường, địa phương đã tổ chức lấy ý kiến nhân dân, các thế hệ học sinh và nhận được sự đồng thuận cao về việc chọn tên Junko để đặt tên cho 1 trong 2 trường tiểu học.

Theo ông Phong, việc giữ tên Junko không chỉ thể hiện sự tri ân đối với một tấm lòng nhân ái, mà còn góp phần gìn giữ mối quan hệ hữu nghị Việt Nam - Nhật Bản, từ cấp địa phương đến thành phố.

Ước nguyện dang dở của cô gái Nhật Bản với Việt Nam

Câu chuyện về Junko được giáo sư Trần Văn Thọ kể lại trong bài viết "Trường tiểu học Junko và tôi", in trong cuốn sách Hồi ức đến tương lai xuất bản năm 2025. Ngày 27-3-2026, giáo sư Trần Văn Thọ đã về thăm và tặng Trường tiểu học Junko cuốn sách này.

Thông qua bài viết, giáo sư Trần Văn Thọ muốn kể lại câu chuyện hình thành Trường Junko, cung cấp thông tin chính xác về ngôi trường, và ước nguyện đầy nhân văn của cô gái đến từ đất nước mặt trời mọc.

Theo lời kể của giáo sư Trần Văn Thọ, năm 1993, Takahashi Junko là sinh viên năm thứ ba Đại học Meiji Gakuin, Tokyo, Nhật Bản. Cùng một người bạn học, Junko thực hiện chuyến du lịch một tháng tại Việt Nam, đi qua Hà Nội, Đà Nẵng, Hội An và TP.HCM.

Chuyến đi không chỉ để ngắm cảnh, tìm hiểu cuộc sống người dân, mà còn giúp hai cô gái cảm nhận sự gần gũi, thân thiện của con người Việt Nam.

Trong hành trình ấy, Junko và người bạn cũng chứng kiến nhiều học sinh phải học tập trong điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn. Cô gái Nhật mong muốn một ngày nào đó có thể đóng góp cho giáo dục Việt Nam.

Thế nhưng, ước nguyện ấy chưa kịp thực hiện thì tai nạn giao thông đã cướp đi mạng sống của Junko, chỉ 3 tháng sau khi cô trở về Nhật Bản.

Nỗi đau mất con khiến ông bà Takahashi Hirotaro càng muốn thực hiện điều Junko từng ấp ủ. Họ quyết định dành tiền bảo hiểm, tiền phúng điếu của người thân, bạn bè và cả khoản tiền từng để dành cho ngày cưới của con gái trong tương lai, để xây dựng một ngôi trường tại Việt Nam.

Với sự kết nối của giáo sư Trần Văn Thọ, gia đình Junko, giáo sư Ebashi Masahiko cùng các nhà giáo Việt Nam đã làm việc với chính quyền địa phương, tìm địa điểm xây dựng trường.

Cuối cùng, ngôi trường được chọn xây dựng tại xã Điện Phước, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, nay là xã Điện Bàn Tây, TP Đà Nẵng.

Năm học 1995-1996, Trường tiểu học Junko khánh thành, đón 950 học sinh trong ngày khai giảng đầu tiên.

Từ đó, ngôi trường trở thành nơi gửi gắm tình yêu thương của một cô gái Nhật Bản dành cho trẻ em Việt Nam. Đại học Meiji Gakuin thành lập Hiệp hội Junko, tiếp tục quyên góp, hỗ trợ trường, hằng năm cử người sang thăm, trao học bổng và giúp tu sửa cơ sở vật chất.

Đặc biệt, mỗi năm Đại học Meiji Gakuin còn dành một suất học bổng du học Nhật Bản cho sinh viên Đại học Đà Nẵng - có xuất thân từ Trường tiểu học Junko.

Nâng cao năng lực tự chủ cho Việt Nam, Nhật Bản

Chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ góp phần định hình các quan hệ hợp tác, đóng góp hiệu quả cho sự tự chủ chiến lược của mỗi nước.