Đây được xem là một dấu mốc mới trong quan hệ hợp tác Việt Nam - Singapore, đồng thời mở ra giai đoạn phát triển tiếp theo của hệ sinh thái Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP) sau 30 năm hình thành: từ phát triển hạ tầng công nghiệp sang xây dựng hệ sinh thái công nghiệp dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Từ khu công nghiệp sang hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao

Trong ba thập niên qua, VSIP được xem là biểu tượng thành công nhất của hợp tác kinh tế Việt Nam - Singapore. Từ những khu công nghiệp đầu tiên tại Bình Dương, VSIP hiện đã phát triển thành mạng lưới 24 khu công nghiệp trên cả nước, thu hút hàng nghìn doanh nghiệp quốc tế.

Nhưng theo Becamex, bài toán hiện nay không còn chỉ là phát triển hạ tầng hay thu hút vốn đầu tư, mà là làm sao nâng cấp năng lực cạnh tranh của nền công nghiệp Việt Nam trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ.

Điều đó đòi hỏi một mô hình phát triển mới, nơi doanh nghiệp không cạnh tranh bằng lao động giá rẻ mà bằng công nghệ, kỹ năng và khả năng hấp thụ đổi mới sáng tạo.

VAMRC ra đời trong bối cảnh đó.

Đây cũng là lần đầu tiên một viện nghiên cứu ứng dụng chuẩn quốc tế của Singapore hiện diện thực chất trong hệ sinh thái khu công nghiệp tại Việt Nam.

Theo nội dung hợp tác, trung tâm sẽ tập trung vào bốn lĩnh vực trọng tâm gồm chuyển giao công nghệ sản xuất tiên tiến, xây dựng phòng thí nghiệm dùng chung, đào tạo nguồn nhân lực công nghệ cao và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực sản xuất thông minh.

Một trong những điểm đáng chú ý là mô hình "shared lab" - phòng thí nghiệm dùng chung, cho phép doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, tiếp cận thiết bị chuyên dụng và chuyên gia quốc tế mà không phải đầu tư hạ tầng với chi phí lớn.

Mô hình này được kỳ vọng giúp giảm đáng kể rào cản tiếp cận công nghệ của doanh nghiệp trong nước, nhất là trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đang gặp khó khăn khi tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Kỳ vọng trở thành cực tăng trưởng mới

Không chỉ dừng ở một trung tâm nghiên cứu đơn lẻ, VAMRC được định vị là một mắt xích quan trọng trong chiến lược phát triển Đô thị Khoa học công nghệ Bắc TP.HCM - dự án đang được Becamex thúc đẩy như một động lực tăng trưởng mới cho Thành phố Hồ Chí Minh trong nhiều thập niên tới.

Theo định hướng phát triển, đô thị này sẽ tích hợp khu công nghiệp công nghệ cao, trung tâm R&D, đại học, viện nghiên cứu, hệ sinh thái khởi nghiệp và hạ tầng đô thị hiện đại trong cùng một không gian phát triển.

Mô hình này được đánh giá tương đồng với các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thành công ở châu Á như One-North của Singapore hay các cụm công nghệ tại Hàn Quốc và Trung Quốc.

Giới chuyên gia cho rằng trong bối cảnh TP.HCM đang đối mặt với giới hạn tăng trưởng của mô hình cũ dựa vào bất động sản, lao động giá rẻ và gia công sản xuất, việc hình thành một cực tăng trưởng mới dựa trên tri thức và công nghệ sẽ mang ý nghĩa quyết định.

Đặc biệt, sự kiện diễn ra chỉ vài ngày sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 09 về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới, trong đó đặt mục tiêu đến năm 2030, TP.HCM trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của Đông Nam Á.

Theo nghị quyết này, TP.HCM phải chuyển mạnh mô hình tăng trưởng sang nền kinh tế dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; thúc đẩy kinh tế số, kinh tế xanh và hình thành hệ sinh thái liên kết giữa doanh nghiệp - đại học - viện nghiên cứu theo chuẩn quốc tế.

Trong bối cảnh đó, Đô thị Khoa học công nghệ Bắc TP.HCM được xem là một trong những cấu phần chiến lược giúp hiện thực hóa mục tiêu trên.

"Không thể mãi cạnh tranh bằng lao động giá rẻ"

Đại diện Becamex cho biết việc hợp tác với A*STAR ARTC thể hiện cam kết dài hạn trong việc xây dựng nền công nghiệp thế hệ mới cho Việt Nam. Theo doanh nghiệp này, VSIP bước vào giai đoạn phát triển mới với ba trụ cột trọng tâm gồm nguồn nhân lực, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đây cũng là ba yếu tố quyết định để nâng tầm cạnh tranh của công nghiệp Việt Nam trong giai đoạn tới.

"Nền công nghiệp Việt Nam không thể mãi cạnh tranh bằng chi phí lao động thấp. Muốn bước lên nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu, chúng ta phải làm chủ công nghệ, nâng chất lượng nhân lực và tăng khả năng hấp thụ đổi mới sáng tạo", đại diện Becamex nhấn mạnh.

Trong khi đó, A*STAR là cơ quan nghiên cứu và phát triển quốc gia hàng đầu Singapore, nổi tiếng với mô hình kết nối giữa nghiên cứu học thuật và ứng dụng công nghiệp.

Riêng ARTC hiện có hơn 95 đối tác là các tập đoàn công nghiệp toàn cầu, tập trung vào các lĩnh vực như robotics, tự động hóa, sản xuất bền vững và Công nghiệp 4.0.

Việc A*STAR ARTC hiện diện tại Việt Nam được đánh giá sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa lớn cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của TP.HCM và vùng Đông Nam Bộ.

Đồng thời, đây cũng được xem là bước đi cụ thể nhằm xây dựng mô hình liên kết "nhà nước - doanh nghiệp - viện trường" theo chuẩn quốc tế, giúp Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành trung tâm sản xuất công nghệ cao của khu vực.

Có gì tại Đô thị khoa học công nghệ Bắc TP.HCM?

Đề án phát triển Đô thị khoa học công nghệ Bắc TP.HCM được TP.HCM đặt vào vai trò 'cực tăng trưởng mới' dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế tri thức.