Xe tốt vẫn cần nhà phân phối tốt để hãng xe trụ lâu

Khoảng ba năm qua, thị trường ô tô Việt Nam liên tục đón thêm thương hiệu mới, đặc biệt từ Trung Quốc, như BYD, Geely, Lynk & Co, Omoda & Jaecoo.

Trước đó, xe Trung Quốc cũng từng xuất hiện tại Việt Nam, nhưng chủ yếu qua các đơn vị nhập khẩu nhỏ lẻ. MG là trường hợp đáng chú ý khi xây dựng hệ thống phân phối chính hãng thông qua tập đoàn Tan Chong của Malaysia từ năm 2020.

Tuy nhiên, sau giai đoạn khởi đầu thuận lợi, MG cũng đối mặt với nhiều khó khăn. Câu chuyện của thương hiệu này đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì sức cạnh tranh của các hãng xe mới tại Việt Nam.

MG từ tăng trưởng nóng đến doanh số giảm mạnh

MG gia nhập Việt Nam năm 2020, khi Tan Chong trở thành nhà nhập khẩu và phân phối độc quyền theo thỏa thuận 5 năm với SAIC. Những mẫu xe giá dễ tiếp cận như ZS và MG5 nhanh chóng thu hút khách hàng.

Tuy nhiên, sau khoảng ba năm hợp tác, Tan Chong thông báo ngừng phân phối MG từ ngày 1-7-2023 do SAIC thay đổi chiến lược toàn cầu. Hãng mẹ sau đó trực tiếp điều hành hoạt động kinh doanh thông qua SAIC Motor Việt Nam.

Theo dữ liệu từ Cục Đăng kiểm, năm 2024, MG có 13.098 xe đăng ký mới, tăng mạnh so với 3.848 xe năm 2023. Tuy nhiên, năm 2025, con số này giảm khoảng 25%, còn 9.816 xe.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, MG chỉ ghi nhận 3.133 xe đăng ký mới, bình quân 348 xe/tháng, chưa bằng một nửa mức 818 xe/tháng của năm trước.

Diễn biến này cho thấy thách thức của MG không chỉ nằm ở giá bán hay chất lượng sản phẩm, mà còn ở chiến lược phát triển tại Việt Nam.

Nhà phân phối không chỉ bán xe mà còn phải hiểu thị trường

Hãng xe quyết định công nghệ và chiến lược sản phẩm toàn cầu. Trong khi đó, nhà phân phối đóng vai trò kết nối hãng với khách hàng tại từng thị trường, từ nghiên cứu nhu cầu, lựa chọn sản phẩm, định vị giá bán đến phát triển đại lý và dịch vụ hậu mãi.

Ông Vũ Tấn Công, cựu Tổng thư ký Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), cho rằng một mẫu xe thành công ở quốc gia này chưa chắc phù hợp với quốc gia khác. Sự khác biệt về thị hiếu, thu nhập, hạ tầng và khí hậu đòi hỏi nhà phân phối phải nghiên cứu kỹ trước khi tư vấn hãng đưa sản phẩm ra thị trường.

Trong hệ thống kinh doanh ô tô, nhà phân phối là đầu mối đại diện hãng, như Geleximco với Omoda & Jaecoo hay Tasco với Geely và Lynk & Co. Bên dưới là các đại lý phụ trách bán xe và hậu mãi, chẳng hạn hệ thống Savico thuộc Tasco.

Trường hợp MG cho thấy rõ bài toán lựa chọn sản phẩm. Sau thành công ban đầu với xe phổ thông giá cạnh tranh, hãng mở rộng sang những mẫu định vị cao hơn như MG4, MG7 và Cyberster, trong khi ZS và MG5 (nay mang tên GT) chậm được nâng cấp lớn.

Anh Đoàn Anh Dũng, chuyên gia ô tô phụ trách kênh Xế Cưng, nhận định khoảng hai năm gần đây, MG thiếu sản phẩm đủ sức giữ chân nhóm khách hàng chọn xe Trung Quốc vì giá bán. Trong khi đó, những mẫu mới như Geely EX2, Lynk & Co 06, Omoda C5 hay Jaecoo J5 đang gia tăng sức ép cạnh tranh.

Theo anh Dũng, nhà phân phối có năng lực sẽ chọn lọc sản phẩm kỹ hơn, đồng thời đủ khả năng đồng hành với hãng trong giai đoạn đầu, khi hoạt động kinh doanh chưa chắc mang lại lợi nhuận.

Muốn trụ lại Việt Nam, hãng xe mới cần gì?

Một chiếc ô tô thường được sử dụng 5-10 năm, thậm chí lâu hơn. Vì vậy, ngoài giá bán và trang bị, người mua còn quan tâm đến bảo dưỡng, sửa chữa, phụ tùng và giá trị sử dụng lâu dài.

Theo ông Vũ Tấn Công, khách hàng thường dè dặt với những thương hiệu chưa thể hiện rõ cam kết gắn bó với Việt Nam. Đầu tư nhà máy sản xuất, lắp ráp là một cách củng cố niềm tin.

Đáng chú ý, liên doanh Geleximco và Omoda & Jaecoo đã khởi công nhà máy tại Hưng Yên ngày 30-10-2025, với tổng vốn 319 triệu USD và công suất thiết kế 120.000 xe/năm.

Trong khi đó, Li Auto dự kiến vào Việt Nam thông qua Neera Motors từ cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027. Nhà phân phối này cũng đang nghiên cứu phương án lắp ráp xe trong nước.

Tuy nhiên, đầu tư nhà máy còn phụ thuộc vào hiệu quả kinh tế và khả năng tiêu thụ. Năm 2020, MG và Tan Chong từng công bố kế hoạch lắp ráp ô tô tại Đà Nẵng, nhưng không hiện thực hóa.

Ở cấp độ đại lý, ông Vũ Tấn Công cho rằng doanh số thấp kéo dài dễ khiến showroom thua lỗ, buộc nhà phân phối phải hỗ trợ tài chính trong giai đoạn đầu.

Ông dẫn trường hợp Tasco sở hữu Savico, doanh nghiệp có mạng lưới đại lý ô tô thuộc nhóm lớn nhất Việt Nam. Hệ thống đa thương hiệu này tạo lợi thế về độ phủ, kinh nghiệm vận hành và cơ sở hạ tầng sẵn có, giúp các hãng mới tiếp cận khách hàng thuận lợi hơn.

Như vậy, giá cạnh tranh và sản phẩm hấp dẫn có thể tạo doanh số ấn tượng trong ngắn hạn. Nhưng để phát triển lâu dài, hãng xe còn cần danh mục sản phẩm phù hợp, hệ thống đại lý ổn định và dịch vụ hậu mãi đáng tin cậy.

Trong cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt, năng lực của nhà phân phối không chỉ quyết định khả năng đưa xe đến tay khách hàng, mà còn ảnh hưởng đến sức bền của thương hiệu tại Việt Nam.

Tasco Auto mua Vĩnh Phát, lắp ráp xe điện ở Việt Nam từ 2027

Tasco Auto, thành viên của Tasco, vừa mua cổ phần Công ty TNHH Vĩnh Phát Motors (VM Motors), qua đó mở rộng hoạt động sang lĩnh vực sản xuất xe thương mại. Hai bên đặt mục tiêu có lô xe điện đầu tiên trong năm 2027.