Chiều tối 16-9, Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua và Hoàng hậu Suthida Bajrasudhabimalalakshana rời Hà Nội, kết thúc tốt đẹp chuyến thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam từ ngày 14 đến 16-9, theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân.

Trao đổi với Tuổi Trẻ hậu chuyến thăm, hai học giả Thái Lan và Việt Nam đánh giá việc Nhà vua Thái Lan thăm cấp Nhà nước Việt Nam mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, đánh dấu giai đoạn mới trong quan hệ song phương.

Tin cậy ở cấp cao nhất giữa Việt Nam và Thái Lan

GS Thitinan Pongsudhirak (Viện Nghiên cứu an ninh và quốc tế, Đại học Chulalongkorn, Thái Lan) khẳng định đây là chuyến thăm ở cấp cao nhất mà Thái Lan có thể thực hiện, khi có cả Nhà vua với tư cách nguyên thủ quốc gia và Thủ tướng Anutin Charnvirakul với tư cách người đứng đầu chính phủ.

Ông Thitinan nhấn mạnh rằng trong 10 năm trị vì, Vua Rama X mới chỉ đến thăm cấp Nhà nước 4 quốc gia trước Việt Nam. Chuyến thăm Việt Nam cũng là chuyến thăm thứ hai đến một nước ASEAN.

Theo ông, điều đó cho thấy chuyến thăm là lời khẳng định cho tình hữu nghị giữa hai nước. 

Sau 50 năm từ khi hai nước chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1976, Thái Lan và Việt Nam đã vượt qua những khác biệt của lịch sử thời Chiến tranh Lạnh để trở thành đối tác gắn bó.

"Chuyến thăm này củng cố trọn vẹn quan hệ Thái Lan - Việt Nam trong thế kỷ 21", ông nhận định.

Trên cơ sở đó, ông Thitinan bày tỏ niềm tin cùng nhau, Thái Lan và Việt Nam có thể trở thành trụ cột của ASEAN, góp phần củng cố khối 11 thành viên.

Cùng quan điểm, TS Trần Thanh Huyền (khoa KHXH&NV, Trường đại học Tôn Đức Thắng) nhấn mạnh đây là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của Nhà vua và Hoàng hậu Thái Lan tới Việt Nam từ khi hai nước thiết lập quan hệ.

"50 năm không chỉ là một dấu mốc thời gian, mà cho thấy quan hệ hai nước đã đi từ quá trình xây dựng lòng tin đến một giai đoạn hợp tác ngày càng toàn diện và có chiều sâu", bà Huyền phân tích.

Nhắc lại việc chuyến thăm diễn ra chỉ hơn một năm sau khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện (2025), bà Huyền khẳng định điều này cho thấy việc nâng cấp đang được củng cố bằng tương tác ở cấp cao nhất chứ không dừng ở danh nghĩa.

Trên cơ sở đó, TS Huyền cho rằng chuyến thăm giúp quan hệ Việt Nam - Thái Lan được cảm nhận không chỉ ở cấp chính phủ mà còn gần gũi hơn với công chúng hai nước. 

Theo bà Huyền, đây chính là một hình thức "ngoại giao của sự tin cậy và gần gũi", bổ sung cho ngoại giao chính trị truyền thống.

Từ cạnh tranh đến đồng sáng tạo

Theo GS Thitinan, bên cạnh giá trị biểu tượng cao nhất từ sự hiện diện của Nhà vua, chuyến thăm còn giúp giảm bớt áp lực cạnh tranh kinh tế giữa hai nước.

Học giả Thái Lan thẳng thắn chỉ ra Thái Lan và Việt Nam đang cạnh tranh ở thị trường xuất khẩu, chủ yếu là Mỹ, cũng như trong chuỗi cung ứng và thu hút đầu tư nước ngoài. Theo ông, đây là cơ hội đúng lúc để hai nước tìm kiếm những giải pháp bổ trợ cho nhau trong phát triển kinh tế và giao lưu nhân dân.

TS Trần Thanh Huyền cũng nhận định doanh nghiệp hai nước có thể trở thành "đối tác cộng sinh" trong chuỗi giá trị khu vực, cùng tiếp cận thị trường thứ ba, thay vì nhìn nhau như đối thủ.

Để nâng kim ngạch hai chiều từ khoảng 22,1 tỉ USD năm 2025 lên mục tiêu 50 tỉ USD, theo bà, hai bên cần kết nối sâu hơn về chuỗi cung ứng, logistics, kinh tế số và kinh tế xanh.

Dù vậy, bà Huyền cho rằng ngoại giao nhân dân mới là nền tảng giúp quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện có sức sống lâu dài.

Theo bà, hai nước sở hữu nhiều lợi thế chưa được khai thác hết, từ sự gần gũi về địa lý, Phật giáo, ẩm thực, du lịch đến cộng đồng người Việt đông đảo tại Thái Lan và sự quan tâm ngày càng lớn của giới trẻ với văn hóa của nhau.

Bà đề xuất chuyển từ "giao lưu văn hóa" sang "đồng sáng tạo văn hóa". Thay vì chỉ tổ chức tuần văn hóa hay chương trình biểu diễn, hai bên có thể thúc đẩy các dự án chung giữa thanh niên, trường đại học, điện ảnh và truyền thông số.

"Khi một bộ phim, một dự án của sinh viên hay một sản phẩm du lịch được hai bên cùng tạo ra, hiệu quả kết nối xã hội sẽ sâu hơn nhiều so với các hoạt động giao lưu mang tính sự kiện", bà phân tích.

Bà Huyền cũng nhấn mạnh tại Thái Lan có nhiều "địa chỉ ký ức" liên quan mật thiết đến Việt Nam, như các khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh, khu Vietnam Town ở Nakhon Phanom, các ngôi chùa Việt và cộng đồng Phật giáo An Nam Tông.

"Đây không chỉ là di sản của quá khứ mà có thể được biến thành không gian kể câu chuyện về 50 năm quan hệ Việt Nam - Thái Lan cho thế hệ trẻ", bà khẳng định.

"Đây là cơ hội để Việt Nam và Thái Lan chuyển 50 năm hữu nghị thành một giai đoạn mới của kết nối thực chất - kết nối giữa hai nền kinh tế, giữa các địa phương và quan trọng nhất là giữa người dân hai nước", bà Huyền đúc kết. 

Nhà vua Thái Lan và Hoàng hậu lễ Phật tại chùa Quán Sứ

Hoạt động của Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn và Hoàng hậu cho thấy sự tương đồng văn hóa tín ngưỡng giữa hai nước Việt Nam - Thái Lan.