Vì sao vàng lậu vẫn tồn tại?

T.TU.

TT - Có nhiều lý do: Thứ nhất, thuế nhập khẩu vàng đã bó tay các doanh nghiệp nhập khẩu vàng chính thức. Dù mới đây thuế nhập khẩu đã được giảm xuống còn 0,5% nhưng bấy nhiêu cũng đủ để giới buôn lậu bỏ rơi các doanh nghiệp nhập vàng có đóng thuế.

Các doanh nghiệp vàng và Hiệp hội Kinh doanh vàng cũng đã kêu nhiều nhưng Bộ Tài chính chỉ điều chỉnh nhỏ giọt. Lần điều chỉnh mới nhất trong giữa tháng 3-2004 vẫn chưa làm hài lòng các doanh nghiệp vàng vì vẫn còn chênh một chút để hấp dẫn buôn lậu.

Hội đồng Vàng thế giới cho biết năm 2003 VN tiêu thụ gần 60 tấn vàng, nhưng chỉ có 10 tấn được nhập chính thức, còn lại là nhập lậu.

Mỗi tấn vàng trị giá khoảng 13 triệu USD, tính ra giới buôn lậu đã gom khoảng 650 triệu USD trên thị trường để nhập vàng.

Không chỉ chảy máu ngoại tệ, mỗi lần giới buôn lậu ăn hàng thì giá USD lại nóng lên, tạo ra tâm lý bất an trong người dân.

Thứ hai, vàng lậu vẫn thắng thế do lợi thế “nhất cự ly, nhì tốc độ”. Khi có nhu cầu, vàng lậu từ biên giới về TP.HCM bằng đường bộ ngay trong ngày, thậm chí trong buổi, từ đó tỏa đi các nơi. Trong khi đó các doanh nghiệp nhập vàng chính thức phải mất khoảng ba ngày để đưa vàng về bằng đường hàng không.

Thứ ba, vàng lậu nhập về, dù là vàng tiêu chuẩn quốc tế nhưng vẫn chỉ là vàng nguyên liệu, chưa thể bán cho người dân mà phải gia công ra vàng miếng mang thương hiệu vàng trong nước hoặc chế tác thành vàng nữ trang. Chỉ cần xiết chặt hoặc rà soát ở các đơn vị gia công, chế tác là sẽ ra được nguồn gốc của vàng. Thế nhưng, kẽ hở này vẫn hở để giới buôn lậu hợp thức hóa vàng lậu.

Thứ tư, thiếu sự phối hợp trong chống buôn lậu vàng. Ngân hàng Nhà nước không thể kiểm soát biên giới hay kiểm tra trên thị trường mà việc này thuộc về các cơ quan như Bộ Thương mại, hải quan... Thực tế số vụ buôn lậu vàng bị phát hiện không nhiều. Trong khi Hội đồng Vàng thế giới từ nhiều năm qua vẫn công bố VN là nước tiêu thụ rất nhiều vàng lậu!

Giải pháp tốt nhất là phải tạo thông thoáng hơn cho hoạt động nhập vàng chính ngạch. Hiện nay nhập vàng chính ngạch vẫn phải có hạn ngạch và giấy phép. Dù việc cấp hạn ngạch nhập khẩu khá nhanh chóng nhưng dù gì vẫn phải... xin phép. Vẫn phải nộp thuế nhập khẩu dù số thuế thu được chẳng thấm vào đâu so với số thất thu. Các cơ quan quản lý biết, thấy nhưng vàng lậu vẫn cứ “vô tư” qua biên giới!