Canada có thể trở thành 'thành viên liên kết' đầu tiên của EU?

Theo Hãng tin Reuters ngày 30-10, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen tiếp tục thúc đẩy ý tưởng đưa Canada trở thành "thành viên liên kết" đầu tiên của Liên minh châu Âu (EU) tại hội nghị thượng đỉnh với Ottawa ở Montreal, bất chấp sự phản đối trước đó của Đức và một số nước thành viên.

Đề xuất bị phản đối từ trước

Phát biểu trước thềm hội nghị ngày 29-10, bà Ursula von der Leyen khẳng định EU và Canada vẫn đang thảo luận về khả năng đưa Canada trở thành "thành viên liên kết" đầu tiên của khối.

"Ý tưởng của chúng tôi rất đơn giản: thiết lập quan hệ liên kết mà không cần gia nhập EU. Chúng ta có thể xây dựng một mối quan hệ đối tác gần với tư cách thành viên hơn bất kỳ mô hình nào từng có trước đây", bà von der Leyen nhấn mạnh. "Cả hai bên đều muốn thúc đẩy mối quan hệ lên mức cao nhất có thể".

Theo bà, hai bên có thể tăng cường hợp tác trên nhiều lĩnh vực, từ trí tuệ nhân tạo (AI), khí hậu đến năng lượng và an ninh.

Bà von der Leyen lần đầu đưa ra đề xuất này vào khoảng sáu tuần trước, nhưng vấp phải sự phản đối của Đức và một số nước EU do khái niệm "thành viên liên kết" hiện không tồn tại trong các hiệp ước của khối và chưa có cơ sở pháp lý rõ ràng.

Đáng chú ý, chính Đức từng đề xuất thuật ngữ này cho Ukraine, nhằm đưa Kiev xích lại gần EU trước khi chính thức gia nhập.

Dù vậy, theo tuyên bố chung dự kiến được công bố vào ngày 30-10 mà Reuters tiếp cận, các nhà lãnh đạo Canada và EU đã loại bỏ đề xuất trao tư cách "thành viên liên kết" cho Canada khỏi văn kiện này.

Thay vào đó, hai bên hướng tới xây dựng một "mối quan hệ liên kết ngày càng chặt chẽ", đồng thời đề cập đến sáng kiến "Liên minh vì tương lai".

Thủ tướng Đức Friedrich Merz cũng nhấn mạnh hướng hợp tác này khi tuyên bố tại hội nghị ngày 29-10 rằng EU và Canada đang thiết lập một "Liên minh vì tương lai".

Trong khi đó, phát biểu sau đó tại hội nghị, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa ủng hộ tham vọng của bà von der Leyen, gọi đây là một ý tưởng "táo bạo".

Canada: Tên gọi gì không quan trọng

Bất chấp những bất đồng về tên gọi, Thủ tướng Canada Mark Carney khẳng định điều quan trọng nhất là nội dung hợp tác thực chất giữa hai bên.

"Liên minh mới này không phải là một hoạt động quảng bá hình ảnh. Tên gọi không quan trọng", ông Carney nói với các phóng viên ngày 29-10.

Theo một quan chức EU, đề xuất "thành viên liên kết" chỉ dành riêng cho Canada, với nội dung dự kiến bao gồm phối hợp chính sách về khí hậu và AI, cho phép Canada tham gia một số chương trình của EU và thiết lập khuôn khổ quản trị ổn định.

Trong khi đó, sáng kiến "Liên minh vì tương lai" có thể mở rộng cho các đối tác đáng tin cậy khác, tập trung phối hợp các biện pháp bảo đảm an ninh kinh tế, bao gồm chính sách thuế quan.

Tuyên bố chung dự kiến công bố ngày 30-10 cũng đề xuất nghiên cứu tính khả thi của việc xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Canada sang châu Âu, xây dựng các tuyến cáp ngầm xuyên Đại Tây Dương và tăng cường hợp tác chuỗi cung ứng.

Hai bên sẽ tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ quan hệ mới cho đến hội nghị thượng đỉnh tiếp theo vào năm 2027.

Bà von der Leyen cũng kêu gọi tăng cường hợp tác an ninh Bắc Cực, cảnh báo việc Nga mở rộng hiện diện quân sự tại khu vực đang tác động trực tiếp đến lợi ích an ninh của cả EU và Canada.

Ông Trump dọa áp thuế nặng EU vì muốn kết nạp Canada là thành viên liên kết

Ngày 16-9, Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ cắt đứt quan hệ thương mại với Liên minh châu Âu (EU) nếu khối này kết nạp Canada là quốc gia thành viên liên kết đầu tiên.