Trong các cuộc mít tinh chính trị, biểu tình hay tuần hành, quy mô đám đông luôn là yếu tố được chú ý đặc biệt do là thước đo gián tiếp cho thấy tác động rộng lớn của cuộc tụ tập.

Chính vì vậy gần như luôn có những tranh cãi xoay quanh số người tham gia, nhất là khi số liệu do ban tổ chức đưa ra thường cao hơn đáng kể so với ước tính của cảnh sát.

Theo tổ chức kiểm chứng Full Fact ngày 15-1, ban tổ chức thường bị cho là có động cơ để thổi phồng số liệu, trong khi cảnh sát bị cáo buộc cố tình đếm ít đi.

Chẳng hạn, trong cuộc tuần hành ủng hộ Palestine tại thủ đô London, Anh vào tháng 11-2023, ban tổ chức tuyên bố có tới 800.000 người tham dự, còn cảnh sát ước tính khoảng 300.000 người.

Theo các chuyên gia, việc đếm chính xác số người tại một sự kiện không bán vé gần như là bất khả thi. Có một số kỹ thuật giúp ước tính quy mô đám đông, song không có kỹ thuật nào là hoàn hảo.

Khoa học đằng sau việc ước tính đám đông

Những phương pháp đếm đám đông hiện đại xuất hiện từ những năm 1960, trong đó có công trình của ông Herbert Jacobs, giáo sư báo chí tại Đại học California, Berkeley, Mỹ.

Phương pháp của ông Jacobs là chia khu vực biểu tình thành từng ô vuông, đếm số người trong một số ô vuông mẫu để lấy trung bình, sau đó nhân với tổng số ô vuông để ước lượng quy mô đám đông.

Phương pháp này còn tính đến mật độ: đám đông thưa thớt có khoảng một người/m², đám đông dày đặc có hai người/m² và khu vực chen chúc cao có thể đạt bốn người/m².

Công nghệ hiện nay như máy bay không người lái, ảnh vệ tinh hay các công cụ như Google Earth giúp việc tính toán chính xác hơn nhưng nguyên lý cơ bản vẫn không thay đổi.

Ngoài ra còn có các cách khác như phân tích dữ liệu từ trạm thu phát sóng di động hoặc phần mềm đếm số lượng người trong các ảnh chụp đám đông. Gần đây, một số công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) được cho là có thể ước tính với sai số khoảng 10 - 15%.

Tuy nhiên độ chính xác của các phương pháp này vẫn phụ thuộc rất lớn vào dữ liệu đầu vào và góc quay.

Con số "hàng triệu" thường không đáng tin

Tranh cãi vào tháng 9-2025 về cuộc tuần hành "Unite the Kingdom" tại London là ví dụ điển hình. Ban tổ chức khẳng định có tới ba triệu người tham gia.

Video quay từ trên không cho thấy đám đông chật kín đường phố và trải dài khuất tầm mắt, khiến nhiều người tin vào con số ba triệu này.

Tuy nhiên Full Fact cho biết các phép tính dựa trên chiều rộng và chiều dài thực tế của tuyến đường cho thấy để chứa ba triệu người với mật độ cao, đám đông sẽ phải kéo dài 100km, một điều không thể xảy ra.

Thậm chí con số 300.000 người cũng đã là mức tối đa rất khó đạt được, bởi khi đó mật độ đã lên đến 10,7 người/m². Ước tính quy mô thực tế của sự kiện trên là vào khoảng 60.000 - 90.000 người, theo Full Fact.

Theo khoa học, hiện tượng ảo giác thị giác từ góc quay xa và ảnh chụp trên cao thường khiến đám đông trông "đông hơn thực tế".

Dù các ước tính có thể khác nhau, việc hiểu rõ giới hạn vật lý của không gian và mật độ giúp loại bỏ những tuyên bố phi thực tế.

Trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh trên mạng xã hội, đây là công cụ quan trọng để công chúng phân biệt giữa ấn tượng hình ảnh và con số có cơ sở khoa học.

Rộ tin đồn Mỹ dùng vũ khí âm thanh 'có sức tàn phá khủng khiếp' trong chiến dịch tại Venezuela

Tin đồn lan truyền tuyên bố trong chiến dịch tập kích và bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, quân đội Mỹ đã triển khai vũ khí âm thanh "có sức tàn phá khủng khiếp" để vô hiệu hóa lực lượng Venezuela.