Nhà báo Vĩnh Quyên, nguyên Phó tổng giám đốc kênh Truyền hình Quốc hội, một trong những admin của nhóm "Hà thành hương xưa vị cũ" (gần 24.000 thành viên), chia sẻ với Tuổi Trẻ Online, đây là một phong tục khá lâu đời và tiếp tục được lưu giữ cho đến nay.

Nhưng vì sao dù mỗi năm đều ứng với một linh vật như Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi nhưng chỉ có gà trống luôn được ưu tiên có mặt trong mâm cơm cúng? Và tại sao gà trống lại ngậm hoa hồng đỏ mà không là một loài hoa khác?

Sao lại là gà trống và hoa hồng trong lễ cúng giao thừa?

Chị Vĩnh Quyên kể sau khi tìm hiểu, tham khảo từ nhiều nguồn khác nhau thì thấy không phải bỗng dưng tổ tiên chúng ta lại chọn gà trống và hoa hồng. Sự lựa chọn này là có chủ ý, bắt nguồn từ một số quan niệm.

1. Bắt nguồn từ tập quán canh tác nông nghiệp: Trong nông nghiệp, mặt trời lên báo hiệu một ngày mới bắt đầu, ánh sáng chan hòa giúp cây cối phát triển, mùa màng bội thu.

Gà trống thường cất tiếng gáy đánh thức mặt trời bắt đầu ngày mới. Tiếng gáy của gà trống được coi là điềm lành, báo hiệu sự chuyển vần của mặt trời, luân phiên ngày và đêm.

2. Theo truyền thuyết dân gian, xưa kia khi trái đất hồng hoang, Ngọc Hoàng cho 10 mặt trời là 10 người con trai chiếu sáng cho muôn loài. Vì mải đùa nghịch, 10 mặt trời sà quá thấp xuống trái đất khiến cây cỏ chết khô bốc cháy, hạn hán khiến dân tình chết đói, chết khát.

Một dũng sĩ để cứu muôn dân đã giương cung tên bắn liên tiếp rụng 9 mặt trời. Mặt trời cuối cùng sợ hãi quá bay tít lên cao và trốn biệt không ló ra nữa khiến mặt đất lạnh lẽo tối tăm. Con người và các loài vật rủ nhau đi gọi mặt trời nhưng bất thành.

Cuối cùng một chú gà trống cất tiếng gáy vang ò ó o... khiến mặt trời tò mò ngó xuống rồi quên cả sợ hãi hạ thấp dần độ cao, nhờ vậy mặt đất lại sáng bừng lên.

Cũng từ đấy gà trống luôn gáy để đánh thức bình minh. Và khi nghe tiếng gà gáy sáng mặt trời sẽ tỉnh giấc từ từ hiện ra tỏa những tia nắng ấm áp xuống trần gian.

Vì lẽ đó nên đêm giao thừa (trừ tịch) là đêm trời đất tối tăm nhất, là lúc mặt trời ẩn mình sâu nhất nên nhà nhà bảo nhau đều cúng một con gà trống với hy vọng sẽ đánh thức mặt trời chiếu sáng đủ đầy ánh nắng cho cả năm.

3. Người xưa cho gà trống có các tính quý và đẹp hơn hẳn các loài gia cầm khác. Với bộ lông sặc sỡ và dáng đi oai vệ, gà trống được gắn với năm đức tính tốt đẹp: là thần tử vì có mào đỏ và dáng đi quan cách, là chiến binh vì có cựa và khả năng chiến đấu, là dũng cảm vì quyết liệt bảo vệ gà, là người nhân hậu vì nhường thức ăn cho bầy đàn, là người trung tín vì tiếng gáy luôn chính xác khi bình minh đến.

4. Theo một số quan niệm của người Việt, gà trống đại diện cho tam sinh bao gồm trời, đất, nước. Đầu gà giống rồng, mình giống công và đuôi giống tôm.

Ngoài ra, gà theo phiên âm chữ Hán còn được gọi là kê, kê có nghĩa là vàng, chính vì thế trong mâm cúng giao thừa bao giờ cũng có một con gà trống để cầu mong một năm mới sung túc khỏe mạnh, tài lộc dồi dào, vàng bạc đầy nhà.

5. Gà trống còn được coi là biểu tượng đảm bảo cho sự sinh sôi. Trong một đàn có nhiều gà mái nhưng thường chỉ cần 1 - 2 gà trống, như vậy đã đảm bảo quân số trứng và gà con cho cả đàn.

6. Gà trống lễ miệng ngậm bông hồng nhung vì hồng đỏ một phần tượng trưng cho mặt trời, mặt khác còn là biểu tượng của tình yêu, chung thủy, chân thành và trung tín.

Bông hồng nhung để cài vào gà phải là bông hồng hàm tiếu thật tươi, cánh thắm, lá và lộc xanh nõn. Hồng nhung không chỉ đẹp lộng lẫy mà còn có hương thơm, tượng trưng cho hạnh phúc và may mắn.

Chợ Hàng Bè đắt khách ngày 23 tháng chạp, gà lễ có giá tới 800.000 đồng/con

Sáng 10-2 (tức 23 tháng chạp), chợ Hàng Bè (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) tấp nập người mua sắm lễ vật cúng ông Công ông Táo, gà lễ ngậm hoa hồng có giá tới 800.000 đồng/con.