Chương trình nghiên cứu cơ bản xuất sắc trong lĩnh vực khoa học tự nhiên vừa được Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt - Ảnh: KHẮC HIẾU
Ưu tiên các hướng công nghệ chiến lược
Bộ Khoa học và Công nghệ nhận định nghiên cứu cơ bản xuất sắc trong lĩnh vực khoa học tự nhiên được xác định là nền tảng tạo ra các đột phá về tri thức và công nghệ, góp phần hình thành năng lực làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong dài hạn.
Chương trình PEBR được triển khai theo hướng đầu tư tập trung, có trọng tâm, trọng điểm và chiều sâu.
PEBR ưu tiên tài trợ nghiên cứu cơ bản gắn với các hướng phát triển công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược cụ thể, ưu tiên phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh và các hướng nghiên cứu có tiềm năng tạo đột phá gắn với lợi thế phát triển của Việt Nam.
Một thay đổi quan trọng trong cơ chế tài trợ là chuyển từ mô hình tài trợ các nhiệm vụ nghiên cứu đơn lẻ, ngắn hạn sang đầu tư theo các định hướng nghiên cứu trung và dài hạn.
Chương trình ưu tiên cụm nhiệm vụ, chuỗi nhiệm vụ để bảo đảm tính liên tục, khả năng tích lũy tri thức và hình thành năng lực nghiên cứu dẫn dắt.
PEBR hướng đến phát triển nghiên cứu cơ bản xuất sắc trong lĩnh vực khoa học tự nhiên thành một cấu phần cốt lõi của hệ thống khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia.
Về phát triển nhóm nghiên cứu mạnh, đến năm 2030, chương trình đặt mục tiêu hình thành khoảng 30 nhóm nghiên cứu mạnh trong các lĩnh vực khoa học tự nhiên, trong đó có ít nhất 3 nhóm đạt trình độ dẫn dắt trong khu vực.
Đến năm 2035, Việt Nam phấn đấu hình thành khoảng 50 nhóm nghiên cứu mạnh, trong đó có ít nhất 10 nhóm đạt trình độ dẫn dắt trong khu vực, có ảnh hưởng học thuật quốc tế rõ nét.
Về chất lượng công bố khoa học, chương trình đặt mục tiêu đến năm 2030 nâng tỉ lệ công bố khoa học trên các tạp chí thuộc nhóm Q1 trong cơ sở dữ liệu Web of Science và các tạp chí thuộc hệ thống Nature Index lên khoảng 1,5 lần.
Đến năm 2035 nâng lên khoảng 2 lần so với mức trung bình giai đoạn 2021-2025 của từng lĩnh vực khoa học tương ứng.
Về mức độ ảnh hưởng khoa học, đến năm 2030, chương trình phấn đấu có ít nhất 1 hướng nghiên cứu tiệm cận nhóm 5% thế giới về mức độ ảnh hưởng khoa học theo các chỉ số trích dẫn chuẩn hóa theo lĩnh vực.
Đến năm 2035, mục tiêu là có ít nhất 3 hướng nghiên cứu tiệm cận nhóm này.
Chiến lược được kỳ vọng sẽ thúc đẩy những nhóm nghiên cứu mạnh trong lĩnh vực khoa học tự nhiên - Ảnh: TRỌNG NHÂN
Nhiều chỉ tiêu về nhóm nghiên cứu mạnh
PEBR cũng đặt trọng tâm vào việc hình thành các hướng nghiên cứu mới có tiềm năng tạo đột phá.
Đến năm 2030, chương trình đặt mục tiêu hình thành ít nhất 10 hướng nghiên cứu mới, trong đó tối thiểu 3 hướng có tiềm năng phát triển thành nền tảng công nghệ lõi.
Đến năm 2035, chương trình tiếp tục hình thành thêm ít nhất 10 hướng nghiên cứu mới, trong đó tối thiểu 5 hướng có tiềm năng phát triển thành nền tảng công nghệ lõi.
Các hướng ưu tiên được nêu trong quyết định gồm: công nghệ lượng tử, trí tuệ nhân tạo, vật liệu tiên tiến, công nghệ sinh học, năng lượng mới, công nghệ bán dẫn và các lĩnh vực trọng điểm khác theo từng thời kỳ.
Chương trình cũng phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 10%, và đến năm 2035 có ít nhất 20% số nhiệm vụ thuộc các hướng nghiên cứu này có kết quả đủ điều kiện đăng ký sáng chế quốc tế, hoặc có khả năng chuyển tiếp sang nhiệm vụ phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược.
Về phát triển nhân lực khoa học, đến năm 2030, chương trình đặt mục tiêu hỗ trợ, bồi dưỡng, kết nối trong hệ sinh thái nghiên cứu của PEBR ít nhất 500 tiến sĩ, nghiên cứu sinh, sau tiến sĩ và nhà khoa học trẻ.
Trong đó, ít nhất 100 nhà khoa học trẻ có khả năng dẫn dắt nhóm nghiên cứu độc lập mang tầm quốc tế. Đến năm 2035, chương trình hỗ trợ ít nhất 1.000 nhà khoa học, trong đó ít nhất 200 nhà khoa học trẻ có khả năng dẫn dắt nhóm nghiên cứu độc lập.
Về hợp tác quốc tế, đến năm 2030, chương trình đặt mục tiêu triển khai ít nhất 100 nhiệm vụ hợp tác nghiên cứu quốc tế với sự tham gia thực chất của các đối tác nghiên cứu nước ngoài.
Đến năm 2035, con số này tăng lên ít nhất 300 nhiệm vụ hợp tác nghiên cứu quốc tế. Mỗi nhóm nghiên cứu mạnh có ít nhất 1 đối tác quốc tế chiến lược.
Chấp nhận rủi ro khoa học phù hợp
Việc lựa chọn, tài trợ và đánh giá nhiệm vụ được thực hiện trên cơ sở cạnh tranh, công khai, minh bạch, theo tiêu chí xuất sắc khoa học.
Chương trình kết hợp đánh giá chuyên gia với các chỉ số đánh giá khoa học chuẩn hóa theo lĩnh vực được quốc tế thừa nhận, như FWCI, CNCI và các chỉ số tương đương, phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực nghiên cứu.
Chương trình cũng khuyến khích đề xuất từ cộng đồng khoa học trên cơ sở tự do học thuật, đồng thời ưu tiên các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển khoa học và công nghệ quốc gia.
Cơ chế quản lý được định hướng dựa trên kết quả đầu ra và tác động, thiết lập đánh giá giữa kỳ, cuối kỳ để kịp thời điều chỉnh mục tiêu, nội dung và phương thức triển khai.
Chương trình chấp nhận rủi ro khoa học phù hợp với đặc thù nghiên cứu cơ bản, đồng thời phân biệt rõ với vi phạm hành chính, tài chính.
Ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí thực hiện chương trình PEBR thông qua nguồn chi sự nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hằng năm theo quy định của pháp luật.
Chương trình đồng thời đẩy mạnh huy động các nguồn kinh phí hợp pháp từ doanh nghiệp, tổ chức trong và ngoài nước.
Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia là đơn vị chủ trì tổ chức thực hiện chương trình PEBR.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận