Những chia sẻ mới đây của đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo về điểm cộng cho các chứng chỉ quốc tế như IELTS có khả năng giảm mạnh theo quy chế tuyển sinh đại học, cao đẳng dự kiến áp dụng từ năm 2026, đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận.

Đây được xem là bước đi tiếp theo của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong việc 'siết' và 'chuẩn hóa' việc dùng chứng chỉ IELTS trong xét tuyển đại học, đã được áp dụng 10 năm qua, nhằm đảm bảo tính công bằng cho các thí sinh.

2015-2016: Miễn thi tốt nghiệp môn ngoại ngữ nếu có IELTS

Giai đoạn 2015-2016 được xem là mốc khởi đầu khi Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, trong đó có IELTS sẽ được miễn thi môn ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Mức điểm tối thiểu để được miễn là IELTS 4.0. Chính sách này khiến việc học thi IELTS bắt đầu mở rộng ra khỏi khuôn khổ chỉ là một chứng chỉ tiếng Anh phục vụ cho du học.

2016-2017: Lần đầu 'chen chân' vào xét tuyển đại học

Trong giai đoạn này, một số trường đại học công lập bắt đầu đưa IELTS vào các phương thức xét tuyển.

Chẳng hạn, năm 2016 Trường đại học Sư phạm kỹ thuật TP.HCM (nay là Trường đại học Công nghệ kỹ thuật TP.HCM) dành 20% chỉ tiêu ngành sư phạm tiếng Anh và ngôn ngữ Anh để xét tuyển thẳng các thí sinh đạt điểm IELTS quốc tế từ 6.5 trở lên hoặc tương đương.

Trường cũng dành 20% chỉ tiêu các ngành kỹ thuật dạy bằng tiếng Anh để xét tuyển thẳng các thí sinh đạt điểm IELTS quốc tế từ 5.5 trở lên.

Năm 2017, Đại học Kinh tế quốc dân lần đầu công bố phương thức xét tuyển kết hợp yêu cầu thí sinh có IELTS từ 6.5 trở lên, kèm điều kiện điểm các môn thi THPT quốc gia (không tính tiếng Anh).

Thời điểm đó, mức 6.5 được xem là khá cao. Nhiều chuyên gia cho rằng IELTS chủ yếu được dùng như công cụ sàng lọc nhóm thí sinh có năng lực ngoại ngữ vượt trội, phù hợp với các chương trình đào tạo nâng cao.

2018-2020: Từ điều kiện sang lợi thế điểm số

Từ 2018 - 2020, IELTS lan nhanh trong đề án tuyển sinh của nhiều trường đại học lớn, đặc biệt ở nhóm trường kỹ thuật, kinh tế và các chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh.

Điểm thay đổi quan trọng nằm ở cách sử dụng khi IELTS không còn đơn thuần là điều kiện nộp hồ sơ, mà bắt đầu tác động trực tiếp đến điểm xét tuyển.

Ví dụ trong giai đoạn này, Đại học Bách khoa Hà Nội áp dụng cơ chế cộng điểm cho thí sinh có IELTS từ 5.5, khi xét tuyển vào các ngành sử dụng tổ hợp không có môn tiếng Anh.

Đồng nghĩa, IELTS trở thành "đòn bẩy" giúp thí sinh nâng tổng điểm xét tuyển, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh cao.

2021-2023: Khi chuẩn quy đổi trở thành tâm điểm dư luận

Ở giai đoạn này, nhiều trường công bố bảng quy đổi chi tiết IELTS sang điểm xét tuyển.

Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, IELTS 5.5 - 6.0 có thể được quy đổi tương đương mức 9 - 9,5 điểm môn tiếng Anh. Từ 6.5 trở lên tiệm cận hoặc chạm mức tối đa.

Trong khi đó, ở Đại học Kinh tế quốc dân, cùng mức 5.5 - 6.0 lại thường chỉ được quy đổi ở mức 8 - 9 điểm.

Tranh luận xã hội cũng nóng lên quanh việc IELTS 4.0 được quy đổi tương đương điểm 10 môn ngoại ngữ trong xét công nhận tốt nghiệp THPT.

Nhiều chuyên gia đánh giá tác động mạnh đến việc đổ xô thi IELTS khi nhiều học sinh lựa chọn chạy IELTS sớm như một chiến lược "hai trong một", vừa cho tốt nghiệp THPT, vừa cho xét tuyển đại học.

2024: Cao trào tranh luận và những bảng quy đổi 'gây sốc'

Năm 2024 được xem là một trong những năm điểm bùng phát mạnh mẽ nhất của tranh luận quanh IELTS trong xét tuyển đại học khi nhiều bảng quy đổi giữa các trường có sự khác biệt lớn cả về thang điểm lẫn mức độ tác động đến cơ hội trúng tuyển.

Chẳng hạn, Trường đại học Thương mại áp dụng bảng quy đổi IELTS từ 5.5 trở lên sang dải điểm 8 - 12, sau đó đưa trực tiếp vào công thức xét tuyển riêng có nhân hệ số.

Chuẩn quy đổi giữa các trường đại học ngày càng thể hiện khoảng chênh lệch rất lớn. Có trường coi IELTS từ 7.0 trở lên mới tương đương mức điểm tối đa. Có nơi chỉ cần từ 5.5 - 6.0 đã được quy đổi 9 - 10. Có trường chỉ xem IELTS là điều kiện phụ trợ.

Chính những bảng quy đổi "mạnh tay" này đã khiến nhiều chuyên gia giáo dục lo ngại về bất bình đẳng trong tiếp cận cơ hội tuyển sinh, đặc biệt giữa học sinh ở đô thị lớn nơi điều kiện học và thi IELTS thuận lợi với học sinh ở các địa phương khó khăn.

2025-2026: Siết kỹ thuật, đưa IELTS về vai trò hỗ trợ

Bước sang mùa tuyển sinh 2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra các giới hạn kỹ thuật rõ ràng.

Theo đó, nếu quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển, trọng số phần điểm này không vượt quá 50%. 

Đồng thời tổng điểm cộng khuyến khích không vượt quá 10% thang điểm xét tuyển. Nghĩa là nếu tổng điểm xét tuyển là 30 điểm, điểm cộng cho IELTS không quá 3 điểm.

Tuy nhiên con số này vẫn được cho là lớn. Theo định hướng đang được lấy ý kiến cho tuyển sinh 2026, khả năng giảm mức điểm cộng trực tiếp từ chứng chỉ ngoại ngữ xuống còn 1-2 điểm tiếp tục được tính đến, nhằm thu hẹp thêm khoảng chênh lợi thế giữa các nhóm thí sinh.

Thêm nhiều quốc gia dừng thi IELTS trên giấy

Trong năm 2026, bản đồ tổ chức kỳ thi IELTS trên thế giới ghi nhận ngày càng nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ dừng hình thức thi IELTS trên giấy, chuyển hoàn toàn sang thi trên máy tính.