Án đã có hiệu lực, sao công lý phải chờ?

Từ khoản nợ hơn 2,2 tỉ đồng tại Gia Lai, nghĩa vụ thanh toán hơn 35 tỉ đồng tại Khánh Hòa đến bản án hành chính gia đình người bị thu hồi đất chờ được thi hành, những vụ việc cụ thể cho thấy nhiều phán quyết của tòa án dù đã có hiệu lực vẫn chưa được các bên tôn trọng, thực thi.

3 vụ án, một thực trạng

Như Tuổi Trẻ phản ánh, tại Gia Lai, Công ty TNHH MTV Thuận Nghĩa Gia Lai đã hoàn thành các công trình giao thông, đưa vào sử dụng nhưng chủ đầu tư là chính quyền địa phương nợ hơn 2,2 tỉ đồng. Sau nhiều năm đòi nợ, khởi kiện, nghĩa vụ thanh toán được xác định bằng bản án và cơ quan thi hành án đã ban hành quyết định thi hành.

Tuy nhiên việc thanh toán vẫn gặp khó khăn. Ngày 30-9-2026, Sở Tài chính Gia Lai cho biết không thể sử dụng Quỹ phát triển đất để thực hiện nghĩa vụ. Ngày 2-10, UBND tỉnh yêu cầu UBND xã Chư Sê khẩn trương giải quyết, không để tiếp tục phát sinh nợ và lãi.

Còn tại Khánh Hòa, bản án phúc thẩm số 03/2024/KDTM-PT ngày 22-1-2024 buộc Công ty TNHH Quốc Hân thanh toán cho Công ty CP Đầu tư phát triển bất động sản Gia Việt hơn 35 tỉ đồng cùng lãi chậm trả. Dù đã có quyết định thi hành án, việc xử lý tài sản liên quan dự án bất động sản còn vướng mắc pháp lý đất đai và thủ tục kê biên, định giá, đấu giá. 

Hay hồi tháng 6-2026, Tuổi Trẻ cũng từng phản ánh vụ việc ông Huỳnh Văn Thái ở xã Phước Dinh (tỉnh Khánh Hòa, Ninh Thuận cũ) thắng kiện UBND huyện gần 2 năm nhưng chưa thể thi hành án, liên quan đến việc thu hồi đất. Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa sau đó phải có công văn yêu cầu xử lý dứt điểm vụ việc.

3 vụ việc có nguyên nhân và cơ chế pháp lý khác nhau, nhưng cùng đặt ra câu hỏi: Vì sao bản án đã có hiệu lực mà quyền lợi hợp pháp vẫn chưa được bảo đảm?

Thực hiện công lý đến đích

Điều 106 Hiến pháp 2013 quy định bản án, quyết định của tòa án đã có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; các chủ thể liên quan phải nghiêm chỉnh chấp hành. 

Đây là nguyên tắc bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, không chỉ là yêu cầu về thủ tục.

Đối với án dân sự, việc thi hành phải tuân thủ pháp luật thi hành án dân sự, chủ động xác minh điều kiện thi hành, xử lý tài sản và tháo gỡ vướng mắc đúng thẩm quyền.

Với án hành chính, Điều 311 Luật Tố tụng hành chính và Nghị định 71/2016/NĐ-CP quy định trách nhiệm, thời hạn và cơ chế theo dõi việc thi hành. Việc bên phải thi hành án gửi đơn đề nghị giám đốc thẩm không tự động đình chỉ thi hành bản án đã có hiệu lực.

Khó khăn về tài sản, ngân sách hay tổ chức bộ máy cần được xem xét trên căn cứ pháp luật cụ thể, nhưng không thể trở thành lý do kéo dài vô thời hạn. Cần phân định rõ vướng mắc khách quan với sự chậm trễ thuộc trách nhiệm của cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân.

Ngày 28-9-2026, tại buổi làm việc với Ban Nội chính Trung ương và các cơ quan liên quan về một số nội dung giải quyết các vụ án dân sự, hành chính hiện nay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Quyền và lợi ích hợp pháp được bản án xác nhận phải được thực hiện trên cơ sở thực tế mới là kết quả cuối cùng.

Đồng thời ông cũng yêu cầu khắc phục tình trạng mỗi cơ quan chịu trách nhiệm một đoạn, từng ngành đều hoàn thành chỉ tiêu nhưng vụ việc của người dân thì vẫn chưa kết thúc.

Tiếp đó ngày 12-10-2026, Thủ tướng Chính phủ cũng đã có Chỉ thị số 36 yêu cầu rà soát các vụ việc trọng điểm, phức tạp, kéo dài; xác định nguyên nhân, giao rõ đơn vị, cá nhân chịu trách nhiệm và thời hạn giải quyết. 

Thế nên vấn đề hiện nay là biến chỉ đạo thành kết quả cụ thể: rà soát từng hồ sơ, xác định điểm nghẽn, cơ quan có thẩm quyền, người chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành; tăng cường phối hợp, kiểm tra đến khi nghĩa vụ được thực hiện. Không nên khẳng định một vụ việc thuộc diện trọng điểm khi chưa được rà soát, phân loại theo tiêu chí.

Bản án có hiệu lực không thể chỉ đúng trên giấy. Công lý chỉ thực sự đến đích khi phán quyết được chấp hành và quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp được bảo đảm trên thực tế.

Nợ tiền làm đường 10 năm, xã Chư Sê xin tỉnh ứng kinh phí trả nhà thầu

Sau 10 năm chưa trả hết nợ làm đường dù doanh nghiệp đã thắng kiện, xã Chư Sê đang làm thủ tục xin ứng kinh phí tỉnh để thi hành án.