Read this on Tuoitrenews.vn

Phóng to

Máy móc hạng nặng cũng được đưa vào khu bảo tồn để khai thác vàng - Ảnh: VŨ TÙNG

Video clip "Vàng tặc xâu xé khu bảo tồn sông Thanh" - Thực hiện: TVO

Sau nhiều ngày cắt rừng, chúng tôi mới vào được khu vực rừng nguyên sinh thuộc xã Đắc Pring, Đắc Pre (Nam Giang). Tại vùng lõi cần được bảo vệ nghiêm ngặt nhất của khu bảo tồn này, những gốc cây cổ thụ to đến hai người ôm bị đánh bật gốc nằm chỏng chơ. Gần đó, những ngọn đồi rợp cây bị đào xới sâu hoắm. Ngay dưới chân những ngọn đồi nham nhở là hàng loạt lán trại của các nhóm “vàng tặc”. Dòng suối Ring nước đỏ lòm, những hố bùn lầy lội tràn ngập hai bên bờ suối.

Đi thêm một đoạn đến khu vực Khe Cọp, Khe Nhớp, Khe Đẹp... khung cảnh càng hoang tàn hơn. Những thân cây to ở khu rừng nguyên sinh này bị đốn hạ không thương tiếc.

Đột kích bãi vàng

Khu bảo tồn thiên nhiên Sông Thanh có diện tích hơn 200.000 ha với một hệ động vật rừng rất đa dạng, gồm 53 loài thú, 183 loài chim, 44 loài bò sát, 21 loài lưỡng cư, 25 loài cá... Tại đây còn có nhiều loài thú lớn và hiếm như hổ, báo, voi, voọc cá chân nâu, voọc cá chân xám, mang Trường Sơn... Hệ thực vật có tổng số 831 loài thực vật bậc cao. 14 loài động vật, 38 loài thực vật ở đây có tên trong Sách đỏ VN.

“Chúng phá rừng để lấy gỗ làm hầm vàng đấy”, một cán bộ đi trong đoàn truy quét “vàng tặc” của lực lượng biên phòng Quảng Nam nói. Đang đi thì cả đoàn nghe ầm ầm tiếng máy nổ vang vọng giữa rừng sâu. Quyết định tập kích, đoàn tiến hành bao vây một lán trại khai thác vàng có quy mô lớn ở cuối đoạn suối Ring.

Những đường hầm sâu hun hút nằm dưới lòng đất, phía trên là máy tời. Một cán bộ biên phòng hét lên khi từ dưới lòng đất chiếc máy tời chầm chậm kéo lên một tốp lao động mặt non choẹt với nước da tái nhợt. Tiếp tục đi sâu vào bên trong hầm, một hệ thống hầm ngầm kiên cố như pháo đài được chống đỡ bằng những phách gỗ được đốn hạ từ chính khu bảo tồn này.

Đi đến tận cùng đường hầm, bộ đội biên phòng còn phát hiện thêm nhiều thiết bị máy móc, hơn 2.000 lít dầu diesel và không dưới 3 tấn lương thực, thực phẩm để phục vụ đội quân “vàng tặc”. Bị bắt quả tang, chủ bãi vàng Nguyễn Văn Diệm (Nam Định) không thể chối cãi. Ông Diệm phân bua do hoàn cảnh khó khăn nên từ năm 2010 đã cùng 13 người ở Nam Định vào đây phá rừng làm vàng.

“Tôi biết là ảnh hưởng đến môi trường, cây cối bị thiệt hại nhưng nhà nghèo nên phải làm vậy”, ông Diệm nói.

Thiếu tá Hồ Văn Phú - phó trưởng Phòng phòng chống tội phạm và ma túy Bộ đội biên phòng Quảng Nam, đội trưởng đội truy quét - cho biết: “Các đối tượng khai thác vàng ngày càng ranh ma hơn, tổ chức rất quy mô, tính toán kỹ lưỡng theo nhóm, nguy hại hơn là chúng có thể ém quân hoạt động nhiều tháng trời giữa rừng sâu do có kho dự trữ lương thực”.

Ngay sau đó, lực lượng biên phòng đã tiến hành đốt, tiêu hủy 30 lán trại, 54 máy nổ, máy phát điện, gần 2 tấn dầu diesel, 16 tấn thủy ngân dùng để phân kim. Ngoài ra, còn đẩy đuổi hơn 200 đối tượng khai thác vàng trái phép ra khỏi rừng.

Rừng già kêu cứu

Ông Nguyễn Viễn, phó giám đốc Sở Tài nguyên - môi trường Quảng Nam, nhìn nhận: “Ở đây việc tổ chức khai thác quy mô còn hơn ở những nơi được cấp phép. Tình trạng khai thác trái phép có chiều hướng tái diễn. Nếu để kéo dài không biết rừng còn bị băm nát đến chừng nào”.

Đặc biệt là có rất nhiều tấn cyanure, thủy ngân được các “vàng tặc” sử dụng để phân kim tìm vàng. Ông Trần Văn Thu, trưởng ban quản lý khu bảo tồn thiên nhiên Sông Thanh, nói: “Diện tích khu bảo tồn lên đến hàng trăm nghìn hecta trong khi chỉ có 29 cán bộ làm nhiệm vụ là quá mỏng, làm không xuể”.

Theo thống kê, hiện trong khu bảo tồn có bốn điểm nóng về khai thác vàng trái phép với gần 100 đối tượng. Tuy nhiên, ông Thu thừa nhận việc truy quét tựa như “ném đá ao bèo”, không thể triệt để được.

“Lực lượng biên phòng đã phối hợp các ngành mở nhiều đợt truy quét, đẩy đuổi hàng nghìn đối tượng khai thác vàng ra khỏi khu vực, tịch thu, phá hủy các phương tiện phục vụ đào, đãi vàng. Bắt nhiều chuyên án lớn về mua bán, tàng trữ trái phép vật liệu nổ, ma túy tuồn vào các bãi vàng. Thế nhưng, nhiều đối tượng vẫn lén lút đưa máy móc, thiết bị vào tổ chức khai thác vàng khiến tình hình an ninh rất phức tạp, gây hậu quả nghiêm trọng cho môi trường” - thiếu tá Hồ Văn Phú nói.

Một tiểu đội biên phòng đã được cử ở lại để chốt chặn, không cho “vàng tặc” lén lút trở lại. Vậy nhưng cũng khó kiểm soát hết được 200.000 ha của khu bảo tồn này.

Nô lệ giữa rừng già Vi Văn Hoài (19 tuổi, quê Nghệ An) sau khi được kéo lên khỏi hầm đã thất thần, sợ hãi khi bất ngờ chạm trán lực lượng biên phòng. Thân hình xanh xao, tay chân bợt trắng, nổi mụn nhọt... là kết quả của những tháng ngày dầm nước trong hầm ngầm để đào vàng. Hoài kể: “Đang ở quê thì có người đàn ông lạ mặt tên Linh tìm đến nhà nói tuyển đi làm việc với lời hứa công việc nhàn rỗi, thu nhập cao. Để tạo niềm tin, người đàn ông này còn xởi lởi ứng trước 1 triệu đồng để lấy tiền tiêu pha. Thấy vậy em cùng sáu đứa bạn ở quê khăn gói theo ông Linh. Đến nơi mới hay đi đào vàng trái phép”. Theo lời Hoài, những ngày đầu các phu vàng chỉ đào đãi ở chân đồi, ven khe suối. Nhưng dần dần các chủ trại ra lệnh họ phải đào hầm sâu vào lòng đất. “Tụi em làm quần quật suốt ngày đêm, có đêm chỉ ngủ được ba tiếng là bị gọi dậy”. Seo Văn Dần (17 tuổi, quê Nghệ An) cũng trở thành nô lệ cho ông chủ giữa rừng sâu này. Dần cho biết vì nhà nghèo nên học đến lớp 9 thì bỏ dở. Rồi Dần theo đám bạn vào miền Nam tìm việc nhưng đến nơi mới biết mình bị lừa. “Có đứa còn bị chủ rủ rê chơi “hàng trắng” cho nghiện để dễ sai khiến”, Dần kể. Tương tự, Vương (16 tuổi), Tuấn (20 tuổi)... quê Nghệ An cũng sa lầy ở các bãi vàng heo hút.