Bản Vân Kiều khoác chiếc áo đầy màu sắc, lần đầu đón khách du lịch

Tiếng trẻ em ríu rít và nụ cười thân thiện của người dân đang tạo nên diện mạo mới cho bản Ta Ri 1 (thôn Ván Ri, xã Khe Sanh, Quảng Trị). Người Vân Kiều đang từng bước biến những giá trị văn hóa truyền thống thành sinh kế, mở ra hướng phát triển mới cho bản làng.

Bản Vân Kiều đầy màu sắc bên triền núi

Dọc con đường dẫn vào Ta Ri 1, những ngôi nhà được sơn sửa với gam màu tươi sáng, hàng rào được chỉnh trang, cây xanh và những chậu hoa được chăm chút. Không gian bản làng vốn bình dị giữa núi rừng nay trở nên rực rỡ, sạch sẽ và ngăn nắp hơn.

Sự thay đổi không chỉ nằm ở màu sơn mới mà còn thể hiện trong cách người dân làm quen với việc phục vụ du khách, giữ gìn vệ sinh và giới thiệu nét đẹp văn hóa của cộng đồng.

Theo ông Hồ Văn Khoa - Trưởng bản, Trưởng ban quản lý du lịch cộng đồng Ta Ri 1, trước đây khách đến bản không nhiều, chủ yếu là những khách lạ lỡ đường. Du lịch là khái niệm xa lạ với người dân.

Từ khi được hỗ trợ xây dựng mô hình du lịch cộng đồng, bà con bắt đầu thay đổi cách nghĩ, cùng nhau chỉnh trang nhà cửa và chuẩn bị đón khách.

Từ tháng 4-2026, tổ chức Plan tập huấn kỹ năng làm du lịch, cải tạo nhà ở, xây dựng nhà vệ sinh, bổ sung chăn màn, dụng cụ phục vụ khách. 

Toàn bản có 25 hộ, trong đó 20 hộ được hỗ trợ sơn lại nhà; 5 hộ còn lại ở xa trục đường chính. Hai hộ đăng ký cung cấp dịch vụ lưu trú là gia đình Hồ Văn Thủy và Ai Khăm Muôn. Những hộ còn lại cùng hỗ trợ nấu ăn, chuẩn bị thực phẩm và đón tiếp khách khi lượng khách tăng cao.

Bản chính thức đón khách từ tháng 7-2026. Vào dịp lễ và cuối tuần, lượng khách đến bản Ta Ri 1 đạt 200 lượt/ngày. Đến nay bản đã phục vụ gần 100 lượt khách lưu trú. Giá lưu trú là 100.000 đồng/người/đêm; chi phí ăn uống từ 50.000 - 100.000 đồng/người, có thể cao hơn tùy nhu cầu.

Trưởng bản Hồ Văn Khoa cho hay thực đơn là những món ăn gắn với đời sống người Vân Kiều như gà nướng, cá mát, rau rớn, đọt mây, đoác rừng, măng, bắp chuối, xôi nếp than, cơm lam… Những nguyên liệu quen thuộc trong bữa ăn của người Vân Kiều nay trở thành sản phẩm trải nghiệm, tạo thêm nguồn thu.

Biến văn hóa thành sản phẩm du lịch

Chị Nguyễn Thị Lụa - Trưởng thôn Ván Ri - thông tin, thôn dự định xin đất để dựng nhà truyền thống, trưng bày các sản vật như măng, rau rớn, cà phê mít, cà phê chè. Những vật dụng thủ công như ai chói (gùi), ria (giỏ đựng lúa), típ (dụng cụ đựng xôi) trưng bày như những sản phẩm giới thiệu văn hóa.

"Bản đang thành lập đội văn nghệ truyền thống, trang phục Vân Kiều để biểu diễn. Các nghi lễ gắn với đời sống nông nghiệp như mừng lúa mới, trỉa lúa, tuốt lúa và những phong tục truyền thống sẽ được phục dựng, cùng các điệu hát về tình yêu, lao động và cuộc sống.

Văn hóa đặc sắc của người Vân Kiều sẽ là sản phẩm đặc trưng, riêng có để thu hút khách du lịch", chị Lụa nói.

Với Phạm Phương Anh, du khách đến từ Huế, điều gây ấn tượng đầu tiên khi đặt chân đến Ta Ri 1 là không khí mát mẻ, thoáng đãng giữa vùng cao. Sau đó là sự nhiệt tình, hiếu khách của người dân, từ người lớn đến trẻ em.

"Dù có sự khác biệt về ngôn ngữ nhưng qua những cử chỉ, ngôn ngữ hình thể, mọi người vẫn giao lưu và tiếp xúc với nhau rất nhiều. Chỉ mới một ngày ở đây nhưng tôi được dân làng hỗ trợ và phục vụ rất nhiệt tình", chị Phương Anh chia sẻ.

Dù mới lần đầu đến bản Ta Ri 1 nhưng Phương Anh quyết định lên lịch 4 ngày để tìm hiểu sâu hơn về đời sống người dân. Cô đã sắp sẵn lịch theo bà con lên nương tuốt lúa, đi rẫy hái cà phê và trực tiếp trải nghiệm những công việc thường ngày. Theo Phương Anh, Ta Ri 1 có nhiều tiềm năng thu hút những người trẻ yêu thích khám phá và muốn tìm hiểu bản sắc văn hóa Vân Kiều.

Ông Hồ Văn Khoa cho biết người dân rất phấn khởi khi khách đến đông hơn. Du lịch không chỉ tạo cơ hội tăng thu nhập mà còn giúp bà con có dịp giới thiệu văn hóa, gặp gỡ và giao lưu với những người từ nơi khác đến.

Với người dân Ta Ri 1, du lịch cộng đồng vẫn là hành trình mới bắt đầu.

Từ những ngôi nhà được khoác áo mới, những bữa cơm mang hương vị núi rừng đến sự chung tay của 25 hộ dân, bản làng đang từng bước tìm hướng sinh kế bên cạnh trồng sắn, cà phê và lúa nước.

Điều người dân kỳ vọng không chỉ là có thêm thu nhập, mà còn là gìn giữ những giá trị văn hóa Vân Kiều và đưa bản sắc của mình đến gần hơn với du khách.

Bà Thái Thị Nga - Chủ tịch UBND xã Khe Sanh - cho biết người dân ở bản Ta Ri 1 không sử dụng rượu, bia; có tinh thần đoàn kết, an ninh trật tự đảm bảo. Bà Nga cho hay người dân Ta Ri 1 còn rất nhiều việc phải làm mới thành bản du lịch đúng nghĩa. Xã sẽ tiếp tục đầu tư, chỉnh trang đường sá, thu gọn dây điện, xây dựng điểm trưng bày, tập huấn đan lát, dệt thổ cẩm cho người dân... 

"Mục tiêu là xây dựng Ta Ri 1 thành bản làng điểm trong phát triển du lịch cộng đồng, tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập người dân", bà Nga nói.

Trữ cá đồng, mở hướng làm du lịch, người dân thu hàng trăm triệu trên đồng mùa nước nổi

Trên những cánh đồng mùa nước nổi, nông dân Đồng Tháp đang biến việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản thành sinh kế.