Sáng 22-3, Ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp 2026 ở Cần Thơ đã diễn ra sôi động với khoảng 15.000 học sinh tham dự, mang theo nhiều băn khoăn chọn ngành, chọn nghề cũng như tuyển sinh đại học - cao đẳng.

Cùng thời gian này, tại Hải Phòng, Ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp 2026 cũng diễn ra tại Trường đại học Hàng hải Việt Nam. Các ngày hội nằm trong khuôn khổ chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp do báo Tuổi Trẻ, Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD-ĐT) phối hợp với các đơn vị tổ chức, với sự đồng hành của Tập đoàn VinGroup.

Cân đối năng lực bản thân và xu hướng phát triển

TS Đặng Thị Ngọc Lan - Phó hiệu trưởng Trường ĐH Cửu Long - nhấn mạnh một lưu ý quan trọng khi chọn ngành là cần xác định rõ định hướng ngay từ đầu thay vì lựa chọn theo cảm tính hoặc suy nghĩ "học tạm rồi chuyển sau". Mỗi ngành thuộc một lĩnh vực khác nhau với điều kiện xét tuyển và chương trình đào tạo riêng, vì vậy việc chuyển đổi sau khi đã trúng tuyển là không dễ.

Từ câu hỏi của thí sinh, bà Lan lấy ví dụ cụ thể về ngành kỹ thuật xét nghiệm y học và tâm lý học. Đây là hai hướng đi hoàn toàn khác nhau, nếu học sinh quan tâm đến yếu tố con người, mong muốn hỗ trợ, tư vấn và đồng hành cùng bệnh nhân có thể cân nhắc các ngành như tâm lý học, công tác xã hội hoặc xã hội học. 

Ngược lại, nếu yêu thích công việc mang tính kỹ thuật, chính xác, hỗ trợ trực tiếp cho chẩn đoán y khoa thì kỹ thuật xét nghiệm y học sẽ là lựa chọn phù hợp.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Thắng - trưởng phòng đào tạo Trường đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM), một lưu ý quan trọng khi chọn ngành là thí sinh cần hình dung được công việc mình sẽ làm trong tương lai. 

Chẳng hạn với ngành kiến trúc, nếu ngay từ đầu người học không thể tưởng tượng mình sẽ thiết kế một ngôi nhà, một công trình hay không gian sống ra sao, thì rất khó để theo đuổi ngành này lâu dài.

Ông cũng cho rằng nếu chưa tự tin về năng lực vẽ hay tư duy không gian, thí sinh có thể lựa chọn các ngành gần như quản lý xây dựng hoặc kinh tế xây dựng. Đây vẫn là những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến công trình nhưng phù hợp hơn với những người không thiên về sáng tạo thiết kế, qua đó giúp người học vẫn theo đuổi được đam mê theo cách thực tế hơn.

Trả lời băn khoăn của thí sinh về việc chưa xác định được ngành học và nghề nghiệp tương lai, ThS Lê Văn Hiển - phó trưởng phòng phụ trách Phòng đào tạo Trường đại học Luật TP.HCM - chia sẻ đây là tâm lý rất phổ biến ở học sinh lớp 12. 

Theo ông, trong bối cảnh nhiều ngành nghề thay đổi nhanh chóng, nếu chưa rõ định hướng không phải là bất lợi, quan trọng là người học cần từng bước tìm hiểu, lựa chọn lĩnh vực phù hợp với năng lực và xu hướng phát triển.

Tuy nhiên ông cho rằng dù lựa chọn ngành nào, yếu tố quyết định vẫn nằm ở sự nghiêm túc trong học tập và rèn luyện. Khi đã chọn một hướng đi, người học cần tập trung xây dựng kiến thức chuyên môn, kỹ năng và ngoại ngữ để tạo lợi thế cạnh tranh.

Nỗi lo "ngưỡng điểm"

Tại Hải Phòng, một số phụ huynh và học sinh lo lắng khi quy định tuyển sinh năm nay có yêu cầu chung về nguồn tuyển đối với thí sinh sử dụng phương thức xét tuyển học bạ kết hợp với các chứng chỉ. 

TS Nguyễn Mạnh Hùng, Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD-ĐT), giải thích quy định về ngưỡng điểm 15 nhằm đảm bảo chất lượng tuyển sinh, đảm bảo tính khách quan, thực chất khi áp dụng phương thức xét tuyển dựa trên kết quả học tập của học sinh.

Các chuyên gia cũng lưu ý ngoài quy định chung của bộ, một số cơ sở đại học cũng quy định ngưỡng điểm của các tổ hợp môn thi tốt nghiệp với các trường hợp xét tuyển bằng học bạ. Ví dụ theo PGS.TS Vũ Thị Hiền - Phó hiệu trưởng Trường đại học Ngoại thương, trường này quy định ngưỡng điểm thi tốt nghiệp phải đạt 24 điểm trở lên mới đủ điều kiện để tham gia xét tuyển các phương thức kết hợp học bạ, chứng chỉ...

Nhiều học sinh và phụ huynh Hải Phòng cũng bày tỏ nỗi lo trí tuệ nhân tạo (AI) đang chiếm chỗ ở nhiều ngành nghề. TS Lưu Hữu Đức - trưởng ban quản lý đào tạo Học viện Tài chính - chia sẻ cánh cửa này đóng lại thì cánh cửa khác mở ra. 

Thầy Đức bật mí hiện tại trong lĩnh vực kinh tế có nhiều ngành mới được mở thêm đang có nhu cầu nhân lực lớn, lại là những ngành cần yếu tố con người như tư vấn tài chính cá nhân, quản lý rủi ro trong ngân hàng.

Theo thầy Đức, hầu hết các trường đại học khối kinh tế đã bắt nhịp, đang có nhiều điều chỉnh chương trình đào tạo, mở ngành mới mang tính liên ngành để cập nhật xu hướng công nghệ vừa đáp ứng nhu cầu xã hội như: khoa học dữ liệu, AI trong tài chính, kinh tế số, tài chính số, kế toán dữ liệu...

Ở khối nhân văn, đặc biệt là ngành báo chí - truyền thông vốn là ngành hot trong nhiều năm nhưng hiện là các ngành đang bị "đe dọa" bởi AI và có những xáo trộn do chủ trương tinh giản, sáp nhập hiện nay, nỗi lo này được nhiều phụ huynh có mặt tại ngày hội đặt ra.

"Liệu có nên chọn truyền thông nữa không?" - trả lời câu hỏi này, PGS.TS Đặng Hồng Sơn - Phó hiệu trưởng Trường đại học Khoa học xã hội & Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) - chia sẻ nhu cầu nhân lực ngành truyền thông rất đa dạng. Không chỉ truyền thông chính sách, thời sự chính trị mà còn có nhiều "nhánh" như truyền thông doanh nghiệp, thương hiệu, cá nhân. 

Thầy Sơn cũng cho rằng ngành truyền thông là một trong những ngành có tác động bởi AI. Nhưng với những người có khả năng khai thác AI cho công việc thì đây lại là lợi thế không phải mối đe dọa. Chỉ những ai né tránh, không biết cách khai thác mới bị AI lấn át.

PGS.TS Đặng Hồng Sơn và PGS.TS Nguyễn Thị Như Huế - Phó trưởng ban quản lý đào tạo và bồi dưỡng Học viện Báo chí và tuyên truyền - đều cho biết từ năm 2026 Học viện Báo chí và tuyên truyền mở thêm ngành tuyền thông sáng tạo quảng cáo và có thể trong thời gian tới sẽ mở thêm các "nhánh" mới khác sát với nhu cầu nhân lực trong bối cảnh hiện nay hơn. Đây là hướng mới mà theo các chuyên gia, những bạn trẻ thích "truyền thông" có thể viết tiếp ước mơ của mình.

Lời giải ngay tại gian tư vấn

Bạn Trần Kiều Diễm - học sinh lớp 12 Trường THCS-THPT Hiếu Nhơn (xã Hiếu Nhơn, Vĩnh Long) - đến ngày hội ở Cần Thơ với ước mơ mở phòng khám cho thú cưng trong tương lai.

Tại gian tư vấn của Trường đại học Nguyễn Tất Thành, Diễm được định hướng theo nhóm ngành thú y với thời gian đào tạo khoảng 4,5 năm. Qua trao đổi, bạn hiểu rõ hơn về công việc sau khi tốt nghiệp, từ chăm sóc, điều trị vật nuôi đến khả năng tự mở cơ sở kinh doanh.

Trong khi đó, ở gian tư vấn của Trường đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM), bạn Cao Tuyết Minh - học sinh lớp 12 Trường THPT Lưu Hữu Phước (phường Ô Môn, TP Cần Thơ) - tìm hiểu về ngành kỹ thuật hạt nhân, một lĩnh vực còn khá mới với nhiều học sinh. Minh quan tâm đến chương trình đào tạo, mức độ phù hợp và cơ hội việc làm sau này.

Qua phần tư vấn, Tuyết Minh nói đã hiểu đây là ngành học theo hướng liên ngành, thiên về kỹ thuật, có thể làm việc trong các lĩnh vực công nghệ cao. Nhận thấy bản thân có nền tảng tốt ở vật lý, hóa học, Minh thêm tự tin với lựa chọn của mình, đồng thời xác định cần đầu tư nghiêm túc cho ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, để theo kịp chương trình học vốn sử dụng nhiều tài liệu quốc tế.

Tại gian tư vấn của Đại học Cần Thơ, bạn Huỳnh Thảo Duy - học sinh lớp 12 Trường THPT Tầm Vu (xã Thạnh Xuân, TP Cần Thơ) - băn khoăn học ngành luật ra trường có dễ tìm việc đúng chuyên môn hay không?

Sau khi được các giảng viên nhà trường tư vấn, Duy nói đã hình dung cụ thể hơn về con đường nghề nghiệp phía trước, từ thư ký tòa án, kiểm sát viên, công chứng viên đến luật sư tại các công ty. Duy được thầy cô dặn dò cần siêng năng học tập cũng như rèn kỹ năng mềm như làm việc nhóm, tư duy phản biện để làm hành trang khi tốt nghiệp.

Không chỉ nghe tư vấn, nhiều học sinh còn trực tiếp trải nghiệm ngành nghề tại gian tư vấn của các trường.

Tại "Không gian sáng chế 0 đồng" của Trường Bách khoa (Đại học Cần Thơ), các em được thử sức với mạch điện, robot, hệ thống điều khiển… dưới sự hướng dẫn của giảng viên, qua đó hiểu rõ hơn về đặc thù các ngành kỹ thuật.

Theo thạc sĩ Huỳnh Thế Hiển - giảng viên khoa tự động hóa, mô hình này giúp sinh viên "học đi đôi với hành", rèn luyện kỹ năng thực tế để sẵn sàng làm việc sau khi tốt nghiệp.

Còn tại gian tư vấn của Trường đại học Đồng Tháp, Bùi Kim Anh - học sinh Trường THPT Bình Minh (Vĩnh Long) - cho biết em cùng các bạn trong lớp đến tham dự ngày hội và nhận được nhiều thông tin hữu ích, được giải đáp những băn khoăn trước kỳ chọn ngành.

"Em quan tâm đến ngành sư phạm tiếng Anh và dự định đăng ký nguyện vọng 1 vào Đại học Cần Thơ, nguyện vọng 2 là Trường đại học Đồng Tháp. Trong lớp em, khoảng 4-5 bạn cũng muốn theo sư phạm", Kim Anh chia sẻ.

Ông Cao Dao Thép - Phó hiệu trưởng Trường đại học Đồng Tháp - cho biết nhiều học sinh tìm hiểu về sư phạm nhờ các chính sách hỗ trợ người học ngày càng tốt hơn cùng cơ hội việc làm ổn định sau khi ra trường.

Bên cạnh đó các ngành kỹ thuật, công nghệ cũng thu hút mạnh. PGS.TS Nguyễn Hùng - Phó viện trưởng Viện kỹ thuật Trường đại học Công nghệ TP.HCM - cho hay học sinh đặc biệt quan tâm đến các lĩnh vực ứng dụng AI, IoT như kỹ thuật điện, ô tô thông minh, tự động hóa.

"Các em rất hứng thú với những ngành có thể ứng dụng công nghệ mới vào thực tiễn", ông Hùng nói.

Tư vấn tuyển sinh hướng nghiệp tại Hải Phòng: Xếp nguyện vọng ra sao, điều kiện vào trường quân đội?

Hàng ngàn học sinh tìm đến Ngày hội tư vấn tuyển sinh tại Hải Phòng để được tư vấn chọn ngành, chọn trường, cơ hội học bổng...