Lần đầu có hành lang pháp lý cho tài nguyên giáo dục mở

Từ ngày 1-9, các trường đại học sẽ có thêm hành lang pháp lý để khai thác và sử dụng tài nguyên giáo dục mở khi thông tư số 61 của Bộ Giáo dục và Đào tạo có hiệu lực.

Bộ cho biết đây là lần đầu tiên Việt Nam có quy định thống nhất về khai thác, sử dụng tài nguyên giáo dục mở trong giáo dục đại học. Thông tư hướng đến xây dựng hệ sinh thái học liệu số, tăng cường kết nối, chia sẻ giữa các cơ sở đào tạo và mở rộng khả năng tiếp cận tri thức cho người học trên phạm vi cả nước.

Theo thông tư, các học liệu, giáo trình, bài giảng, khóa học trực tuyến và sản phẩm học thuật được đầu tư chủ yếu từ ngân sách nhà nước sẽ ưu tiên công bố theo giấy phép mở, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác hoặc thuộc phạm vi hạn chế công bố.

Quy định này được kỳ vọng mở rộng cơ hội tiếp cận kho học liệu công, thúc đẩy chia sẻ và khai thác hiệu quả nguồn tri thức phục vụ đào tạo và nghiên cứu.

Thông tư quy định tài nguyên giáo dục mở chỉ được đưa vào sử dụng khi bảo đảm chất lượng, có giấy phép mở phù hợp và đáp ứng yêu cầu chia sẻ trên môi trường số. Các trường đại học cũng phải thiết lập cơ chế thẩm định, cập nhật và kiểm soát chất lượng học liệu trước khi đưa vào khai thác.

Chia sẻ tri thức phải đi cùng liêm chính khoa học

Đặc biệt, bộ nhấn mạnh trách nhiệm của người sử dụng tài nguyên giáo dục mở. Dù được quyền truy cập, sử dụng, chỉnh sửa hay chia sẻ theo điều kiện của giấy phép mở, người dùng vẫn phải tuân thủ các quy định về quyền tác giả, sở hữu trí tuệ, trích dẫn nguồn, bảo vệ dữ liệu cá nhân, liêm chính học thuật và các quy định pháp luật có liên quan.

Đây được xem là nguyên tắc cốt lõi để ngăn chặn tình trạng sao chép, sử dụng học liệu thiếu dẫn nguồn hoặc lợi dụng tài nguyên mở để vi phạm đạo đức nghiên cứu.

Đối với tài nguyên có sử dụng nội dung do AI tạo ra, quy định này yêu cầu bảo đảm tính minh bạch theo quy định của pháp luật hiện hành. Quy định này góp phần xây dựng môi trường học thuật trung thực, nơi người học và nhà nghiên cứu có trách nhiệm công khai việc sử dụng công nghệ, đồng thời bảo đảm tính xác thực của các sản phẩm khoa học.

Các cơ sở đào tạo được phép sử dụng tài nguyên giáo dục mở làm học liệu chính thức hoặc tài liệu tham khảo trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học, đào tạo trực tuyến và công nhận kết quả học tập, chuyển đổi tín chỉ, cấp chứng chỉ và văn bằng theo quy định hiện hành.

Mỗi trường phải phát triển nền tảng tài nguyên giáo dục mở của mình, kết nối với Cổng truy cập tài nguyên giáo dục mở quốc gia và có cơ chế khuyến khích giảng viên, nhà khoa học tham gia xây dựng học liệu mở; xem xét công nhận tài nguyên giáo dục mở là sản phẩm học thuật theo quy định của từng cơ sở đào tạo.

Nghiên cứu sinh có nên sử dụng AI để viết luận án tiến sĩ?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ phổ biến trong nghiên cứu học thuật. Tuy nhiên việc sử dụng AI trong luận án tiến sĩ đặt ra nhiều tranh luận về tính sáng tạo, trách nhiệm học thuật và ranh giới pháp lý.