Tôi nhớ câu chuyện ngày đầu tiên nhận chủ nhiệm lớp 6, hạnh phúc bắt gặp cỡ 40 gương mặt tươi tắn, rạng rỡ mà tôi nghĩ trong đầu năm học này sẽ rộn ràng niềm vui.

Khi phát phiếu sơ yếu lý lịch học sinh để phụ huynh điền thông tin, tôi ấn tượng với bạn nhỏ tên B.N. biết nói "cảm ơn cô" khi chìa tay nhận tờ giấy nhỏ. Tôi khen con vì là người thứ tư trong lớp nói cảm ơn cô khi nhận phiếu.

1. Lời cảm ơn ấy làm tôi có cảm tình bởi trong tất cả tính tốt cần rèn giũa cho học sinh, tôi thật sự ấn tượng với sự lễ phép. Một lời chào, một tiếng cảm ơn, một câu thưa gửi sẽ là hạt mầm nhen lên bao thiện cảm và kết nối giữ mọi người cùng nhau dễ dàng hơn.

Tôi để ý và có thiện cảm hơn với B.N. một chút khi quan sát con học tập, sửa soạn bài, vở ghi chép cũng như hăng say phát biểu xây dựng bài. Trong đầu, tôi đã dự tính phân công cô học trò này làm lớp phó văn thể mỹ và dùng sự tươi tắn, năng động, ý thức trong học tập, rèn luyện của cô bé để làm gương xây dựng tập thể lớp.

Hai tuần học đầu trôi qua yên ả. Ngày cuối tuần chuẩn bị cho buổi họp phụ huynh, tôi nhận được tin nhắn của một phụ huynh trong lớp. Con trai chị dùng điện thoại của mẹ để đăng nhập vào nhóm TikTok gồm 13 thành viên của lớp, chị mon men vào xem và ngỡ ngàng trước hai cô bé lớp 6 dùng ngôn ngữ cực kỳ phản cảm để mắng nhau.

Phụ huynh chụp màn hình tin nhắn tranh cãi của hai bạn nữ và lắc đầu ngao ngán trước câu từ thô tục mà học sinh ném thẳng vào nhau. Tôi phóng to màn hình, nhìn không chớp mắt khi khuôn mặt của cô bé dùng tiếng lóng thô tục bình luận về làn da của bạn rồi cãi tay đôi với bạn không thể lẫn lộn với ai khác mà chính là B.N.!

2. Sững người trong chốc lát, tôi nhìn từng dòng tin nhắn một lần nữa rồi nhớ đến gương mặt tươi sáng, nụ cười rạng rỡ và lời chào lễ phép của con mỗi ngày. Tôi thật sự thảng thốt khi bắt gặp một gương mặt khác của cô học trò mà mình đã mến, đã đặt lòng tin rất nhiều. Tiếng lóng tục tĩu kia chẳng biết có thốt ra từ khuôn miệng bé xinh kia không nhưng từng từ phản cảm đã tuôn ra trên mỗi đầu ngón tay chạm phím.

Gặp riêng phụ huynh sau buổi họp đầu năm, tôi chuyển tiếp màn hình tin nhắn sang cho người mẹ vẫn đang khắc khoải, nghi ngại trước lời nói của giáo viên chủ nhiệm. Chị cũng không thể tin đứa con gái ngoan ngoãn của mình lại gõ phím thô tục và mắng bạn sa sả như thế. 

Chị kể con thường hay mượn điện thoại của mẹ bảo là cần tra cứu tài liệu, nhắn tin hỏi bài bạn cùng lớp nên cũng không chút nghi ngờ hay kiểm tra gì cả. Cũng bởi chị chưa từng bắt gặp con thốt ra lời khó nghe hay lên giọng nói xấu bạn bè nên chị thấy hụt hẫng và thất vọng hơn bao giờ hết.

Tôi đợi cho cơn bão lòng của người mẹ bớt sóng sánh mới phân tích về "bóng đen" công nghệ số vẫn đang tấn công bọn trẻ một cách âm thầm mà mãnh liệt. Tôi khuyên chị cần bình tĩnh uốn nắn lời ăn tiếng nói của con trên mạng ảo, cần nghiêm khắc song hết sức bao dung, kiên nhẫn đồng hành với con sử dụng thiết bị công nghệ như phương tiện hỗ trợ việc học, kết nối bạn bè. Quan trọng hơn cả là xây dựng "bộ lọc" định hướng cho con biết học cái tốt, tránh điều dở.

3. Những đứa trẻ dán mắt vào màn hình, say sưa cùng thế giới ảo vẫn đang trưng ra trước mắt chúng ta vô số mảnh ghép buồn đến ảm đạm. Nhiều phụ huynh thừa nhận họ bất lực khi muốn kéo con khỏi không gian ảo. 

Hãy nhìn lại cách chúng ta để con trẻ tiếp cận thiết bị công nghệ. Muốn dỗ con ăn nhanh, phụ huynh liền giao cho cái điện thoại lướt hàng loạt video hoạt hình, nhạc nhí nhố. Muốn con không quấy khóc, mẹ cha quăng cho con cái điện thoại chơi game, xem phim...

Thế giới ảo đầy ma mị khiến người lớn chúng ta khó từ bỏ huống hồ là buộc trẻ "cai nghiện". Và rồi khi con bước chân đến trường, vô số bạn nhỏ vẫn lén lút bấm, chạm, trượt và tâm trí đặt trọn vào điện thoại giấu dưới gầm bàn. Giờ đổi tiết hay trống đánh ra chơi là y như rằng mấy mái đầu dấm dúi quanh màn hình di động.

Trẻ vào mạng đâu chỉ tiếp nhận thông tin, thỏa mãn nhu cầu giải trí và thể hiện cảm xúc mà còn học đòi vô số thói hư tật xấu từ không gian ảo. "Luồng khói độc" từ thế giới phẳng vẫn đang đập vào mắt vô số hình ảnh phản cảm, giội thẳng vào tai vô vàn lời khó nghe khiến mảnh đất tâm hồn xanh mướt của trẻ sớm nhuộm màu xám xịt.

Xin đừng chần chừ với quy định hạn chế trẻ dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội. Nếu chúng ta chậm chân trong cuộc chiến giành giật con trẻ với thế giới ảo, hệ lụy sẽ càng khó lường. Nên sẽ còn những đứa trẻ không chỉ mang khuôn mặt thứ hai, thứ ba mà là thứ... n ngày càng nhan nhản!

Những con số biết nói!

Báo cáo năm 2025 của Cục Trẻ em (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội trước đây) cho thấy 89% trẻ em Việt Nam truy cập và sử dụng Internet hằng ngày. Trong đó dành thời lượng trung bình 5-7 tiếng/ngày cho mạng xã hội. Con số thống kê ấy liệu có làm phụ huynh giật mình?

Độ tuổi trung bình trẻ em Việt Nam sở hữu điện thoại di động chỉ còn là 9 tuổi, sớm hơn khoảng 4 năm so với mức trung bình toàn cầu. Chúng ta nên vui hay nghi ngại trước thực trạng trẻ chăm chăm lướt TikTok, say sưa tán gẫu và cày cuốc game online trên mạng mỗi ngày?

Không thể giao trẻ em cho mạng xã hội: Những cái bẫy mua sắm trực tuyến

Từ tài liệu học tập đến điện thoại, nhiều trẻ bị lừa khi mua hàng trên mạng xã hội. Không chỉ thiệt hại tài chính, các vụ lừa đảo trực tuyến còn khiến trẻ xấu hổ, tự trách, mất niềm tin...