Giá phân bón tăng mạnh

Theo Hãng tin AFP ngày 10-3, chiến sự của Mỹ - Israel vào Iran không chỉ khiến giá dầu tăng, thị trường tài chính lao đao mà còn khiến giá phân bón tăng vọt, khiến nông dân Mỹ càng thêm đau đầu giữa bối cảnh giá hạt giống, thuốc trừ sâu và lãi suất vay vốn đều tăng cao nhưng giá nông sản lại chạm đáy nhiều năm.

Căng thẳng tại Trung Đông đã làm gián đoạn tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz - nơi trung chuyển khoảng 33% lượng phân bón toàn cầu.

Hoạt động hàng hải tại khu vực này gần như tê liệt kể từ khi chiến sự bùng nổ cuối tháng 2, khiến nguồn cung phân bón bị thắt chặt và giá cả tăng nhanh.

Bà Veronica Nigh, kinh tế trưởng của Viện Phân bón, cho biết khoảng 35% lượng phân bón sử dụng tại Mỹ là hàng nhập khẩu, trong đó có các sản phẩm chứa phốt pho và nitơ từ Trung Đông.

Thậm chí, giá urê - một loại phân bón nitơ quan trọng - đã tăng gần 30% mỗi tấn trong khoảng thời gian từ tuần 27-2 đến tuần 6-3.

Chủ tịch Liên đoàn Nông trại Mỹ Zippy Duvall cảnh báo nếu việc vận chuyển các đầu vào nông nghiệp thiết yếu như urê, amoniac, nitơ, phốt phát và các sản phẩm chứa lưu huỳnh không được ưu tiên, Mỹ có nguy cơ thiếu hụt sản lượng cây trồng.

Trong thư gửi Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông cũng cảnh báo cú sốc sản xuất như vậy có thể làm gia tăng lạm phát trên toàn bộ nền kinh tế nước Mỹ.

"Cơn ác mộng" của nông dân

Ông Jim Martin, nông dân bang Illinois trồng đậu tương và ngô, cho biết chi phí phân bón hiện là "cơn ác mộng của tất cả mọi người". Dù đã kịp mua đủ lượng phân bón cho mùa gieo trồng năm nay, ông nói chi phí vẫn "cao nhất trong nhiều năm qua".

Theo bà Jacquie Holland, chuyên gia kinh tế của Hiệp hội Đậu tương Mỹ, nhiều nông dân thường mua phần lớn phân bón từ sớm, nhưng năm nay giá quá cao khiến nhiều người chờ đến sát mùa vụ mới đặt mua, khiến họ phải chịu mức giá còn cao hơn.

Đặc biệt vấn đề phân bón diễn ra trong bối cảnh nông dân Mỹ còn đang đau đồi đối phó với các áp lực chi phí khác. Ông Aaron Lehman, nông dân bang Iowa, cho biết chi phí thuốc trừ sâu, hạt giống và chăm sóc y tế đều tăng, trong khi giá nông sản lại chạm đáy.

"Nông dân đang chịu áp lực kinh tế rất lớn", ông nói, đồng thời cho biết số vụ phá sản trang trại và số tiền vay của nông dân đều đang tăng.

Mặc dù hồi cuối năm 2025, Tổng thống Trump đã công bố gói hỗ trợ một lần trị giá 12 tỉ USD nhằm giúp nông dân đối phó với giá nông sản thấp và bất ổn thương mại, nhưng theo ông Lehman, khoản hỗ trợ này vẫn "không đủ" để bù đắp áp lực hiện nay.

Các chuyên gia cho rằng khoảng 50% sản lượng nông nghiệp phụ thuộc vào việc sử dụng phân bón. Nếu nông dân cắt giảm sử dụng vì giá tăng cao, sản lượng có thể giảm, kéo theo thu nhập của nông dân giảm theo.

Một số nông dân cũng đang cân nhắc thay đổi cơ cấu cây trồng. Ông Martin cho biết kế hoạch sản xuất năm nay đã được chuẩn bị, nhưng có thể sẽ tăng diện tích trồng đậu tương - loại cây cần ít phân bón hơn so với ngô.

Bên cạnh đó, giá nông sản hiện cũng đang ở mức thấp nhất trong nhiều năm, khiến nhiều nông dân rơi vào tình thế khó khăn kép khi vừa phải đối mặt với chi phí đầu vào tăng cao, vừa chịu giá bán thấp.

Giá dầu tăng theo căng thẳng Mỹ - Iran

Căng thẳng giữa Iran và Mỹ đe dọa sự hanh thông của tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng, giá dầu thế giới nhờ vậy được đà tăng theo.