Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nóng, đe dọa đẩy thế giới vào một cuộc khủng hoảng năng lượng và lương thực nghiêm trọng.

Ngày 20-5, bên lề lễ tốt nghiệp Học viện Lực lượng Cảnh sát biển Mỹ, ông Trump khẳng định các cuộc đàm phán với Iran đang ở "giai đoạn cuối" - hoặc hai bên đạt thỏa thuận, hoặc Mỹ buộc phải thực hiện "một số việc hơi khó chịu". 

Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh Pakistan đang nỗ lực làm trung gian, còn Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vẫn liên tục phát đi những cảnh báo cứng rắn.

Vẫn đe dọa nhau không ngừng

Phát biểu với các phóng viên tại căn cứ không quân liên hợp Andrews, ông Trump mô tả tình hình "đang ở sát ranh giới", đồng thời khẳng định nếu không nhận được "những câu trả lời tốt 100%", mọi chuyện "sẽ diễn ra rất nhanh". Ông cũng nói thêm: "Nó có thể diễn ra rất nhanh, hoặc vài ngày, có thể là vài ngày - nhưng nó có thể diễn ra rất nhanh".

Theo truyền thông Mỹ, Pakistan đang giúp hai bên soạn thảo một thư bày tỏ ý định, xác định các điểm cần thảo luận cho vòng đàm phán mới tại Islamabad, nếu Iran sẵn sàng thảo luận về việc từ bỏ tham vọng hạt nhân và mở trở lại eo biển Hormuz.

Đài Al Jazeera ngày 20-5 đưa tin một thỏa thuận có thể đạt được trong vòng "vài giờ tới", và Thống chế Pakistan Asim Munir có thể đến Iran để trực tiếp thúc đẩy Tehran tiến đến một thỏa thuận. Tuy nhiên, đài này cũng nhận định bất kỳ thỏa thuận nào cũng chỉ dừng ở mức chấm dứt xung đột trực tiếp hiện tại, thay vì mang tính toàn diện với những vấn đề phức tạp còn tồn đọng.

Ở chiều ngược lại, IRGC cảnh báo nếu "hành vi xâm lược chống Iran lặp lại", họ sẽ giáng đòn "ở những nơi mà các người thậm chí không thể tưởng tượng được" - tức là mở rộng chiến tranh ra ngoài phạm vi Trung Đông.

Mối đe dọa này không thể xem nhẹ: một cuộc điều tra hình sự được công bố tại Mỹ tuần trước cáo buộc một chỉ huy cấp cao của Kataib Hezbollah - lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn ở Iraq - đã lên kế hoạch tấn công tại Mỹ, châu Âu và Canada từ khi chiến tranh bắt đầu, theo báo The New York Times.

Hai bên hiện vẫn cách xa nhau về lập trường. Ông Trump đòi Iran cam kết từ bỏ vũ khí hạt nhân bằng văn bản, nhưng Tehran kiên quyết bác bỏ, khẳng định chương trình hạt nhân của họ là vì mục đích hòa bình, đồng thời yêu cầu Mỹ trước tiên chấm dứt phong tỏa và ngừng mọi hành động gây hấn.

Hormuz bao giờ có giải pháp?

Eo biển Hormuz tiếp tục là mấu chốt của bế tắc. Iran coi đây là vùng lãnh hải của mình và muốn thu phí lưu thông tàu thương mại, trong khi Mỹ duy trì phong tỏa các cảng Iran - đòn bẩy gây sức ép mà Washington xem là lợi thế chiến lược then chốt với Tehran hiện nay.

Ngày 20-5, IRGC tuyên bố đã điều phối cho 26 tàu thuyền đi qua Hormuz "trong 24 giờ qua", nhấn mạnh rằng mọi lưu thông qua eo biển này đều phải có sự cho phép của Hải quân IRGC, theo Hãng thông tấn nhà nước Iran ISNA.

Cùng ngày, Cơ quan Eo biển Vịnh Ba Tư của Iran (PGSA) công bố trên mạng xã hội X một bản đồ mới xác định vùng kiểm soát, trải dài từ Kuh-e Mubarak ở Iran đến phía nam Fujairah thuộc UAE ở lối vào phía Đông, và từ mũi đảo Qeshm đến Umm al-Quwain ở lối vào phía Tây.

Tình trạng tắc nghẽn kéo dài đang gây áp lực nặng nề lên các thị trường năng lượng toàn cầu. Ngày 20-5, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) cảnh báo các hành động phong tỏa có thể kích hoạt khủng hoảng giá lương thực toàn cầu trong vòng 6 - 12 tháng tới. 

FAO gọi đây là "khởi đầu của một cú sốc hệ thống với nông lương" và diễn ra theo chuỗi: năng lượng - phân bón - hạt giống - năng suất thấp hơn - giá hàng hóa tăng - lạm phát lương thực.

Trung Đông sáng 20-5: Mỹ - Iran tiếp tục đấu khẩu, liên tục thay đổi mục tiêu trong đàm phán

Ông Trump cảnh báo Mỹ sẽ tấn công trong những ngày tới nếu Iran không đạt được thỏa thuận, trong khi Tehran tuyên bố sẽ đáp trả nếu bị nhắm đến.