Hội thảo do Đại học Văn hóa TP.HCM và Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam (Đại học Fulbright Việt Nam) phối hợp tổ chức, trong đó tinh thần Chi bằng học của cụ Phan Châu Trinh đã được nhìn nhận ở nhiều góc độ.

Chi bằng học của cụ Phan Châu Trinh khai dân trí để giữ vững độc lập

Tiến sĩ Nguyễn Nam đến từ Đại học Fullbright Việt Nam nhấn mạnh hội thảo không chỉ là hoạt động tưởng niệm một danh nhân lịch sử, mà còn là dịp để chúng ta cùng nhau tái tiếp cận, tái diễn giải và đối thoại học thuật về một hệ tư tưởng có giá trị bền vững - tư tưởng khai minh gắn với giáo dục và sự phát triển của quốc gia.

Khác với nhiều xu hướng cứu nước đương thời, Phan Châu Trinh nhấn mạnh vai trò của tri thức, của giáo dục và của việc nâng cao dân trí như một con đường căn bản, lâu dài và bền vững. 

"Tinh thần Chi bằng học vì vậy không chỉ là một khẩu hiệu khuyến học, mà là một triết lý phát triển, một phương pháp hành động và một tầm nhìn về tương lai dân tộc" - ông Nam bày tỏ.

Dù là người Nho học nhưng Phan Châu Trinh đã có cái nhìn, tư tưởng hết sức tiến bộ. Phan Châu Trinh cho rằng nguyên nhân sâu xa của mất độc lập là do dân trí nước ta mờ tối "ù ù cạc cạc" dẫn đến dân khí yếu hèn.

Mà sở dĩ thực trạng dân trí, dân khí như vậy là do cái học Nho giáo ở nước ta vốn đã sai lối, bị nô lệ theo khuôn mẫu Nho giáo chuyên chế khiến cho người học bị bó buộc tư tưởng, sinh ra cái tính phục tùng, nô lệ và mất đi nền đạo đức luân lý vững vàng, là lý do dẫn đến mất nước.

Khuyến khích sự học là cách để người dân mở mang tri thức, tiếp cận những nền văn minh mới, có nhìn nhận sâu sắc về mọi vấn đề, từ đó ý thức cao về độc lập tự chủ. Chi bằng học là khai dân trí, là nhiệm vụ lớn nhằm mở mang trí tuệ cho dân bằng nhiều biện pháp.

Trong đó, xây dựng một nền giáo dục mới hay đổi mới sự học được xem là biện pháp chủ yếu, có tính căn cơ để tự cường dân tộc.

Chi bằng học luôn đúng ở mọi thời đại

Không chỉ nêu cao Chi bằng học ở giai đoạn đất nước nhiều biến động, tinh thần Chi bằng học của cụ Phan Châu Trinh còn cho thấy sự tiến bộ mà dường như ở thời đại nào cũng luôn đúng.

PGS.TS Ngô Văn Minh phát biểu Phan Châu Trinh đã chỉ ra giáo dục là con đường nhanh nhất để giành độc lập, giữ vững nền độc lập và làm cho nền độc lập có ý nghĩa, là con đường nhanh nhất để sánh kịp các nước văn minh, được các dân tộc trên thế giới nể trọng.

"Tư tưởng giáo dục Chi bằng học của Phan Châu Trinh có ý nghĩa thiết thực trong việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo hiện nay. Đó là phải thực dạy, thực học, thực nghiệp, thực tài và tiên tiến" - ông Minh nói.

Những giá trị thực đó sẽ đem đến cho đất nước những tài năng thực thụ, có cái nhìn sâu sắc, biết phản biện, biết lật mở những vấn đề và tiếp cận nhanh chóng thời đại.

Tư tưởng của cụ Phan Châu Trinh vì thế trải qua hơn trăm năm vẫn là kim chỉ nam, vẫn là những giá trị hết sức tiến bộ để người đời sau nghiên cứu, nhìn nhận và ứng dụng hợp lý vào đời sống hôm nay.

Tiếp nối ngọn đèn khai minh của Phan Châu Trinh

Hôm nay 24-3, tròn một thế kỷ sau ngày mất (24-3-1926), chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh vẫn được nhắc đến với những tư tưởng tiếp tục soi sáng hiện tại - từ giáo dục, kinh tế, văn hóa xã hội đến cách con người làm chủ chính mình trong thời đại mới.