Bộ Tư pháp Nhật Bản ngày 7-8 công bố bộ khuyến nghị nhằm bảo vệ "quyền giọng nói" của người nổi tiếng và diễn viên lồng tiếng trước nguy cơ bị trí tuệ nhân tạo (AI) mạo danh, trong bối cảnh video và nội dung giả mạo (deepfake) ngày càng phổ biến trên các nền tảng trực tuyến.

Dùng AI giả giọng ca sĩ, diễn viên có thể phải bồi thường

Theo khuyến nghị, giọng nói của người nổi tiếng và diễn viên lồng tiếng được xem là một phần thể hiện bản sắc cá nhân, thuộc phạm vi quyền công khai hình ảnh, danh tính.

Việc sử dụng AI để tạo video hoặc nội dung có giọng nói tương tự rồi đăng tải lên mạng xã hội nhằm thu lợi nhuận có thể bị xem là xâm phạm quyền này.

Bộ Tư pháp Nhật Bản đưa ra khuyến nghị sau khi nhiều diễn viên lồng tiếng tại nước này liên tục kêu gọi chính phủ có biện pháp ngăn chặn tình trạng AI tự ý sao chép giọng nói của họ.

Trong bối cảnh Nhật Bản chưa có đạo luật riêng về "quyền giọng nói", bộ khuyến nghị được áp dụng đối với cả tổ chức và cá nhân sử dụng AI, đồng thời đưa ra các tình huống cụ thể có thể bị xem là vi phạm.

Theo đó việc sử dụng AI tạo bài hát hoặc sản phẩm âm thanh mô phỏng giọng ca sĩ, diễn viên lồng tiếng rồi công khai phát tán có thể dẫn đến yêu cầu bồi thường thiệt hại hoặc buộc gỡ bỏ nếu bị xác định là trái pháp luật.

Tương tự, video có nội dung phản cảm sử dụng giọng nói giả mạo người nổi tiếng cũng có thể bị xem là xâm phạm danh dự, uy tín và quyền không bị sử dụng hình ảnh, danh tính một cách tùy tiện.

Không phải cứ bắt chước giọng là vi phạm

Bộ khuyến nghị cũng nêu rõ quyền giọng nói sẽ chấm dứt sau khi người sở hữu qua đời. Tuy nhiên trong một số trường hợp, nhằm bảo vệ sự tôn nghiêm của người đã khuất, thân nhân vẫn có thể yêu cầu bồi thường nếu việc sử dụng AI gây ảnh hưởng đến danh dự của họ.

Bộ Tư pháp Nhật Bản cho rằng việc xác định hành vi giả mạo giọng nói phức tạp hơn nhiều so với nhận diện khuôn mặt hay ngoại hình.

Vì vậy cơ quan chức năng sẽ không chỉ căn cứ vào mức độ giống nhau của giọng nói mà còn xem xét các yếu tố khác, chẳng hạn thông tin đi kèm có đủ để nhận diện người bị mạo danh hay không.

Trong khi đó những màn bắt chước giọng nói mang tính biểu diễn của nghệ sĩ hài, nếu công khai nêu rõ nhân vật được mô phỏng, sẽ không bị xem là hành vi vi phạm.

Bộ trưởng Tư pháp Hiroshi Hiraguchi cho biết bộ khuyến nghị nhằm "tạo khuôn khổ để AI tiếp tục được ứng dụng rộng rãi, đồng thời hạn chế các tranh chấp phát sinh từ việc sử dụng công nghệ này trái phép".

Tổng biên tập đài Ấn Độ bị AI giả giọng, loan tin sai về ‘công cụ tìm kiếm của riêng Ấn Độ’

Một video lan truyền được cho là của MC Ấn Độ Rajat Sharma đưa tin Ấn Độ ra mắt công cụ tìm kiếm “Comet” cạnh tranh với Google và Facebook, nhưng video này đã bị chỉnh sửa bằng AI.