Tại Talkshow với chủ đề: "Trung tâm Robot" phẫu thuật thế hệ mới: Bước tiến điều trị bệnh khó và ung thư phức tạp do báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Hệ thống Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) Tâm Anh tổ chức ngày 15-5 vừa qua, TS.BS Vương Ánh Dương - Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) - cho biết trong thời gian gần đây, hệ thống khám chữa bệnh trên cả nước có nhiều bước phát triển vượt bậc trong công nghệ y tế.

Hơn 50 kỹ thuật robot và AI đưa vào khám chữa bệnh

TS Vương Ánh Dương dẫn chứng thực tế trong khoảng 5 - 7 năm qua, đã có khoảng 1.200 kỹ thuật mới ở tất cả chuyên khoa được bổ sung vào danh mục kỹ thuật khám chữa bệnh, nổi bật nhất là các lĩnh vực ngoại khoa, chẩn đoán hình ảnh và phục hồi chức năng.

Riêng với các ứng dụng robot và trí tuệ nhân tạo (AI), hiện đã có hơn 50 kỹ thuật được cập nhật như: kỹ thuật tập vận động bằng robot trong phục hồi chức năng, robot hỗ trợ phẫu thuật, nội soi, chẩn đoán hình ảnh…Bên cạnh đó, còn hơn 500 danh mục kỹ thuật khác đang tiếp tục được thẩm định, cập nhật để bổ sung vào hệ thống.

“Đây là minh chứng cho sự phát triển đồng bộ và toàn diện của hệ thống y tế Việt Nam. Đặc biệt, lĩnh vực khám chữa bệnh đang từng bước bắt nhịp với xu hướng chuyển đổi số và tiến vào kỷ nguyên y tế số, phù hợp với tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Nghị quyết 72” -  TS Vương Ánh Dương nói.

Theo TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên - Giám đốc Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Hệ thống BVĐK Tâm Anh TP.HCM, phẫu thuật robot tại Việt Nam đã trải qua một hành trình phát triển đáng ghi nhận, từng bước triển khai thành công ở nhiều chuyên khoa như tiết niệu, tiêu hóa, tim mạch, ung bướu, thần kinh, chấn thương chỉnh hình, phụ khoa...

BVĐK Tâm Anh không chỉ đầu tư hệ thống robot hiện đại mà còn xây dựng quy trình đồng bộ, phối hợp đa chuyên khoa và chuẩn hóa điều trị theo các hướng dẫn quốc tế. Điều này giúp bác sĩ có môi trường thực hành chuyên sâu, tích lũy kinh nghiệm qua số lượng lớn ca bệnh phức tạp và liên tục nâng cao chất lượng chuyên môn.

“Nếu tiếp tục đầu tư đúng hướng vào nhân lực, công nghệ và nghiên cứu khoa học, Việt Nam hoàn toàn có thể rút ngắn khoảng cách với các trung tâm y khoa hàng đầu thế giới”, PGS Vũ Lê Chuyên nhận định.

Từ “không thể mổ” đến hút Việt kiều về nước chữa bệnh

Mỗi năm, Hệ thống BVĐK Tâm Anh điều trị thành công cho hàng ngàn bệnh nhân mắc ung thư và các bệnh lý phức tạp bằng các hệ thống robot hiện đại, trong đó có hàng ngàn kiều bào và khách quốc tế từ Anh, Mỹ, Đức, Pháp, Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Campuchia…

Trong số các hệ thống robot tiên tiến trên thế giới, có nhiều hệ thống đã được triển khai tại BVĐK Tâm Anh như robot Da Vinci Xi hỗ trợ điều trị hơn 120 loại bệnh ung thư và bệnh phức tạp; robot AI thay khớp; robot ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phẫu thuật thần kinh - cột sống - tủy sống, tiêu hóa, phụ khoa, can thiệp tim mạch, nút mạch… với độ chính xác cao, ít xâm lấn, rút ngắn thời gian hồi phục và nâng cao chất lượng sống sau điều trị.

Trong phẫu thuật thần kinh - sọ não, cột sống, tủy sống, TTƯT.ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ - Trưởng khoa Ngoại Thần kinh - Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Hệ thống BVĐK Tâm Anh TP.HCM, chia sẻ từ năm 2023 đến nay, bệnh viện đã thực hiện hơn 300 ca phẫu thuật bằng hệ thống robot AI Modus V Synaptive.

Hệ thống robot này có ưu điểm lớn nhất là cho phép cá thể hóa đường tiếp cận tổn thương dựa trên dữ liệu giải phẫu và các đường dẫn truyền thần kinh của từng bệnh nhân. Từ đó, bác sĩ có thể thiết lập được một “hành lang an toàn” tối ưu nhất để tiếp cận các tổn thương như u não, dị dạng mạch máu não, khối máu tụ trong xuất huyết não…

Đặc biệt ngày càng có nhiều bệnh lý mà trước đây từng được xem là “không thể mổ được” tại Việt Nam, bệnh nhân phải sang các nước ngoài điều trị, nay đã có thể điều trị hiệu quả trong nước.

“Thời gian gần đây, chúng tôi còn ghi nhận xu hướng ngược lại khi nhiều Việt kiều từ Mỹ, Pháp và các nước có nền y học tiên tiến trở về Việt Nam điều trị bởi chất lượng chuyên môn ngày càng tốt trong khi chi phí hợp lý hơn nhiều so với các nước trong khu vực và trên thế giới” - bác sĩ Chu Tấn Sĩ nói.

Ở các bệnh lý như thoái hóa khớp gối, khớp háng hay cột sống thắt lưng, ThS.BS.CKI Đặng Khoa Học - Trưởng khoa Chấn thương Chỉnh hình Tổng quát, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Hệ thống BVĐK Tâm Anh TP.HCM, cho biết với sự phát triển của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các hệ thống CT, MRI hay siêu âm khớp hiện đại, bác sĩ có thể chẩn đoán sớm hơn, xác định chính xác giai đoạn bệnh cũng như phát hiện các tổn thương đi kèm.

Nhờ việc lập kế hoạch kỹ lưỡng trước mổ và thực hiện chính xác trong mổ, bệnh nhân có thể đạt được nhiều lợi ích như khớp nhân tạo được đặt đúng vị trí hơn, giảm mất máu trong mổ, hạn chế thao tác cắt xương nhiều lần, giảm đau sau mổ, phục hồi vận động sớm hơn, dáng đi tự nhiên hơn.

Cần làm gì để xây dựng trung tâm phẫu thuật robot chuẩn quốc tế?

Lãnh đạo Cục Quản lý Khám chữa bệnh cũng như các bác sĩ BVĐK Tâm Anh đều cho rằng "nút thắt" lớn nhất trong phát triển các trung tâm phẫu thuật robot hiện nay không chỉ ở công nghệ mà còn phụ thuộc vào nhân lực, cơ chế vận hành và khả năng tiếp cận của người bệnh.

Theo PGS Vũ Lê Chuyên yếu tố cốt lõi không chỉ nằm ở việc đầu tư thiết bị hiện đại mà quan trọng hơn là xây dựng được một hệ sinh thái đồng bộ gồm con người, quy trình và năng lực phối hợp chuyên sâu giữa nhiều chuyên khoa.

“Tôi đặc biệt nhấn mạnh yếu tố bền vững, cần giải quyết ba vấn đề cốt lõi gồm nhân lực, quy trình chuẩn hóa và tài chính y tế”, PGS Vũ Lê Chuyên nói.

TS.BS Vương Ánh Dương - Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh - Bộ Y tế

“Chúng tôi kỳ vọng cả bệnh viện công lập và tư nhân sẽ cùng tham gia mạnh mẽ vào định hướng phát triển thành các trung tâm y tế chuyên sâu, ứng dụng công nghệ cao. Đây sẽ là nền tảng để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045, trở thành một trong ba quốc gia dẫn đầu khu vực về công nghệ và chất lượng dịch vụ y tế”.

TS.BS Vương Ánh Dương cho hay hiện nay có rất nhiều thuận lợi để xây dựng trung tâm phẫu thuật robot chuẩn quốc tế tại Việt Nam như các chính sách ưu tiên phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang mở ra những cơ hội rất tốt để ngành y tế có thể bứt phá mạnh mẽ trong thời gian tới.

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi đó cần lưu ý và cân nhắc nhiều yếu tố quan trọng trong quá trình triển khai khi robot phẫu thuật chỉ là công cụ hỗ trợ trong công tác chẩn đoán, điều trị và can thiệp trên người bệnh.

Quan trọng hơn cả là trách nhiệm nghề nghiệp của người thầy thuốc phải biết cách đánh giá, phân tích và vận dụng một cách phù hợp trong thực hành lâm sàng.

“Lấy người bệnh làm trung tâm thì trách nhiệm cao nhất trong chẩn đoán, điều trị và can thiệp vẫn luôn thuộc về người thầy thuốc, chứ không phải công nghệ”, TS Vương Ánh Dương nhấn mạnh.

Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh Bộ Y tế cũng lưu ý mỗi cơ sở y tế cần phải lựa chọn công nghệ phù hợp với mô hình bệnh tật, điều kiện kinh tế và mức độ phát triển của từng địa phương, từng đơn vị. Không phải công nghệ nào hiện đại nhất cũng phù hợp để triển khai đồng loạt ở tất cả các tuyến. Bên cạnh đó, cần quan tâm đến khả năng tiếp cận công bằng của người dân đối với các công nghệ y tế hiện đại.

Bộ Y tế thúc đẩy phát triển công nghệ robot điều trị bệnh khó, ung thư

Bộ Y tế đang xây dựng hành lang pháp lý, cơ chế tài chính khuyến khích, thúc đẩy các cơ sở y tế mạnh dạn đổi mới công nghệ, triển khai kỹ thuật cao giúp điều trị nhiều bệnh khó và ung thư phức tạp ngay trong nước.