Điển hình là hai kỹ sư tương lai Nguyễn Trọng Ý - Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM và Hồ Minh Hiền - ĐH Bách khoa TP.HCM

Từ quán bánh xèo

Gia đình vốn nghèo khó sống với nghề làm thuê ở khóm Mỹ Tây, P Mỹ Phú, TP Cao Lãnh (Đồng Tháp). Cha bị tai biến mất đột ngột khi Trọng Ý mới chào đời, còn người chị đang chập chững biết đi. Gánh nặng chất chồng trên vai người mẹ vốn yếu đuối. Bao năm tần tảo nuôi hai con ăn học luôn chịu áp lực bởi cảnh túng trước hụt sau và một phần do di chứng từ cú sốc đau thương ngay sau kỳ sinh nở đó khiến bà bị chứng tâm phần phân liệt.

Phóng to

Sau khi có kết quả trúng tuyển đại học, Nguyễn Trọng Ý vẫn làm công ở quán bánh xèo kiếm tiền nhập học. Ảnh Đ. VỊNH

Bệnh mẹ bùng phát nặng lúc Ý chuẩn bị vào lớp 10, bà hay có biểu hiện bất thường, đập phá nhà cửa. “Hai đứa nhỏ âm thầm chịu đựng, hết lòng chăm sóc mẹ rất hiếu thảo”, ông Ung Minh Trí, tổ trưởng dân phố vừa là hàng xóm của Ý kể.

Mẹ bệnh nặng phải điều trị kéo dài khiến gia cảnh càng khốn quẫn, chị của Ý đành từ bỏ ước mơ vào đại học để đi làm kiếm tiền chạy chữa, vừa lo cho em trai ăn học. Cô làm công ở trại giống, còn Ý ngoài buổi học phụ bán ở quán bánh xèo của người bà con.

Hai chị em chắt chiu từng đồng dành mua thuốc thang cho mẹ và trang trải việc học hành. Công việc ở quán bánh tất bật, tuy là con trai Ý lại chịu khó làm đủ việc từ bưng bê, chạy bàn, rửa chén dĩa cho tới chẻ củi, ôm củi… nên gia đình chủ quán rất mến.

“Những dịp quán đắt hàng chị của Ý cũng ra phụ tiếp. Thấy hai đứa đều đáng thương, rất chịu khó nên chúng tôi thường tạo điều kiện, giúp đỡ cho hai cháu”, bà Đinh Thanh Phương, chủ quán cho hay.

Trọng Ý luôn tận dụng thời gian rảnh để tự học, ôn bài vở. Các năm học đều đạt loại giỏi, ba năm cuối phổ thông còn nhận được học bổng học sinh nghèo vượt khó. Hỏi sao không thi vào ĐH Đồng Tháp để học cho gần nhà, cậu bảo mình yêu thích và có năng khiếu về kỹ thuật, phần thấy rằng cơ sở hạ tầng đường sá ở ĐBSCL còn hạn chế, cần xây dựng mới và sửa chữa rất nhiều, trong khi cả vùng chưa có trường chuyên ngành.

“Em chọn ngành kỹ thuật xây dựng công trình giao thông ĐH Giao thông vận tải vì nghĩ nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực này lớn, muốn có công việc phù hợp sở thích, ổn định để sau này lo cho mẹ. Mình cũng muốn góp phần vào công cuộc xây dựng phát triển của quê nhà”. Ý hồn nhiên chia xẻ.

Thi ĐH xong cậu lại ngày đêm túc trực ở quán bánh xèo. Tiền công mấy tháng làm thuê sau khi lo thuốc men cho mẹ còn lại chẳng bao, trong khi học phí và các khoản nộp đầu năm học đã trên 5 triệu đồng. Bà con giúp đỡ chưa đủ, người chị lại chạy vạy vay mượn thêm.

Gặp lại Ý hôm lên đường nhập học, chàng tân sinh viên này tự tin: “Ra thành phố em sẽ đi kiếm việc làm, làm thuê mướn việc gì cũng được để trang trải cho việc học”.

Cậu học trò chăn vịt chạy đồng

Nhà Hiền nằm sát ngoài cánh đồng cuối ấp Hòa Tây A thuộc xã vùng sâu Phú Thuận, huyện Thoại Sơn (An Giang). Tuy ở vùng lúa nhưng không có ruộng nên gia đình quanh năm nuôi vịt chạy đồng và làm thuê, hai chị em Hiền vẫn thường cùng cha mẹ rong ruổi khắp các cánh đồng ở nhiều tỉnh ĐBSCL.

Phóng to

Hồ Minh Hiền ước mơ trở thành kỹ sư ngành kỹ thuật địa chất dầu khí. Ảnh Đ. VỊNH

Hồi nhỏ có những chuyến đi chăn vịt suốt mấy tháng trời, thầy cô nhiều lần tìm đến nhà bảo “Hai đứa đều thông minh, sáng dạ, học giỏi, bỏ học thì uổng lắm!”, rồi động viên đủ điều. Ông bà nội vốn thương cháu, nghe nói vậy bèn lặn lội tìm chị em Hiền đưa về nhà cho đi học tiếp.

Dân miền Tây có câu ‘muốn giàu nuôi cá, muốn khá nuôi heo, còn… muốn nghèo thì nuôi vịt”. Gia đình Hiền không đất phải “đeo” theo con vịt nên cứ mãi nghèo, bao năm cứ mãi sống trong căn chòi tre lá tạm bợ. Cách đây hai năm nhờ địa phương cất cho căn nhà tình thương nên chị em cậu mới có chỗ nghỉ, chỗ ngồi học bài không bị dột mưa, gió đùa như trước. Thương cha mẹ cơ cực những kỳ nghĩ hè cậu vẫn thường đi chăn thả vịt thay, còn ngoài buổi học thì thường tranh thủ làm thuê công việc đồng áng như bón phân, thu hoạch, bốc vác lúa… kiếm tiền phụ tiếp gia đình lo cho người chị đang học ĐH An Giang.

Ở vùng sâu thiếu điều kiện nhưng nhờ chăm chỉ, chịu khó tìm hiểu và được thầy cô thương tình hướng dẫn thêm nên Hiền học rất giỏi, luôn đạt giỏi và xuất sắc, đặc biệt năm lớp 12 chiếm liền ba giải nhì về môn Hóa cấp tỉnh. Còn thi vào ĐH Bách khoa đạt 25,75 điểm.

Nói về ước mơ của mình Hiền tâm sự mình lớn lên từ vùng đất lúa, từ nhỏ tới lớn thường đi chăn thả vịt khắp các tỉnh ĐBSCL thấy người dân ở vùng nông thôn còn nghèo quá. Qua đọc sách báo biết Việt Nam vốn có nhiều tài nguyên khoáng sản, có tiềm năng về dầu khí, mặt khác xuất khẩu nông - thủy sản chủ yếu là sản phẩm thô có giá trị lợi nhuận không cao nên cậu quyết định thi vào ĐH Công nghiệp thực phẩm và ngành địa chất dầu khí ĐH Bách khoa TPHCM.

“Em nghĩ nếu quản lý khai thác tốt tài nguyên khoáng sản, nếu chế biến được nhiều sản phẩm có chất lượng, giá trị cao từ nông - thủy sản sẽ giúp bà con nông dân mình khá lên”, Hiền tâm sự. Đậu cả hai trường, Hiền chọn học ĐH Bách khoa.