Tại tọa đàm "Chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số" trong khuôn khổ diễn đàn B2B - NTTU lần thứ 22" do Hội Sản phẩm nông nghiệp sạch TP.HCM (CAPA) phối hợp cùng Đại học Nguyễn Tất Thành (NTTU) tổ chức ngày 24-3, các chuyên gia cho rằng rào cản lớn nhất hiện nay của nông sản Việt nằm ở khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xanh - yếu tố đang trực tiếp quyết định việc còn hay mất thị trường.

"Không xanh" có thể mất đơn hàng

Ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch Hội Doanh nghiệp xanh TP.HCM (HGBA), Chủ tịch HĐQT Công ty CP Secoin - cho biết thế giới đang chuyển từ VUCA (biến động, bất định, phức tạp, mơ hồ) sang trạng thái BANI (mong manh, lo lắng, phi tuyến tính và khó hiểu), khiến môi trường kinh doanh biến động nhanh và khó dự đoán.

Đồng thời sự yêu cầu ngày một chặt chẽ về các chứng chỉ cũng như tiêu chuẩn xanh như Luật Khí hậu châu Âu (ECL), CBAM, EUDR... càng đặt doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp vào thế "không thể không thay đổi".

Ông Kỳ cũng lấy dẫn chứng từ bài học "xương máu" của chính doanh nghiệp ông khi từng để vuột mất hợp đồng xuất khẩu lớn. Vấn đề không nằm ở giá hay chất lượng, mà vì không chứng minh được dấu chân carbon của sản phẩm.

"Đây là bài học rất thực tế. Nếu không đáp ứng được yêu cầu xanh, doanh nghiệp sẽ bị loại ngay từ đầu, không có cơ hội bước vào đàm phán", ông nói.

Từ góc nhìn doanh nghiệp xuất khẩu, ông Nguyễn Đình Tùng - Chủ tịch Hội Sản phẩm nông nghiệp sạch TP.HCM (CAPA), Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Vina T&T Group - cho rằng các thị trường như Mỹ, EU không chỉ mua sản phẩm mà còn mua niềm tin và trách nhiệm của doanh nghiệp.

Theo đó, để đưa trái cây vào Mỹ, Vina T&T phải chi gần 500.000 USD mỗi năm cho các chuyên gia nước ngoài trực tiếp kiểm tra vùng trồng và nhà máy đóng gói. Tuy nhiên chi phí không phải là thách thức duy nhất.

"Cái khó nhất hiện nay là mình chưa có một hệ thống làm bài bản từ đầu tới cuối. Có thể mình làm tốt một khâu, nhưng chỉ cần một mắt xích yếu… là ảnh hưởng cả lô hàng, thậm chí cả thị trường", ông Tùng phân tích thêm.

Chuyển đổi xanh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Dẫu biết chuyển đổi xanh là xu thế và bắt buộc. Song đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) - vốn chiếm 98% cơ cấu doanh nghiệp tại Việt Nam vốn có ít nguồn lực - chuyển đổi xanh vẫn là một bài toán xa vời và nhiều áp lực.

Theo các diễn giả tại tọa đàm, doanh nghiệp, đặc biệt là các SME không thể tự bơi trong một rừng tiêu chuẩn, bởi đây không chỉ là chuyện của doanh nghiệp, mà là câu chuyện cạnh tranh của cả nông sản Việt Nam.

Chủ tịch CAPA đề xuất các doanh nghiệp nông sản nên bắt đầu từ gốc rễ đó là vùng nguyên liệu sạch và truy xuất rõ ràng. "Điều cần thiết nhất bây giờ là giảm bớt độ khó cho doanh nghiệp. Tức là phải có hướng dẫn rõ ràng hơn, hỗ trợ chi phí tốt hơn, và đặc biệt là có hệ thống dữ liệu truy xuất chung", ông nói.

Trong khi đó, bà Lâm Thúy Ái - Chủ tịch HĐTV Công ty Sản xuất Thương mại MEBIPHA - lưu ý thêm doanh nghiệp không nên rập khuôn hoàn toàn công nghệ từ các nước khác.

"Chúng ta cần thấu hiểu hệ thống và khí hậu địa phương. Tùy vào đặc điểm thời tiết của từng vùng như miền Bắc, miền Nam hay Lâm Đồng mà có những điều chỉnh về công nghệ và quy trình cho phù hợp và tránh lãng phí nguồn lực", bà nói.

Đồng quan điểm, ông Đặng Văn Thành đề xuất doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược phát triển ít nhất là 5 năm để làm "la bàn" dẫn đường.

"Dù thị trường có biến động, doanh nghiệp chỉ điều chỉnh phương pháp thực thi nhưng mục tiêu xanh vẫn phải giữ vững", ông Thành nhấn mạnh.

Đồng thời để tránh việc giống bị thoái hóa khi dùng giống nhập khẩu (từ Ấn Độ, Thái Lan, Trung Quốc), các doanh nghiệp cũng cần thúc đẩy nghiên cứu để tạo giống phù hợp với khí hậu và thổ nhưỡng của Việt Nam.

Cùng hợp tác để hình thành hệ sinh thái xanh cho nông sản Việt

Tại diễn đàn, các chuyên gia cũng đồng thuận nhấn mạnh để tạo ra hệ sinh thái xanh toàn diện, cần sự kết hợp của "bốn nhà": Nhà nước (chính sách), nhà trường (đào tạo), hiệp hội (kết nối) và doanh nghiệp (thực thi).

Theo đó, tại diễn đàn ngày 24-3, Hội Sản phẩm nông nghiệp sạch TP.HCM, Hiệp hội Doanh nghiệp xanh TP.HCM... đã chính thức ký kết hợp tác chiến lược (MOU) với Đại học Nguyễn Tất Thành, nhằm thúc đẩy mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Từ đây, sự kết nối này kỳ vọng mở ra nhiều cơ hội hợp tác và tạo điều kiện để kết nối cung - cầu nguồn nhân lực, đồng thời ứng dụng công nghệ vào nông nghiệp sạch.

Tìm đầu ra suôn sẻ cho nông sản

Tuần qua, tuyến thông tin về nông sản rớt giá thu hút nhiều bạn đọc. Nhiều nông sản giảm giá mạnh như cam sành, thanh long, dưa hấu, xoài…