Phóng to

Anh Đặng Văn Tùng - người có ba năm làm thuyền viên trên tàu Đài Loan - Ảnh: V.Định

Cứu 15 người Việt bị bóc lột trên tàu cá Đài LoanGiải cứu 15 “nô lệ” người ViệtGiao Đại sứ quán VN tại Panama kiêm nhiệm Costa Rica bảo hộ công dân

Hiện trên một trong hai chiếc tàu bị cảnh sát Costa Rica bắt có ba lao động Việt Nam đang làm việc hơn một năm và hai lao động vừa nhập tàu. Những lao động này do Công ty cổ phần xuất khẩu lao động - thương mại và du lịch Vinamotor Việt Nam (TTLC) đưa đi thông qua Công ty môi giới Thượng Cơ (Đài Loan), làm việc cho chủ tàu là Công ty Vượng Gia Môn. Ông Nguyễn Trí Dũng, phó tổng giám đốc TTLC, xác nhận: “Đúng là có ba lao động do công ty đưa đi đang làm việc trên một trong hai con tàu bị bắt ở Costa Rica”.

Không có đối xử hà khắc?

Ba lao động này có tên Nguyễn Văn Hường, Nguyễn Văn Thắng và Nguyễn Văn Dũng cùng quê ở Quảng Xuân, Quảng Trạch, Quảng Bình hợp đồng lao động với TTLC làm thuyền viên đi đánh bắt xa bờ cho Đài Loan, hoạt động tại ngư trường Costa Rica, xuất cảnh từ Việt Nam vào ngày 4-2-2009. Ông Dũng cũng cho biết có hai lao động từng làm việc ở hai con tàu trên và hiện đã hoàn thành hợp đồng về nước là Nguyễn Tiến Độ (xã Kỳ Ninh, Kỳ Anh, Hà Tĩnh) và Nguyễn Minh Phương (xã Nghi Hải, Cửa Lò, Nghệ An).

Về việc báo chí Costa Rica đăng tin các lao động làm việc trên tàu như nô lệ khiến chín lao động phải nhảy xuống biển bơi vào bờ cầu cứu, ông Dũng nói theo thông tin từ Công ty môi giới Thượng Cơ, đó là năm lao động của Indonesia.

Riêng việc các lao động Việt Nam bị đối xử như nô lệ là không có, làm việc không được trả lương cũng sai, gia đình các lao động đã nhận lương đến tháng 2-2010. Còn ông Đào Công Hải, cục phó Cục Quản lý lao động ngoài nước, cho rằng sự việc lao động bị đối đãi như nô lệ vẫn chưa được xác minh rõ ràng, “hiện Bộ Ngoại giao đã chỉ đạo các lãnh sự gần Costa Rica vào cuộc để tìm hiểu”.

Ngày 14-4, bà Nguyễn Thị Tuyết Nhung, trưởng văn phòng lao động Việt Nam tại Đài Bắc (Đài Loan), cho biết Nha ngư nghiệp Đài Loan vừa chuyển cho văn phòng thêm danh sách hai lao động người Việt Nam tên Phạm Quang Mạnh (sinh ngày 10-9-1977) và Nguyễn Tiến Tạo (sinh ngày 3-3-1973). Cả hai người này cũng của Công ty Vinamotor đưa sang và còn đang làm việc trên tàu cá bị bắt ở Costa Rica. Đây là hai trong tổng cộng năm lao động người Việt Nam được Công ty môi giới Thượng Cơ đưa cho chủ tàu là Công ty Vượng Gia Môn.

Trong khi đó, giám đốc Công ty Thượng Cơ đã liên lạc với văn phòng và cho biết không có chuyện đối xử hà khắc, các lao động vẫn nhận lương đầy đủ, thậm chí có lao động đã trở về Việt Nam và đang chờ quay lại làm việc. “Nếu có tình trạng nô lệ, hà khắc, bóc lột trên tàu thì lao động sẽ không đăng ký quay trở lại” - bà giám đốc nhận định.

Gia đình chưa biết tin

Ngày 14-4, gia đình của các thuyền viên Nguyễn Văn Dũng, Nguyễn Văn Hường và Nguyễn Văn Thắng đều cho biết chưa hay tin gì về việc những người này nằm trong số lao động “nô lệ” vừa được giải thoát tại Costa Rica.

Bà Nguyễn Thị Ban, mẹ của thuyền viên Dũng, cho biết: “Kể từ tháng 9-2009 đến nay gia đình không hề có tin tức nào về Dũng cũng như Hường và Thắng. Tui và ba hắn cứ nghĩ cháu đang bình yên đánh cá ở Đài Loan như hợp đồng đã ký”.

Bà Nguyễn Thị Hoa - mẹ thuyền viên Thắng - than thở: “Bầy tui ở đây nhà mô cũng nghèo, không mua sắm được thuyền lưới cho con cái mần ăn nên mới cho con sang xứ người ta, mong kiếm được đồng ra đồng vô. Mấy tháng ni không có tin chi cả nên cứ tưởng bọn hắn thuận lợi...”.

Trong ba gia đình này, bố mẹ Thắng là ông Nguyễn Văn Lợi và bà Nguyễn Thị Hoa có hoàn cảnh khó khăn nhất. Hiện hai ông bà đang phải ở nhờ nhà của anh ruột bà Hoa. Mong muốn thoát khỏi cảnh nghèo túng, ông bà phải vay ngân hàng 38 triệu đồng làm thủ tục xuất cảnh và chi tiêu khác để Thắng được đi Đài Loan làm trên tàu đánh cá.

Sau hơn một năm (từ tháng 2-2009), từ khoản lương của Thắng do Công ty TNHH Vĩnh Nam (có trụ sở ở TP Đồng Hới, Quảng Bình, là đơn vị môi giới lao động) trả trong ba quý vừa qua là 30,6 triệu đồng, hai ông bà đã trả được 8 triệu đồng cho ngân hàng.

Theo hợp đồng lao động ký với TTLC, các thuyền viên Dũng, Hường, Thắng sẽ làm việc trong thời gian ba năm trên tàu của Công ty Vượng Gia Môn của Đài Loan. Tiền lương hằng tháng là 250 USD (khoảng 4,7 triệu đồng).

Chủ tàu phát lương trực tiếp cho thuyền viên 20 USD/tháng, số còn lại được chuyển về Việt Nam thông qua công ty tuyển dụng lao động. Theo các gia đình có thuyền viên và qua sổ nhận lương của Công ty TNHH Vĩnh Nam, họ đã nhận được lương quý 2, 3 và 4-2009 của mỗi thuyền viên với số tiền 30,6 triệu đồng. Hiện lương quý 1-2010 chưa nhận được.

“Nghĩ lại cảnh làm thuê mà ớn người”

Ở xã Kỳ Ninh, Kỳ Anh, Hà Tĩnh, ai cũng biết chuyện đi Đài Loan làm thuyền viên. Có người nói chẳng ăn thua gì so với cảnh bị bóc lột, khi có được đồng lương gửi về thì bị các công ty môi giới “chặt chém” nên chẳng còn lại bao nhiêu.

Về nước từ tháng 2-2010, anh Đặng Văn Tùng (20 tuổi) nói không có nơi nào bóc lột con người như những chủ tàu người Đài Loan. Tháng 11-2006, anh được thông báo của Công ty cổ phần Bình Minh (tầng 2, nhà 103 Nguyễn Du, TP Vinh, Nghệ An) ra Hà Nội bay sang Đài Loan. “Vừa đến sân bay tôi được đưa đến một cảng cá ở phía nam Đài Loan rồi được người ta dẫn xuống một con tàu, trên tàu có 25 người Indonesia, Philippines, Trung Quốc làm thuê và năm người Việt Nam” - anh Tùng kể.

Mỗi chuyến đánh bắt xa bờ kéo dài 19 tháng. Thời gian đó anh không hề được liên lạc về nhà, chỉ biết vùi vào làm việc. “Nghĩ lại cảnh làm thuê cho tàu đánh cá người Đài Loan mà ớn người. Bình quân mỗi ngày người ta bắt tôi đứng làm hơn 18 giờ. Khi nào trúng cá thì làm quần quật ngày này sang ngày khác, không được chợp mắt.

Chỉ cần ngủ gục sẽ bị những “cai tàu” tát vào mặt rồi dùng gậy đánh vào người rất dã man” - anh Tùng vẫn còn ấm ức. Anh còn nói những tháng đầu đi biển hai chân anh sưng tấy vì phải đứng nhiều, người từ 70kg sụt xuống 60kg, đến ăn uống cũng không được no. “Ngày người ta cho ăn được hai bữa, sáng và tối. Đêm làm được lót dạ hai cái bánh bao không nhân”.

Sang Đài Loan làm thuê được bảy tháng, anh Nguyễn Văn Nam (26 tuổi) bị chủ tàu bắt làm từ 18g đến 6g sáng, trong khi Công ty Vinamotor (ở Hà Nội) ký hợp đồng với anh mỗi tháng chỉ 180 USD. Quá khổ, anh đã phá hợp đồng để về nước. Anh Nam bức xúc: “Trên tàu có 14 thuyền viên thì có đến bảy người Việt. Chuyến đi đầu tiên kéo dài bảy tháng chúng tôi bị bắt làm đêm suốt. Tiếng Đài Loan thì không biết, khi làm sai hay làm chậm bị ông chủ quát nạt và đánh đập. Thấy cảnh xuất ngoại như thế này chúng tôi bàn nhau khi tàu vào bờ thì đòi về”.

Có chồng là Nguyễn Văn Tuần (58 tuổi) xuất ngoại làm thuê cho một chiếc tàu người Đài Loan gần ba năm mà bà Võ Thị Chinh (thôn Tam Hải) vẫn không nhận được một cú điện thoại hay một lá thư nào. Bà tâm sự hai vợ chồng lấy nhau có được năm đứa con. Thấy nghề đi biển không ăn thua, ông Tuần bàn với bà Chinh bán ghe, lưới đi xuất ngoại mới hi vọng đổi đời. “Ngày ông Tuần đi, con gái đầu chưa lấy chồng. Nay con lấy chồng sinh cháu được hai năm mà ông ấy vẫn chưa hay biết mình có cháu ngoại” - vừa bồng cháu trên tay bà Chinh vừa tâm sự.

Theo UBND xã Kỳ Ninh, đến nay có hai người đi làm thuê cho tàu đánh cá của Đài Loan đã chết. Người xấu số đến giờ người nhà vẫn chưa nhận được thi thể là anh Trần Xuân Hùng (27 tuổi), cha mẹ chỉ biết tin anh Hùng chết do tàu bị bão đánh chìm. Còn anh Lê Văn Hiền (27 tuổi), cùng xóm với anh Hùng, chết do dây cáp đập vào đầu, được hỏa táng và đưa tro về nhà.