Sinh viên ĐH GTVT TP.HCM trong đêm văn nghệ “Chung sức bảo vệ chủ quyền biển Đông” - Ảnh: H.Khoa

Đã có nước mắt, đã có lo âu của những người mẹ, người chị, người em giữa phố thị khi hay tin tàu kiểm ngư, tàu cảnh sát biển, tàu ngư dân Việt Nam bị tấn công, bị đâm chìm trên biển - nước mắt và âu lo của tình cảm gần như là ruột thịt.

“Thương mấy đứa ngoài biển...”

Phải mất rất nhiều ngập ngừng, rất nhiều khoảng trống im lặng, bà Nguyễn Thị Hoa, 78 tuổi, nhà ở phường 17, quận Gò Vấp, TP.HCM, mới chịu tiết lộ về nguồn gốc số tiền 500.000 đồng mang đến đóng góp. Đó là phần trích từ tiền tuất của con trai lớn - đứa con khỏe mạnh, đẹp đẽ, lành lặn duy nhất của vợ chồng bà. “Nó hi sinh năm 18 tuổi ở chiến trường biên giới Tây Nam chỉ sau ba tháng quân trường. Con mất rồi mà mãi 20 ngày sau vợ chồng tôi mới biết” - không đủ sức kìm nén, nước mắt bà tràn ra khóe mắt.

Đó là những tháng ngày con trai bà học xong, mới xin đi làm được vài tháng thì được lệnh động viên lên đường. “Con đi, tui lo thắt ruột. Tui còn một đứa nữa nhưng bị tật ở chân. Hi vọng của hai vợ chồng đặt hết vào thằng lớn. Nhưng đất nước đang cần, mình có trách nhiệm phải động viên con đi. Đó là chuyện mà người mẹ nào cũng cần phải làm, dù trong lòng mình như ai xát muối”- giọng bà đều đều nhưng quả quyết, cảm giác mất mát của mấy chục năm về trước như sống lại nguyên vẹn trong từng câu nói. Rồi bà bộc bạch: “Bây giờ đất nước lại chưa yên, nhưng tôi không còn con để động viên con đi nữa rồi. Phần tiền tuất hằng tháng của con, tôi xin góp cho con của những bà mẹ khác. Mấy đứa ngoài biển cũng như con trai tôi. Mong các con luôn vững vàng...”. Bà nói nhanh rồi cáo biệt ra về, dường như sợ mình không cầm được cơn xúc động. Ngoài cổng tòa soạn, chồng bà đang chờ trên chiếc xe Cub cũ để cùng đi siêu thị. Sau khi đóng góp, số tiền còn lại chỉ đủ cho ông bà mua ít dầu ăn, đường, muối dùng trong tháng này.

Ngồi bên quyển sổ lưu bút tại trụ sở báo Tuổi Trẻ, vừa viết, thỉnh thoảng bà Đỗ Thị Thoa (chi hội trưởng Chi hội Thanh niên xung phong xã La Ngà, thuộc Hội Cựu thanh niên xung phong huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai) lại đưa tay quệt nước mắt. “Thương mấy đứa ngoài biển”- bà nghèn nghẹn. Đập con heo đất, bà cẩn thận xếp từng mớ tiền lẻ 500 đồng, 1.000 đồng thành từng xấp, lấy băng keo dán kỹ những đồng tiền xu thành từng cọc rồi sáng nay đón xe đi từ Đồng Nai lên TP.HCM. Tổng cộng, bà Thoa góp được 1.356.500 đồng.

Thời chống Mỹ, đơn vị thanh niên xung phong của bà Thoa theo các đoàn xe mở đường, tải đạn. “Tôi đi thanh niên xung phong khi chưa tròn 16 tuổi. Người ta không nhận vì bé quá, tôi ở lì “ăn vạ” hơn hai tháng mới được nhận vào đơn vị. Mười sáu tuổi đầu vác nặng súng đạn trên vai, nhiều khi phải di chuyển trên những thanh gỗ, thanh ray chênh vênh, chỉ cần bước trượt chân là té gãy xương. Cực vậy nhưng sau khi đi thanh niên xung phong được ba năm, vừa trở về quê được hai tháng tôi lại lên đường nhập ngũ”- bà nhớ lại. Câu chuyện miên man về những ngày chiến tranh gian khổ của bà chợt lắng lại bằng một nỗi lo: “Ngày xưa, chiến tranh các cô cực khổ kiểu khác. Bây giờ tụi nhỏ ngoài biển cực kiểu khác. Chơi vơi giữa biển mênh mông như thế, tàu bè lại nhỏ hơn người ta, biết xoay xở thế nào...”. Lo lắng mãi một hồi, bà Thoa lại tự trấn an: “Ngày xưa các cô chỉ có ý chí và lòng yêu nước, đi đánh giặc mà mấy ai có được học hành bài bản gì đâu. Bây giờ các em, các cháu giỏi hơn gấp nhiều lần. Rồi các em sẽ làm được hơn cả những gì bọn tôi làm được”.

Cần lập Quỹ Bảo vệ chủ quyền biển Đông

Vừa nhận huy hiệu 50 năm tuổi Đảng và số tiền thưởng gần 4 triệu đồng, ông Đặng Thiện, ủy viên Câu lạc bộ Truyền thống Thành đoàn TP.HCM, góp thêm cho đủ 4 triệu đồng rồi đến tòa soạn Tuổi Trẻ đóng góp cho chương trình “Chung sức bảo vệ chủ quyền biển Đông”. Ông Thiện tâm huyết: “Những chuyện như góp đá xây Trường Sa, đóng góp vì chủ quyền biển Đông là những việc làm ý nghĩa nhưng suy cho cùng vẫn là những việc nhằm giải quyết vấn đề trước mắt. Còn việc bảo vệ chủ quyền quốc gia trên biển, việc xây dựng, phát triển biển đảo lại là nhiệm vụ gian khổ, xuyên suốt và lâu dài”. Ông Thiện đề xuất Nhà nước nên nghiên cứu thành lập “Quỹ Bảo vệ chủ quyền, xây dựng và phát triển biển Đông”. Đây là quỹ do Nhà nước và nhân dân cùng có trách nhiệm đóng góp, duy trì thường xuyên nhằm mua sắm thiết bị, vũ khí hiện đại trang bị cho hải quân, các lực lượng chấp pháp trên biển. Ngoài ra, quỹ còn là nguồn lực để hỗ trợ ngư dân vươn khơi bám biển. Ông Thiện lý giải: “Bám biển, giữ biển không chỉ là chuyện của lực lượng chấp pháp mà còn có vai trò rất lớn của ngư dân. Trang bị tàu vỏ sắt, đóng tàu lớn... cho ngư dân ra biển, xây dựng hệ thống trung chuyển dự trữ, chế biến cá ngay trên biển, vận chuyển cá của ngư dân đánh bắt được về đất liền... là những việc cần rất nhiều kinh phí. Ngoài ra, việc đòi lại chủ quyền các đảo, quần đảo đã bị chiếm giữ bất hợp pháp như Hoàng Sa, Gạc Ma là nhiệm vụ phải kiên quyết, kiên trì làm, dù có mất bao nhiêu thời gian, công sức và tiền của. Do đó, quỹ này cần được duy trì lâu dài với sự tham gia đóng góp của các thành phần kinh tế, từ ngân sách nhà nước và từ các tầng lớp nhân dân”.