Phóng to

Tòa nhà Bank of America Plaza tại Charlotte, Bắc Carolina, Mỹ - Ảnh: Reuters

Trong bài viết đăng trên The Huffington Post ngày 16-9, ông Robert Lawrence - cố vấn cao cấp về chính sách công của Tổ chức Global Witness (chuyên điều tra và thực hiện các chiến dịch nhằm ngăn chặn xung đột liên quan tới tài nguyên và tham nhũng) - cảnh báo như trên.

Kết quả điều tra của Global Witness cho thấy các quan chức nước ngoài có thể gửi và giao dịch các khoản tiền tham nhũng ở các trung tâm tài chính lớn trên thế giới và Mỹ. “Tham nhũng lan rộng sẽ không thể xảy ra mà không có sự tiếp tay của các tổ chức tài chính lớn”.

Robert Lawrence viết: “Những ngày mà các quan chức nước ngoài tham nhũng bước vào trong ngân hàng với những chồng tiền tờ 100 USD dày cộp trong vali và điền tên mình vào mục chủ tài khoản đã thuộc về quá khứ. Ngày nay, những khoản tiền này được giữ trong các tài khoản ngân hàng dưới tên các công ty ma chỉ tồn tại trên giấy, chứ nào có hoạt động gì thật sự. Những lá chắn này thường được trung gian (những luật sư và đại lý công ty) điều hành, nhưng dĩ nhiên cuối cùng vẫn là do các quan chức tham nhũng đang cất giấu ngân quỹ của mình quyết định”.

Báo cáo điều tra “các ngân hàng đã làm ăn thế nào với các chế độ tham nhũng” của Global Witness dẫn ra nhiều trường hợp cụ thể. Điển hình là vụ Teodorin Nguema Obiang, 40 tuổi, con trai của nhà độc tài ở Guinea Xích đạo Teodoro Obiang.

Teodorin Nguema Obiang đã đưa ít nhất 110 triệu USD tới Mỹ, sử dụng công ty ma dưới tên các luật sư Mỹ và ký ủy thác tài khoản tại các ngân hàng như Bank of America và Wachovia.

Teodorin sẽ không thể mua nổi một khu bất động sản 35 triệu USD ở Malibu (bang California), một máy bay 33 triệu USD cùng bộ sưu tập bao gồm các loại xe hạng sang nếu cha của ông ta không phải là tổng thống của một quốc gia giàu có về dầu mỏ nhưng 77% dân số vẫn sống ở mức nghèo khổ.

Trang web của tiểu ban điều tra Thượng viện Mỹ cũng dẫn chứng: Omar Bongo - tổng thống Gabon suốt 41 năm cho tới khi qua đời năm 2009, và con trai cả Ali Bongo - bộ trưởng quốc phòng cho tới khi thay cha làm tổng thống. Năm 2006, 18 triệu USD từ Gabon đã được chuyển tới Mỹ dưới danh nghĩa hai dự án mua ôtô bọc thép do Mỹ sản xuất và máy bay chở hàng quân sự C-130.

Năm 2007, Tổng thống Omar Bongo cũng chuyển 1 triệu USD toàn tờ 100 USD tới Mỹ dựa vào quy tắc miễn trừ ngoại giao. Con gái của ông Omar Bongo cho ngân hàng biết mình là sinh viên thất nghiệp và ký thác số tiền đó vào một két sắt ở Mỹ, sau đó chuyển sang tài khoản của mình. Vợ ông Ali Bongo cũng đã thành lập một quỹ tín thác Mỹ dùng nhũ danh của mình và sử dụng quỹ này để mở tài khoản ngân hàng và tài khoản cổ phiếu ở California.

Có một thực tế là ngoài luật pháp mỗi bang mỗi khác, phí thành lập doanh nghiệp ở Mỹ lại cũng là một nguồn thu đáng kể cho ngân sách nhiều bang (thu hơn 767 triệu USD trong năm 2009, chiếm 25% ngân sách của bang Delaware). Do vậy, làm sao tạo thuận lợi nhất cho các doanh nghiệp, Delaware và Nevada chẳng hạn, còn quảng cáo công khai rằng người chủ thật sự của doanh nghiêp ở bang họ có thể ẩn danh. Điều này cho phép tạo ra các công ty ma, bình phong mà danh tính của cá nhân cuối cùng hưởng lợi từ các hoạt động của công ty ma này lại không thể biết được.

“Các quan chức nước ngoài có thể tuồn tiền ăn cắp được ra cửa sau và chuyển tới Mỹ” - Robert Lawrence kết luận. Một trong những đề nghị mà Tổ chức Global Witness đưa ra là mỗi quốc gia cần công khai danh sách chủ sở hữu của tất cả các công ty và quỹ tín thác, thu nhập cùng tài sản của các quan chức chính phủ.