Dự án khu nhà ở xã hội HUD Thủ Đức được động thổ từ tháng 8-2025 - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Nguyên nhân được cho là từ các vướng mắc về quy hoạch, pháp lý và nặng nhất là nguồn vốn, khiến tiến độ chưa đạt như kỳ vọng.
Nhiều dự án động thổ rồi "bất động"
Thiếu nhà ở xã hội không chỉ ảnh hưởng đến đời sống người lao động mà còn tác động trực tiếp đến thị trường lao động và sự phát triển đô thị. Khi chỗ ở không ổn định, người lao động khó gắn bó lâu dài, doanh nghiệp cũng gặp khó trong việc giữ chân nhân lực.
Việc TP.HCM đưa ra những bước đi rõ ràng hơn nhằm thúc đẩy phân khúc nhà ở xã hội ngay từ đầu năm 2026 được xem là tín hiệu tích cực. Thành phố tiến hành rà soát khoảng 148 khu đất có thể phát triển nhà ở xã hội, đồng thời đẩy nhanh thủ tục cho các dự án đã có quỹ đất.
Tuy vậy, khoảng cách giữa kế hoạch và thực tế vẫn là vấn đề lớn. Từ lúc một dự án được chấp thuận đến khi hoàn thành thường kéo dài nhiều năm, trong khi nhu cầu của người lao động là trước mắt. Đặc biệt như tại TP.HCM và các tỉnh thành lân cận, rất nhiều dự án nhà ở xã hội động thổ rầm rộ rồi sau đó "nằm bất động".
Tổng giám đốc Công ty Lê Thành mới đây cũng cho biết doanh nghiệp đang có dự án nhà ở xã hội 2.000 tỉ đồng, đã làm móng xong, nhưng tình hình triển khai đang bị "đứng hình".
Khó khăn về vốn ưu đãi, pháp lý cho tới việc tăng giá nguyên vật liệu xây dựng... là những rào cản khiến các dự án nhà ở xã hội gặp khó - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Vì sao dự án nhà ở xã hội gặp khó?
Theo ông Lê Hữu Nghĩa, Tổng giám đốc Công ty Lê Thành, Nhà nước đã triển khai gói tín dụng ưu đãi 145.000 tỉ đồng dành cho nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và giao cho nhiều ngân hàng thương mại thực hiện. Gói này có lãi suất thấp, không tính vào hạn mức tăng trưởng tín dụng, áp dụng cho cả chủ đầu tư và người mua nhà, với thời hạn vay lên tới 20 năm.
Tuy nhiên, doanh nghiệp của ông vẫn không thể tiếp cận nguồn vốn ưu đãi này. Lý do bởi theo quy định mới nhất, lãi suất ưu đãi đối với chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội là 6,1%/năm, trong khi lãi suất huy động của các ngân hàng hiện cao hơn mức này.
Ông Nghĩa còn chỉ ra thêm các nguyên nhân khiến nguồn cung nhỏ giọt, chủ yếu nằm ở thủ tục pháp lý kéo dài. Cụ thể, ông nhận định pháp lý kéo dài khiến thời gian thực hiện dự án tăng lên, chi phí doanh nghiệp phình to và buộc phải điều chỉnh giá bán. Trước đây, mỗi năm doanh nghiệp có thể triển khai một dự án, nhưng hiện nay phải mất 3 năm mới hoàn thành một dự án. Khi chi phí duy trì bộ máy tăng lên, giá bán khó có thể giữ ở mức thấp.
Cụ thể, dù theo quy định thì miễn bước thẩm định báo cáo thiết kế cơ sở để rút ngắn quy trình, tuy nhiên thực tế các dự án nhà ở xã hội hiện nay đang rơi vào tình trạng "vừa rà soát vừa cấp phép" vô cùng chồng chéo và bất hợp lý.
Nghịch lý khi doanh nghiệp nộp hồ sơ xin cấp phép xây dựng, Sở Xây dựng TP.HCM thường xuyên rà soát lại toàn bộ các chi tiết thuộc về thiết kế cơ sở, bất chấp việc nội dung này đã được các đơn vị tư vấn thẩm tra độc lập đóng dấu và xác nhận kỹ thuật.
Tình trạng thiếu tin tưởng vào kết quả thẩm tra của bên thứ ba khiến mọi điều chỉnh nhỏ trong dự án đều buộc doanh nghiệp phải thực hiện lại quy trình rà soát từ đầu, dẫn đến việc nhà ở xã hội phải thực hiện thủ tục hai bước trong khi nhà ở thương mại chỉ cần một bước cấp phép.
Khó khăn vay vốn lãi suất ưu đãi không chỉ dừng lại ở các chủ đầu tư, bởi theo bà Đặng Thị Kim Oanh, Chủ tịch HĐQT Kim Oanh Group, hiện cả người mua nhà trong dự án nhà ở xã hội cũng khó khăn vô cùng. Trong số 3.300 căn hộ (với khoảng 3.000 căn nhà ở xã hội) mà Kim Oanh Group đang thực hiện hiện nay dù đã đủ mọi điều kiện để bàn giao nhưng tỉ lệ giải ngân hiện rất thấp, có nơi chỉ giải ngân được khoảng 10%.
Không chỉ khó tiếp cận tín dụng, các doanh nghiệp còn chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào. Nhiều đơn vị cho biết giá vật liệu xây dựng đã tăng 10-30%, trong khi giá bán nhà ở xã hội được chốt từ đầu, không thể điều chỉnh.
Nhiều khu đất chưa phù hợp quy hoạch, hoặc gặp khó trong việc chuyển đổi mục đích sử dụng. Có trường hợp phải mất nhiều năm để hoàn tất thủ tục, khiến dự án bị kéo dài và chi phí tăng lên.
Tháo gỡ vướng mắc, khơi thông nguồn cung nhà ở xã hội
Việc đảm bảo an cư cho nhóm đối tượng thu nhập thấp và công nhân đang là nhiệm vụ chiến lược trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Chính phủ đã phê duyệt đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội đến năm 2030. TP.HCM được giao chỉ tiêu hoàn thành 28.500 căn ngay trong năm 2026.
Tuy nhiên thực tế triển khai vẫn còn chậm và nguồn cung hiện chỉ đáp ứng một phần nhỏ nhu cầu thực tế của hàng triệu công nhân, người lao động. Tính hết quý 1, số lượng căn hộ hoàn thành đưa vào sử dụng tại TP.HCM đạt tỉ lệ rất thấp so với kế hoạch năm.
Với thực trạng đó, báo Tuổi Trẻ tổ chức tọa đàm "Tháo gỡ vướng mắc, khơi thông nguồn cung nhà ở xã hội" vào 13h30 ngày 20-4. Đồng hành cùng báo Tuổi Trẻ trong tọa đàm lần này có Kim Oanh Group, cùng sự tham dự của các đại diện đến từ các cơ quan quản lý nhà nước như Liên đoàn Lao động TP.HCM, Sở Xây dựng TP.HCM, Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM. Cùng đó là các chuyên gia đến từ Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, Hội Kiến trúc sư TP.HCM, đại diện các ngân hàng, doanh nghiệp.
Từ đó, tọa đàm sẽ tập trung phân tích những khó khăn trong phát triển nhà ở xã hội hiện nay, từ quy hoạch, thủ tục pháp lý đến tiếp cận vốn, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy thị trường trong thời gian tới.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận